Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр

Йома намаҙының әҙәбе

  • Йома намаҙына алдан әҙерләнеү
  • Намаҙ ваҡыты кергәнсе, тәһәрәт алып, мәсеткә иртә килеү
  • Ғөсөл ҡойоноу
  • Таҙа әйбер кейеү
  • Самалап ҡына хушбуй һөртөү
  • Әҙ һөйләшеү
  • Һәр ваҡыт Аллаһты иҫкә алыу
  • Имам янында ултырыу
  • Хөтбәне тыныс тыңлау
  • Намаҙҙан һуң ғилем өйрәнергә барыу
  • Олпатлыҡ менән йөрөү
  • Бармаҡтарҙы сатрашламау
  • Ваҡ аҙымдар менән йөрөү
  • Башты алға эйеү
  • Ниғмәттәрҙе биреүсебеҙгә хәмедтәр әйтеү
  • Мәсеткә итәғәт менән килеп кереү
  • Кешеләрҙең сәләменә яуап биреү
  • Имам минбәргә менгән ваҡытта намаҙ ҡылмау
  • Имам сәләм биргәндә, уға яуап биреү
  • Һөйләшмәү
  • Вәғәзде тулы күңел менән тыңлау һәм нәсихәттәрҙе ҡабул итеү
  • Имам йыйылған мосолмандарға йүнәлгән ваҡытта һәм һөйләй башлағанда, ян-яҡҡа боролмау
  • Имам минбәрҙән төшөп, мөәззин иҡамәтте әйтеп бөткәнсе, намаҙға баҫмау.

 

Имам-хатибтың әҙәбе

Хатиб етди ҡиәфәт менән мәсеткә инергә, башта йыйылған мосолмандар менән иҫәнләшергә һәм аҙаҡтан асыҡ йөҙ менән ултырырға тейеш. Шул мәлдә бер кем менән дә һөйләшмәҫкә һәм билгеле ваҡытты көтөргә, ә унан һуң яйлап, Аллаһҡа сығыш яһарға ниәтләгән кеүек, минбәргә барырға тейеш. Минбәр баҫҡыстарынан Аллаһты зекер итеп күтәрелеү, килгән халыҡҡа әйләнеп сәләм биреү, Раббыға итәғәт менән аҙанға ултырыу лазым. Тыйнаҡ рәүештә хөтбә уҡыла. Берәүгә лә бармаҡ менән күрһәтеү юҡ, һүҙҙәрем кешеләргә файҙа килтерер, тигән өмөт менән доға уҡыла. Мөәзин иҡамәт әйткән ваҡытта, ул минбәрҙән төшә. Мөәзин иҡамәтте тамамлағас, ул тәкбир әйтергә һәм намаҙҙы башларға, аяттарҙы һәм сүрәләрҙе аңлайышлы һәм асыҡ рәүештә уҡырға тейеш.

 

Байрам әҙәбе

  • Байрам алдындағы төндө ғибәҙәт менән үткәреү
  • Иртә менән ғөсөл ҡойоноу
  • Таҙа кейем кейеү
  • Еҫле майҙар һөртөү
  • Арымай-талмай тәкбирҙәр әйтеү
  • Аллаһты йыш иҫкә алыу
  • Хозур хәлендә булыу
  • Тәкбирҙәр араһында “Сүбхәналлаһ” һәм “Әлхәмдүлилләһ” тип әйтеү
  • Намаҙҙан һуң байрам хөтбәһен тыңлау
  • Ураҙа байрамында мәсеткә барыр алдынан әҙ генә ашап алыу
  • Мәсеткә бер юл менән барыу һәм икенсе юл менән ҡайтыу

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


«Беҙ урман башҡорто булабыҙ...»

Быйыл башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Ғәли Соҡоройҙоң тыуыуына 200 йыл. Баҫмабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы − күренекле шәхестең ижадын, тормошон өйрәнгән билдәле ғалим, филология фәндәре докторы Миңлеғәли Нәҙерғолов.   – Миңлеғәли Хөсәйен улы, һеҙ бер сығышығыҙҙа Ғәли Соҡоройҙоң ижады менән студент...


Хакимдарҙың золомлоғонан ҡурҡҡан кеше әйтә торған доға

«Аллааһүммә раббәс-сәмәәүәәтис-сәбғи үә раббәл-ғәршил-ғәҙыиим, күн лии жәәран мин (ошо ерҙә кемдән ҡурҡһа, шуның исемен атау кәрәк) үә әхзәәбиһии мин халәәьиҡик, ән йәфрута ғәләййә әхәдүн минһүм әү йәтғаа, ғәззә жәәрукә үә жәллә ҫәнәәьүк, үә ләә иләәһә илләә әнт». Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ, ете күктең...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...