Къуръандин «ан-Нисаъ» («Дишегьлияр») сура
Къуръандин «ан-Нисаъ» («Дишегьлияр») сура
эвел алатай нумрайра
86. Квез (хъсан) салам гайила, адалай хъсан (саламдалди) жаваб це ва я гьахьтин. Гьакъикъатда, Аллагьди вири крарин патахъай гьахъ-гьисаб истемишда.
- 87. Аллагь – худа авач (ибадат авуниз лайихлу тир) Адалай гъейри! Ада, вичин патахъай шак авачир Дувандин югъ патал, куьн гьикI хьайитIани кIватIда. Вуж Аллагьдилай керчек я рахунра?! (Гьакъикъатда, са касни!)
- 88. Квез вуч хьанва, вучиз куьн мунафикьрин месэладин патахъай кьве дестедиз пай хьанва? (Угьуддин женгинилай кьулухъ Аллагьдин Расул ﷺ Мединадиз хтана ва адахъ галаз санал дяведиз экъечIай инсанарни хтана. Пайгъамбардин ﷺ асгьабар кьве дестедиз пай хьана (мунафикьриз-хаинриз вуч ийидатIа къарар кьабулунин патахъай). Садбуру лугьузвай: «Чна абур рекьида». Муькуьбуру лугьузвай: «Ваъ, абур иман гъанвайбур я». А чIавуз Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Им михьи аят я ва ада мурдарвал алудзава, гьикI чатун цIу муьрхъ алудзаватIа» (Зайд ибн Сабиталай Агьмада агакьарна). Аллагьди абур чпи къазанмишайдай кьулухъ (имансузвилиз) элкъуьр хъувуна. Яраб куьне умуд ийизва жал (дуьз рекьел) эцигиз, Аллагьди (Вичи а рекьелай) алудайди? Аллагьди (гьакъикъатдикай магьрум авуна) рекьелай алудай касдиз вавай гьич (дуьз) рехъ жагъуриз жедач.
- 89. Абуруз (муртадриз) кIанзава квекай имансузар хьана, абур чеб хьиз – гьакI куьн сад хьтинбур жеда. Амма абур квез (мукьва) дустар яз кьамир, та абур Аллагь патал куьч жедалди (ихтилат гьижрадикай физва – Меккадай Мединадиз куьч хьуникай). Нагагь абуру ваъ лагьайтIа, абур (муртадар) яхъ ва яна йикь, квез абур гьина жагъайтIани. Абур квез дуствиле ва куьмекчивиле кьамир.
- 90. Абурук акат тийизвайбур абур я хьи, ни квехъ галаз икьрар авай тайифадивай чеб хуьн тIалабнатIа, ва я вуч ийидатIа тийижиз амукьна (чпи вуч хкядатIа чин тийиз амукьна) атанатIа – дяве ийиз (имансузрихъ галаз сад хьана) квез акси яз, я тахьайтIа (квехъ галаз сад хьана) чпин халкьдиз акси яз. Эгер Аллагьдиз кIан хьанайтIа, Ада куьн абуруз муьтIуьгъардай (абурун рикIер мягькемардай) ва абуру квехъ галаз дяве ийидай. Нагагь абур квевай къерехдиз къекъечIнаватIа, квехъ галаз дяве башламиш тавуна ва квез ислягьвал теклифна, Аллагьди квез абурухъ галаз дяве ийидай ихтияр гузвач.
- 91. Квез аквада, гьикI масабуруз чеб квехъай ва чпин халкьдихъай хатасуз ийиз кIанзаватIа. Гьар сеферда, абур элкъвена дяве-шулугъдиз хутахдайла (мушриквилиз хтун патал эвер гуз), абур аниз гьахьда (вилик авайдалайни кIевиз). Эгер абур квевай къерех тахьайтIа, квез ислягьвал теклиф тавуртIа ва (квелай) чпин гъилер къакъуд тавуртIа, абур яхъ ва яна йикь, абур квез гьина жагъайтIани. А кар патал Чна квез абуруз акси яз ачух делил гана.
