Йифен суннатар
Хушунин ва месин кпlарин арада цlикьвед кьилин суннатдин капl авун хъсан яз гьисабзава. И кпlуниз аввабин капl лугьуда. Авваб – им туба-астагъфир ийизвай, яни рикlин сидкьидай Аллагьдивай ﷺ вичин гунагьрилай гъил къачун тlалабзавай ва гунагьар туна Халикьдихъ ﷺ элкъвезвай кас я.
Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьанва: «Хушунин кпIунилай гуьгъуьниз галамаз-галамаз ругуд кьилин капI авур кас цIикьвед йисуз ибадат авур касдиз барабар жезва» (Ибну Мажагь, Ибну Гьузаймат, Тирмизи). А капI цIийиз тунвай кар я лугьузвайбур чеб гьахьтин ксарикай я. Женгинин юлдашри ва табиинри и капI ийидай. А кпIунин лайихлувилерикай Аль-Гьафиз аль Мунзириядин «Таргъиб ва таргьиб» ва «Итгьафу саадат-уль-муттакъина» ктабра кхьенва (3-т., 614-617-чч; 3-т., 511-513 чч.).
Йифен кпIунилай гуьгъуьниз сифте кьве кьилин, ахпа кьуд кьилин суннат кпIар авуртIа хъсан я лугьузва.
Гьадисда лагьанва: «Йифен кпIунлай гуьгъуьниз кьуд кьилин капI авун Лайлат-уль-Къадрдин йифиз авур кьуд кьилиз барабар жезва» (Тlабарани). Витрдин капI - пуд, вад, ирид, кIуьд, цIусад кьилинди авуртIа хъсан я лугьузва. Кьилер гьикьван гзаф авуртIа, гьакьван сувабар гзаф къведа. Гьадисда лугьузва: «Аллагь тек я, Адазни тек кьадар кIан я» (Абу Давуд, Тирмизи, Насаи, Ибну Мажагь, Ибну Гьузаймат). Вичивай экуьнин кпlунин азан гудалди къарагъиз жедайдахъ инанмиш касди витр капI йифен эхирдал вегьейтIа хъсан я. Вичивай къарагъиз тежедайди чидай касди а капI авуна ксайтIа хъсан я.
Йифен кьуларилай къарагъна капI (тагьаджуд капI) авуртIа хъсан яз гьисабзава. Бухаридилай ва Муслималай атанвай гьакъикъи гьадисда лугьузва: «ШейтIанди куь техвел пуд тIвал язава, гьар сад чуькьвена хьиз, ада лугьузва: йиф гьеле яргъи я, вун ксус». Эгер ахварикай кватай чIавуз Аллагь ﷺ рикIел гъайитIа, са тIвал ахъа жезва, дастамаз къачуртIа, кьвед лагьай тIвал ахъа жезва, капI авуртIа, вири тIвалар ахъа жеда. А кас регьятдаказ къарагъда ва ам регьимлу жеда. ТахьайтIа ам ажугълудаказ къарагъда».
Маса гьадисда лугьузва: «Ферз кпIарилай алатайла, виридалайни къиметлу капI йифен кьулариз ийизвайди я» (Муслим, Тирмизи, Насаи, Абу Давуд). Пайгъамбарди ﷺ йифен кьуларилай къарагъна кIвачер дакIвадалди капI ийидай чIавуз, адавай, вуна ам вучиз ийизва, валай Аллагьди ﷺ гъил къачунва кьван лугьуз хабар кьуна. Пайгъамбарди ﷺ жаваб гана: «Зун Аллагьдиз ﷺ шукур гъидай лукI хьана кlанда эхир» (Бухари, Муслим). Йифиз гьич тахьайтIа са кьил хьайитIани авуна кIанда лугьузвай гьадис ава. Мадни лугьузва хьи, йифиз ийизвай кьве кьил суннат капl, дуьньядилай ва ана авай вири затIарилай къиметлу я. Йифди ксай касдикай Пайгъабарди ﷺ лугьудай: «А касдин япариз шейтIанди цвар яна». Йифиз къарагъунин лайихлувиликай гьадисра гзаф лугьузва. Йифен кпIунал кьадар эцигнавач, 8-10, 12 кьил авуртIа хъсан я.
Тагьажуд авун патал гъуьлуьни папа сада-сад ахварай авудун хъсан кар яз гьисабзава.
Гьадисда лугьузва: «Йифиз капI авун патал къарагъай ва вичин паб ахварай авудай касдин гунагьрилай Аллагьди ﷺ гъил къачузва. Эгер ам ахварикай кват тавуртIа ва я адавай къарагъиз тахьайтIа, адан чиниз цин стIалар ягъ. КапI авун патал месикай къарагъна ва вичин гъуьл ахварай авудай ва я адавай къарагъиз тахьайла чиниз яд ягъай папан гунагьрилай гъил къачуда» (Абу Давуд, Насаи, Гьаким, Ибну Гьузаймат).
Маса гьадисда лугьузва хьи, йифиз капI авун патал къарагъзавай ва Аллагь ﷺ рикIел гъизвай гъуьлни паб Халикьдихъай ﷺ кичIебурун жергеда твазва.
