Иң бөйөк кеше

Иң бөйөк кеше

Иң бөйөк кеше

Америка ғалимы Майк Харттың «Тарихта бөйөк кеше» исемле әҫәре ғәрәп донъяһында ҡупҡан шау-шыуға сәбәпсе булды. Был әҫәрҙә 100 иң бөйөк кеше араһынан иң бөйөгөн компьютер асыҡланы.

 

Донъяға килеп киткән иң бөйөк кешеләр араһында иң бөйөгө кем икән? Майк Харт тикшеренеүҙәренең һығымтаһы бындай: ул ошо көнгәсә йәшәп үткән 100 бөйөк кешенең һәләттәрен, ҡараштарын, белем-дәрен һәм еңеүҙәрен компьютер хәтеренә индерә һәм инҡар итеп булмаған математик бер ысул менән уларҙың иң ҡөҙрәтлеһен асыҡлай.

Харт компьютерға кәрәк булған мәғлүмәттәрҙе йыйып бөтөргәнсе бер нисә ай үтте, һәм, ниһайәт, көндәрҙән бер көндө ул кәрәкле төймәгә баҫты.

Һөҙөмтә ғәжәпләнерлек ине. Компьютер экранында ер йөҙөндәге иң бөйөк кешенең исеме яҙылды: «Хәҙрәти Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм!»

Был һығымта, әлбиттә, ғалим-дың коллегаларына оҡшаманы һәм шаҡтай ҡаршылыҡтарға осраны. Ләкин Харт, һығымта миңә бәйле түгел тигәндәй, елкәһен һикертте, компьютерға күрһәтеү менән сикләнде. Һәм үҙе лә, башҡасараҡ һөҙөмтәне өмөт иткәнгәме, уны бер нисә ҡат ҡабатланы һәм тикшереп сыҡты. Шуға ҡара-маҫтан, экрандағы исем барыбер үҙгәрмәне: «Хәҙрәти Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм!»

 

Г. Ичаловтың «Илаһи мөғжизәләр» китабынан

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Яулыҡ ябыныу − күркәм ғәҙәт

Беҙ бәләкәйҙән ишетеп үҫкән «Ағас күрке – япраҡ, кеше күрке − сепрәк» тигән мәҡәл кейемде нисек һайларға кәрәк икәнлеген өйрәтә. Кейем-һалым ҡиәфәтеңә килешле лә, уңайлы ла, өҫ-башыңды ҡапларға ла тейеш. Ә инде мосолман ҡатын-ҡыҙы матур кейенеп кенә ҡалмай, башын да ҡапларға тейеш икәнлеген һәр кем...


Шайтан яҙмалары

Сөһәйел, ҡысҡыр!   Хафиз урамындағы матч, эй, көсөргәнешле булды ла инде бөгөн. Мин малайҙар араһында ыҙғыш тыуҙырҙым! Күҙ алдына килтерәһегеҙме: тик торғанда! Һа-һа-һа! Барыһы ла уйын уртаһында Сәджәдтең тупты көслө итеп тибеп ебәреүенән башланды. Ул туп Сөһәйелдең битенә килеп бәрелде....


Шәм тотҡан һуҡыр

Ҡараңғы төндә ҡулына шәм, яурыны аша көршәк аҫҡан тома һуҡыр кеше юлдан килә. Уны бер кеше ҡыуып етә лә: – Һин һуҡырға көн ни, төн ни – барыбер бит, һинең күҙҙәреңдә бары тик ҡараңғылыҡ. Һинең шәм тотоп йөрөүеңдән ни фәтүә? – тип һораған. Һуҡыр кеше йылмайған да сабыр ғына...


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әйтегеҙ әле, зинһар: ҡатынына «атайың менән әсәйеңдән алып китәм дә, улар менән аралашмаясаҡһың» тигән шарт ҡуйған ир кешегә уның хаҡ түгеллеген һәм был осраҡта ундай шарттың ҡуйылмаҫҡа тейешлеген нисек аңлатырға? Ирегеҙҙең һеҙгә, атай-әсәйең менән аралашма, тип шарт ҡуйыуы дөрөҫ...