- 92. Иман гъанвайдаз (маса) иман гъанвайди рекьидай ихтияр авач, эгер ам гъалатI хьана кьенвачтIа. ГъалатIдай иман гъанвайди кьейи касди къуй иман гъанвай лукI азад авурай ва кьенвайдан хизандиз дия (азад авунин пул) гурай, эгер абуру ам кьабул тавуна тун тавуртIа (яна кьейидалай гъил къачуна). Нагагь (кьенвай) иман гъанвайди квехъ галаз душманвиле авай тайифадай тиртIа, (ятIани) иман гъанвай лукI азад авун (герек я). Эгер кьенвайди квехъ галаз (ислягьвилин) икьрар авай тайифадай тиртIа, адан (кьенвайдан) хизандиз (це) дия (азад авунин пул) ва иман гъанвай лукI азад ая. (Агакьарнава хьи, Угьуд женгинин вахтунда мусурманри гъалатIдай, ам кафирдай кьуна, Хузайфа ибн аль-Яманидин буба кьена. Хузайфади а кардиз манийвал ийиз алахъна ва гьарайна: «Ам зи буба я!» Амма мусурманривай адан гафарай кьил акъудиз хьанач. Адалай кьулухъ Хузайфади абуруз лагьана: «Аллагьди ﷻ квелай гъил къачурай! Ам виридалайни Мергьяматлуди я хьи». Ихьтин асуллу кар авурдалай кьулухъ адан дережа хкаж хьана. Идахъ галаз алакъалу яз гьа аят ракъурнавай. Аятда гъавурда твазва хьи, гъалатIдай мусурман кьейила гъил къачунин себеб жедай гьихьтин кар авун герек къвезватIа). Нивай тахьайтIа (лукI азад ийиз), къуй ада Аллагьдин вилик туба яз кьве вацра галаз-галаз сив хуьрай. Аллагь – Чизвайди, Арифдарди я.
- 93. Ни иман гъанвай кас къастунай кьейитIа, адан жаза – Жегьеннем я ва ам ана гьамишалугъ яз амукьда. Ам Аллагьдин ажугъдик ква, ам лянетламишзава ва адаз чIехи жаза гьазурда. (И аят Микъяс тIвар алай муртаддихъ галаз алакъалу яз ракъурна, гьахьняй и аятдин эмир анжах кафирриз талукь я ва иман гъанвайбуруз талукь туш. Къастунай мусурман яна кьин лап чIехи гунагь ятIани, ада а гунагь авур кас Исламдай акъудзавач. Амма авур кьиникьвал ихтияр авайди яз гьисабун ва я мусурманди иман гъанва лугьуз ам яна кьини ам кьейи кас Исламдай акъудда. И аятдикай хкатзавайвал, а кар авунай жаза яз ам гьамишалугъ Жегьеннемда жеда, анжах им имансузвиляй гузвай жаза я, кьиникьай ваъ).
- 94. Эй иман гъанвайбур! Куьн Аллагьдин рекьел экъечIдайла (душманрихъ галаз дяве авун патал), чира (куьн вилик квайбур вужар ятIа) ва квез салам гузвайбуруз лугьумир: «Вун кафир я», - дуьньядин уьмуьрдин няметар патал. Аллагьдизни трофеяр булдиз ава. Виликдай куьн гьахьтинбур тир, ахпа Аллагьди квез регьим авуна (квез иман гуналди). ГьакI хьайила чира (куь вилик квайди яна рекьидалди). Гьакъикъатда, куьне ийизвай вири крарикай Аллагьдиз хабар ава.
- 95. Хатадик акат тавуна кIвале амукьзавайбур ва Аллагьдин рекье мал-девлетдални чандал жуьрэт ийизвай аскерар барабар туш. Аллагьди мал-девлетдални чандал жуьрэт ийизвай аскерар кIвале амукьзавайбурулай виниз акъудна. (Кьве дестедикай) Гьардаз Аллагьди пишкеш гун (Женнет – абурун имандай) хиве кьуна. Амма Аллагьди аскерар кIвале амукьзавайбурулай чIехи сувабдалди виниз акъудна.
- 96. (А суваб -) Адан патай дережаяр, гъил къачун ва регьим я. Аллагь – Гъил Къачудайди, Мергьямат Ийидайди я (иман гъанвайбуруз).
- 97. Гьакъикъатда, (чпин имансузвилелди) чпи-чпиз зиян гана малаикри секинарайбурувай абуру хабар кьада: «Куьн вужар тир (дуьньядин уьмуьрда)?» Абуру жаваб гуда: «Чун чилел зайиф тир (ва ачухдиз чи имандикай лугьуз ва мусурманрин чилел куьч жезвачир)». (Абурувай) Жузада: «Аллагьдин чил (бес кьадар) гегьенш туширни кьван, куьн куьч жедайвал (ва квез кутугай чка жагъурдайвал) анал?» (Малаикри абуруз туьгьмет ийиз лугьуда: «Вучиз куьн маса чилерал куьч хьанач, квевай ана куь дин кьиле тухуз жедайвал, гьикI Эфиопиядиз ва Мединадиз фена иман гъанвайбуру авунатIа?») Абурун мескен Жегьеннем жеда. Гьикьван писди я а чка!
