Хсуси азадвал
Хсуси азадвал
Квез чир хьухь хьи, халис азадвал (жуван аслу туширвал) – им вун инсанрин лукI тахьун ва Аллагьдин ﷻ махлукьатрикай садавайни ваз буйругъар гуз тахьун я. Хсуси азадвилин лишан – им инсанди Аллагьдин ﷻ вири махлукьатрихъ галаз сад хьтин рафтарвал авун ва вичин рикIе абурун арада тафават тун тавун я.
Мад лугьуз жеда хьи, хсуси азадвал – им инсанди кьатIунна дуьньядин няметар тун ва Аллагьдиз ﷻ ибадат авун хкягъун я.
ГьакIни чир хьухь хьи, хсуси азадвилин асул-мана – им Аллагь Тааладин вилик куь лукIвал (убудийя) тамамди хьун я. Жунайдавай , саралай ийиз жедай емишдин цилинал алай кIусарилай гъейри, дуьньядин няметрикай са затIни амачир инсандикай хабар кьурла, ада жаваб гана: «Мукатаб (тайин кьадар бурж вахкунин шартIуналди азаднавай лукI) лукI яз амукьзава, гьатта эгер адал анжах са дирхем бурж аламаз хьайитIани». Хусайн ибн Мансура лагьана: «Низ азадвал кIанзаватIа, къуй Аллагьдин ﷻ вилик гьакъикъи лукIвал къалурунин дережадив агакьрай. Азадвилин ахьтин дережа тек-бир жеда».
Квез чир хьухь хьи, хсуси азадвилин чIехи пай муьруьдриз къуллугъ авуникай ибарат я. Ягьйа бин Муаза лугьудай: «Дуьньядин уьмуьрдихъ ялзавайбуруз лукIари ва къаравушри къуллугъзава, даим уьмуьрдихъ ялзавайбуруз лагьайтIа – азад ва диндар инсанри». Аллагь Таалади Давуд пайгъамбардиз вагьйу ракъурна: «Анжах Зун патал ибадат ийизвай инсан акурла, адаз лукI хьухь». Пайгъамбардини ﷺ лагьана: «Халкьдин кьил – инсанрин лукI я».
Хсуси азадвиликай иер гафар
Азадвиликай гзаф къиметлу гафар лагьанва, абурун жергедай яз агъадихъ галайбурни:
1. Адалатлубурукай сада лагьана: «Зи нефс дуьньядин уьмуьрдихъай элкъвена ва а чIавуз заз адетдин къван ва къизил сад хьтинбур хьана».
2. Вали ад-Даккака лугьудай: «Вуж и уьмуьрда дуьньядин девлетдикай азад ятIа, ам даим уьмуьрдани адакай (яни гунагьрикай) азад жеда».
3. Ибрагьим ибн Адгьама къейд ийидай: «Асуллу азад инсандин рикI гьеле ам и фана дуьньядай акъуддалди (яни, гьеле рекьидалди) адахъай къакъатнаваз жеда».
4. Ада гьакIни лугьудай: «Вичи яб гузвай, амма рахан тийизвай мергьяматлу азад инсандилай гъейри, садахъ галазни дуствал ийимир».
