Билдәле шәхестең матур ғәмәле

Билдәле шәхестең матур ғәмәле

Атаклы боксер мөхәммәд алиҙың исеме бөтә донъяға билдәле. Хатта спорт менән шыпа ҡыҙыҡһынмаған кешеләр ҙә уны бик яҡшы белә. Ғүмеренең ахырына ҡәҙәр атаҡлы шәхес хәйриәселек менән шөғөлләнгән, юнисеф ойошмаһы илсеһе булып, ярлы илдәргә йөрөп, күп ярҙам иткән. Әлхәмдүлилләһ, уның ялҡынлы һәм ихлас сығыштарының күпселеге интернет киңлектәрендә һаҡлана. Уларҙы ҡат-ҡат тыңлаһаң да, һис кенә лә ялҡытмай. Спортсының сағыу ваҡиғаларға һәм баш әйләндергес еңеүҙәргә бай тормошон бәйән итеү оҙаҡ булыр. Бөгөн берәүһенә генә мөрәжәғәт итеп ҡарайыҡ.

Был хәл Лос-Анджелес ҡалаһында була. 1981 йылдың 19 ғинуарында 21 йәшлек бер егет янғын баҫҡысы буйлап Уилшир бульварындағы офис бинаһының туғыҙынсы ҡатына үрмәләй ҙә, өҫтәге майҙансыҡҡа эләгеү юлын томалап, тәҙрә төбөнә баҫа, үҙ-үҙен үлтерергә йыйынғанын белдерә. Үҙ аңында түгел икәнлеге күренеп тора (аҙаҡ билдәле булыуынса, шул мәлдә был бахыр үҙен, Вьетнамда вьетконговсылар төркөмө эҙәрлекләүендә йөрөйөм, тип хис иткән).

Ваҡиға урынына полиция хеҙмәткәрҙәре, янғын һүндереүселәр, психологтар һәм хатта рухани килеп етә. Ләкин Джо (исем-шәрифе тарихта ҡалмаған) бөтә һөйләшеүҙәрҙән баш тарта һәм берәйһе яҡыная башлаһа, шунда уҡ аҫҡа һикерәм, тип янай.

Ике сәғәт ваҡыт үтә. Бөтәһе лә аптырашта. Аҫтағыларҙың ҡайһылары, көтөүҙән арып, егетте, әйҙә, һикер, тип ҡоторта башлай, шуға күрә полиция хеҙмәткәрҙәре киҫкен мәсьәләне хәл итергә саҡырылған белгестәрҙән башҡаһын был урындан ҡыуа һәм башҡа берәүҙе лә яҡын ебәрмәй. Бәхеткә күрә, аяныслы күренештең бер шаһиты Мөхәммәд Алиҙың дуҫы булып сыға: ул шунда уҡ спортсыға шылтыратып, уға түкмәй-сәсмәй барыһын да һөйләп бирә.

Ваҡиғаның артабанғы боролошона Голливудтың бөтә сценаристары көнләшерлек ине. Шылтыратҡандан һуң, теүәл дүрт минут үткәс, был майҙансыҡҡа үҙенең «роллс-ройс»ында Али килеп етә. Полицейскийҙар Мөхәммәдте туҡтатып ҡарай, аңында булмаған егеттең ҡораллы булыуы ихтималлығын иҫкәртә. Боксерҙы ҡаушатырлыҡ түгел: берәүҙең дә ай-вайына ҡарамай, йәшен тиҙлегендәй туғыҙынсы ҡатҡа менеп етә лә, егеткә яҡын тәҙрәнән ҡысҡыра: «Һин минең туғаным! Мин һине яратам һәм бер ҡасан да алдамаясаҡмын! Тыңла әле. Һинең минең менән бергә төшөүеңде үтенәм. Һис борсолма: мин һине яңғыҙ ҡалдырмам».

