Иң бөйөк кеше

Америка ғалимы Майк Харттың «Тарихта бөйөк кеше» исемле әҫәре ғәрәп донъяһында ҡупҡан шау-шыуға сәбәпсе булды. Был әҫәрҙә 100 иң бөйөк кеше араһынан иң бөйөгөн компьютер асыҡланы.

Донъяға килеп киткән иң бөйөк кешеләр араһында иң бөйөгө кем икән? Майк Харт тикшеренеүҙәренең һығымтаһы бындай: ул ошо көнгәсә йәшәп үткән 100 бөйөк кешенең һәләттәрен, ҡараштарын, белем-дәрен һәм еңеүҙәрен компьютер хәтеренә индерә һәм инҡар итеп булмаған математик бер ысул менән уларҙың иң ҡөҙрәтлеһен асыҡлай.

Харт компьютерға кәрәк булған мәғлүмәттәрҙе йыйып бөтөргәнсе бер нисә ай үтте, һәм, ниһайәт, көндәрҙән бер көндө ул кәрәкле төймәгә баҫты.

Һөҙөмтә ғәжәпләнерлек ине. Компьютер экранында ер йөҙөндәге иң бөйөк кешенең исеме яҙылды: «Хәҙрәти Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм!»

Был һығымта, әлбиттә, ғалим-дың коллегаларына оҡшаманы һәм шаҡтай ҡаршылыҡтарға осраны. Ләкин Харт, һығымта миңә бәйле түгел тигәндәй, елкәһен һикертте, компьютерға күрһәтеү менән сикләнде. Һәм үҙе лә, башҡасараҡ һөҙөмтәне өмөт иткәнгәме, уны бер нисә ҡат ҡабатланы һәм тикшереп сыҡты. Шуға ҡара-маҫтан, экрандағы исем барыбер үҙгәрмәне: «Хәҙрәти Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм!»

Г. Ичаловтың «Илаһи мөғжизәләр» китабынан

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.

Ғәйеп – үҙегеҙҙә! Бөгөн мин бер ҡыҙыҡ әйбер эшләнем! Көлкөнән шартлай яҙҙым! Һа-һа-һа! Мин, ысынлап та, көлкөнән саҡ шартламаным, шул тиклем генә ҡыҙыҡ булды. Һа-һа-һа! Шулай итеп, Рамазан менән бәйле тарихҡа күсәйек. Ул кер йыуыу машинаһы һатып алырға уйлағайны, мин уға быны эшләргә ирек...

Ҡатыным беренсе иренән булған балаһына минән аҡса һорай. Мин бер нисә тапҡыр уға кейем алырға, мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам иттем, ләкин, шәриғәт буйынса, мин уны тулыһынса тәьмин итергә тейешменме? Б., Стәрлетамаҡ ҡалаһы. Дин белгесе яуабы Ҡатынығыҙҙың беренсе никахтан булған...

«Ҡорбан» һүҙе ғәрәп телендәге «ҡаруба» һүҙенән алынған. Был һүҙ яҡынайыу тигән мәғәнәне бирә. Дин тотҡан кешеләрҙең маҡсаты – Аллаһу Тәғәләгә яҡынайыу, Уның ﷻ рәхмәтенә ирешеү. Раббыһының ризалығы өсөн ҡорбан салдырған кеше, оло фазиләттәргә...

Улына нәсихәттәр биргәндән һуң, Дауыт михрабына китә. Бер ваҡыт уның янында таныш булмаған берәү пәйҙә була. «Кем һиңә бында инергә рөхсәт итте?» − ти Дауыт. Тегеһе: «Батшалар янына инер өсөн миңә рөхсәт кәрәкмәй», − ти ҡәтғи итеп. Яуабы буйынса бының Ғазраил икәнен аңлаған пәйғәмбәр: «Минең хәлде...

Әбүзәр Янбу ерҙәрендә йәшәүсе Ғифар ҡәбиләһенән була. Ғифарҙар тирә-яҡҡа даны таралған кеше талаусылар була. Улар хатта хәрәм айҙарында ла юлсыларҙы баҫып алып талар булған. Ырыуҙаштарының ошондай ҡырағай ғәҙәтен Әбүзәр ҡабул итә алмай һәм ул ғаиләһе менән сит яҡтарға күсеп китергә мәжбүр...

Иң бөйөк кеше