Иң бөйөк кеше

Америка ғалимы Майк Харттың «Тарихта бөйөк кеше» исемле әҫәре ғәрәп донъяһында ҡупҡан шау-шыуға сәбәпсе булды. Был әҫәрҙә 100 иң бөйөк кеше араһынан иң бөйөгөн компьютер асыҡланы.

Донъяға килеп киткән иң бөйөк кешеләр араһында иң бөйөгө кем икән? Майк Харт тикшеренеүҙәренең һығымтаһы бындай: ул ошо көнгәсә йәшәп үткән 100 бөйөк кешенең һәләттәрен, ҡараштарын, белем-дәрен һәм еңеүҙәрен компьютер хәтеренә индерә һәм инҡар итеп булмаған математик бер ысул менән уларҙың иң ҡөҙрәтлеһен асыҡлай.

Харт компьютерға кәрәк булған мәғлүмәттәрҙе йыйып бөтөргәнсе бер нисә ай үтте, һәм, ниһайәт, көндәрҙән бер көндө ул кәрәкле төймәгә баҫты.

Һөҙөмтә ғәжәпләнерлек ине. Компьютер экранында ер йөҙөндәге иң бөйөк кешенең исеме яҙылды: «Хәҙрәти Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм!»

Был һығымта, әлбиттә, ғалим-дың коллегаларына оҡшаманы һәм шаҡтай ҡаршылыҡтарға осраны. Ләкин Харт, һығымта миңә бәйле түгел тигәндәй, елкәһен һикертте, компьютерға күрһәтеү менән сикләнде. Һәм үҙе лә, башҡасараҡ һөҙөмтәне өмөт иткәнгәме, уны бер нисә ҡат ҡабатланы һәм тикшереп сыҡты. Шуға ҡара-маҫтан, экрандағы исем барыбер үҙгәрмәне: «Хәҙрәти Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм!»

Г. Ичаловтың «Илаһи мөғжизәләр» китабынан

2026-02-01 (Шәғбән, 1447 йыл.) №2.

Хатта ҡояш та йылмайҙы, Күңелгә шатлыҡ тулды. Һөйөнәйек, эй ҡәрҙәштәр, Рамаҙан айы килде! Дуҫтар, беҙ сәхәр торайыҡ, Ҡөрьән хәтем ҡылайыҡ, Шайтандарҙы беҙ ҡыуайыҡ, Рамаҙан айы килде! Ғәфләт ваҡыты түгел ул, Нәфрәт айы түгел ул. Аллаһ рәхмәтен яуҙырған Рамаҙан айы...

Ауыҙ асҡанда уҡыла торған доға «Аллаһүммә ләкә сумтү үә бикә әмәнтү үә ғәләйкә тәүәккәлтү үә ғәлә ризҡиҡә әфтартү фәғ-фирли – Йә Ғаффәру, мә ҡаддәмтү үә мә әххартү». Мәғәнәһе: «Эй, Раббым! Һинең Ризалығың өсөн генә ураҙа тоттом. Һиңә генә иман килтерҙем. Эштәремде тик...

Шәғбән – Пәйғәмбәребеҙ ﷺ айы, шуның өсөн күп тапҡырҙар салауат әйтеү, истиғфар ҡылыу, «Әл-Ихлас» сүрәһен уҡыу тәҡдим ителә. Шәғбән айының 14-се кисенән 15-се көнөнә ҡаршы кисе Бәраәт кисе тип атала. Быйыл ул 2-3 февралгә тура килә. Был көндә ғәмәл дәфәтеребеҙ алмашына. Шуға ла Бәраәт кисәһендә...

«Башҡорттарҙа матур йолалар бар», – тигән башҡорт халҡының йолалары менән ҡыҙыҡһынған венгр ғалимы Йозеф Торма. Башҡа халыҡтарҙағы кеүек үк, башҡорттар араһында ла, ғаиләлә баланың донъяға килеүе ҙур шатлыҡ һаналған. Баланың донъяға килеүен ҡаршылауға әҙерләнеү, әсә ауырға ҡалғас...

2005 йылдың яҙ башы. Башҡортостан телевидениеһынан Ғафури районы Сәйетбаба ауылында төшөрөләсәк «Ҡуласа» тапшырыуы тураһында хәбәр килгәс, тыуған ауылыма юлландым. «Ҡуласа» тапшырыуының авторы һәм алып барыусыһы Әлфиә Сәлимйән ҡыҙы Батталова тапшырыуҙың темаһын һәм маҡсатын...

Иң бөйөк кеше