- 98. Абурук акат тийизвайбур анжах (дугъриданни) зайифбур я – кIантIа абур итимар, дишегьлияр ва я аялар хьурай, абурувай (куьч жедай) къайда жагъуриз жезвач ва (а кар патал) рехъ жагъуриз жезвач.
- 99. Гьахьтинбурулай Аллагьди гъил къачун мумкин я, Аллагь – гунагьар Михьдайди, Гъил Къачудайди я хьи.
- 100. Вуж Аллагь патал куьч жезватIа, адаз чилел гзаф акъваздай чкаяр ва булвал жагъида. (Им Аллагьдин ﷻ рекье гьижра авунай гьевеслу авун я: иман гъанвайбуруз муьгьтежвилихъай ва гишинвилихъай кичIе хьана кIандач, вири чил анжах Аллагьдинди ﷻ я хьи, ва Аллагьди ﷻ гьамиша Вичин лукIарин къайгъударвал ийизва). Вуж кIвал гадарна физватIа, Аллагь ва Адан Расул патал куьч жез, ва ахпа адал кьиникь агакьзава, адан суваб Аллагьдин хиве ава, Аллагь – Гъил Къачудайди, Регьим Ийидайди я хьи. (И аятдал бинеламиш хьана алимри къарар акъудна хьи, чирвилер къачуз, гьаж ийиз, гьалал гьакъи къазанмишиз ва Аллагь ﷻ патал хъсан касдал зиярат ийиз фидай рекье кьейи касдиз тамам суваб жеда, гьикI эгер фикирнавай кар тамамарна ам вичин мураддихъ агакьнайтIа (Алюси)).
- 101. Куьне чилелай сиягьат ийидайла квез гунагь жедач, эгер куьне бязи кпIар куьруь авуртIа (кьуд ракатдинбур кьве ракатдал кьван), кафиррин патай зияндикай игьтиятвал аваз. Гьакъикъатда, кафирар – куь ачух душманар я.
- 102. Вун (Мугьаммад) абурун арада авайла ва абурун кпIунин имамвал ийидайла (абур кьве дестедиз пая ва) къуй абурукай са пай вахъ галаз (кпIунал) акъвазрай, ва къуй абуру (мукъаятвал патал) чпин яракьар къачурай. Абуру (сад лагьай дестедин капI ийизвайбуру кьвед лагьай) сажда авурла, къуй абур куь кьулухъ акъвазрай (чин душмандихъ элкъуьрна). Ахпа кьвед лагьай десте атурай, гьеле капI тавунвай, ва абуру вахъ галаз санал капI авурай, мукъаят хьурай ва чпин яракьар къачурай. (Иман гъанвайбуру капI авун акъазарун лазим туш гьатта хаталу дуьшуьшдани: дяведа, садахъай катдайла ва я вагьши гьайванди вегьейла. Хаталу вахтунда капI авунин (салят аль-хавф) жуьреба-жуьре къайдаяр ава, гьикI хьи бязи вахтара душманди кьибле патахъай гьужумун мумкин я, бязи вахтара – маса патахъай. КапIни я жемятдихъ галаз ийизва, я дяведин къизгъин вахтунда – кьилди, вучиз лагьайтIа ам жемятдихъ галаз ийидай мумкинвал авач. КапI я кьибледихъ элкъвена ийизва, эгер жез хьайитIа, я маса гьи патахъ хьайитIани, нагагь ам кьибледихъ элкъвена тежез хьайитIа; капI балкIандилай эвичIна авуртIани жеда, гьакI балкIандал алазни. КапI ийизвайбурувай гьатта а вахтунда маса чкадал фейитIани жезва, кпIунин къене душманрихъ галаз дяве ийиз (Ибн Касир)). Кафирриз кIандай куь яракь ва амай тадаракар куь рикIелай алатна, абурувай квел вегьез жедай ва санал куьн кьена куьтягьдай. Квез гунагь жедач, эгер марф ва я начагъвал себеб яз къулайсузвал гьиссдайла, куьне куь яракь къерехдихъ эцигайтIа. Амма мукъаят хьухь (ва игьтиятлувилин чарасуз серенжемар кьабула)! Гьакъикъатда, Аллагьди кафирриз алчахардай жаза гьазурнава.
КьатI ама.
«Калям шариф» (Къуръандин манайрин таржума) ктабдай.