Егет ғәжәпләнеп кенә ҡалмай, тетрәнә һәм һис ҡаршылыҡһыҙ чемпионға ишеген аса, шунан инде уға ярты сәғәт буйына ғаиләһенә, эшенә бәйле проблемаларын һөйләй. Йәш ирҙең зарын тыңлап бөткәс, Мөхәммәд Али ҡабаланмай ғына уға тәҙрә төбөнән төшөргә ярҙам итә, бинанан алып сыға, автомобиленә ултыртып, дауаханаға алып бара.

Эйе, шәп ир-егеттең һүҙе бер була. Ысынлап та, чемпион Джоны ташламай: иртәгәһенә үк кәрәк-яраҡ, кейем-һалым тейәп, дауаханаға килеп етә, ә һуңыраҡ эшкә урынлаштыра.

Шулай итеп, тыумыштан Кассиус Клей, ислам динен ҡабул иткәндән үҙен Мөхәммәд Али тип нарыҡлаған легендар спортсы, Пәйғәмбәребеҙ салләллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең исеменә тап төшөрмәй, мохтаждарҙың мәсьәләлерен хәл итеүҙә ихлас ҡатнашып, күркәм ғәмәлдәр башҡарып йәшәне.

Светлана Әбсәләмова әҙерләне

2026-07-01 (Мөхәррәм, 1448 йыл) №7.


«Зәйнулла ишандың фотоһы беҙҙең өйҙә элеүле торҙо...»

Сәфәрҙә йөрөргә яратам. «Йөрөгән аяҡҡа йүрмә эләгә», тигәндәй, һәр сәйәхәт ниндәйҙер яңы тәьҫораттар, ҡыҙыҡлы осрашыуҙар менән ҡыуандыра. Алыҫ Ҡаҙағстан ерендә лә шулай булды. Ҡаҙаҡ бауырҙаштарҙың: «Һеҙ башҡорттармы ни?» – тип ихлас ҡыуанып китеүенең бер ғилләһенә...


Уйлыға – уй, аҡыллыға – ишара...

355-се күҙәтеү: «Раббым һынауы» Бер саҡ кешенең күреү, ишетеү, еҫ һиҙеү, уйлау, туҡланыу, һулыш алыу ағзалары араһында бәхәс ҡупҡан. Улар, һәр ҡайһыһы, кеше өсөн үҙенең мөһим орган булыуын иҫбатларға теләп, тауыш күтәргән. Бәхәсте хәл итеү юлын да тапҡандар. Был шарт буйынса һәр орган...


Һаҡланыу доғаһы

«Аллааһүммә әнтә Раббии ләә иләәһә иләә әнт. Ғәләйкә тәүәккәлтү үә әнтә Раббүл-ғәршил-ғәҙыым. Ләә хәүлә үә ләә ҡуүәтә илләә билләәһил-ғәлиййил-ғәҙыым. Мәә шәә` Аллааһү кәәнә үә мәә ләм йәшә`ләм йәкүн. Әғләмү әннәллааһә ғәләә күлли шәй`ин ҡадиир. Үә әннәллааһә ҡад әхәәта бикүлли шәй`ин ғилмән...


«Уҡыған һайын күңелдә еңеллек тойҙом...»

Красноусол ҡасабаһына юлланған һуңғы автобус китергә әҙ генә ваҡыт ҡалған. Автовокзалға ике туҡталыш ҡалғас, трамвай боҙолдо. Бына-бына автобус ҡуҙғалырға торғанда барып еттем етеүен, билетһыҙ ултыртмайбыҙ, тип, кондуктор алманы.   Күптән ниәтләгән сәфәр өҙөлөп ҡалыуына, бер аҙ күңел кителеп...


Ябай ғына сәйәхәт түгел...

Үҫмер сағымдан тартты мине үҙенә был ил. Тарихи фильмдары, балалар өсөн тылсымлы әкиәттәре менән арбағандыр тәүҙә. 10-11 йәштәрҙә Александр Неверовтың «Ташкент – икмәк ҡалаһы» әҫәрен уҡып сыҡҡас, ҡыҙыҡһыныу тағы ла артты. Тимәк, был илдә муллыҡ, йомартлыҡ бар, тигән һығымтаға...