Къуръандин «аль-Маида» сура
Къуръандин «аль-Маида» сура
эвел алатай нумрада ава
- Эй, Ктаб ракъурнавай инсанар (чувудар ва хашпараяр)! Куь патав Чи Пайгъамбар атанва, ада (куь) Ктабдай куьне чуьнуьхзавай гзаф затIар квез ачухзава (Аятда Мугьаммад ﷺ пайгъамбар тирди субутзавай делил ава, вучиз лагьайтIа адаз кIел-кхьин чизвачиртIани ва абурун ктабар кIелнавачиртIани, абуру чпин ктабра чуьнуьхзавай затIарин гъавурда ада абур туна (Ибн Жузай аль-Кальби)), гзаф затIар авайвал тазва (гъавурда тун истемиш тийизвай затIарикай) (Къуръандиз баян гузвайбуру кхьизва хьи, «гзаф затIар авайвал тазва» гафар лугьудайла ахьтин затIар фикирда ава хьи, эгер абурун гъавурда туртIа, ида Ктабдин инсанар генани беябур ийидай. Пайгъамбарди ﷺ а затIар ачух тавун – абур патал регьим я). Квез Аллагьдин патай Экв (Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ) ва ачух Ктаб (Къуръан) атанва.
- 16. Аллагьди абур (Пайгъамбар ва Къуръан) себеб яз а ксариз хъсан рехъ къалурзава хьи, вуж Адан разивилихъ чалишмиш жезватIа, (абур тухуз) хатасуз рекьерай (гьамишалугъ уьмуьрда жазадикай хуьз), ва абур (имансузвилин) мичIивиляй (Исламдин) экуьнихъ тухузва Вичин ихтиярдалди, абур дуьз рекьел эцигиз (Адан разивилихъ тухузвай).
- 17. Гьакъикъатда, имансуз хьана икI лагьайбур: «Гьакъикъатда, Аллагь – им Марьяман хва Иса я». Лагь (абуруз, я Мугьаммад): «Аллагьдиз нивай манийвал ийиз жеда, эгер Адаз Марьяман хва Иса, адан диде ва чилел алайбур вири терг ийиз кIан хьайитIа?» (Им диндин илимдин (Исламдин акъидадин) важиблу къайда я: чеб аваз хьун виже къведай са затIни ибадат авуниз лайихлу хьун мумкин туш, вучиз лагьайтIа абур аваз хьуниз эвел ава ва абур терг авун мумкин я, ва анжах Аллагь Таала аваз хьуниз эвел авач, ва садавайни Ам дегишариз ва я терг ийиз жедач). Цаварин, чилин ва абурун арада авай вири затIарин винел гьукум Аллагьдинди я. (Авай вири затIар, Аллагь Тааладилай ва Адан лишанрилай гъейри, Аллагьдин ва Адан къудратдин гьукумдик ква, гьавиляй абур ибадат ийизвай затI хьун мумкин туш). Ада Вичиз кIандай шейэр халкьзава. Аллагьдивай вири крар алакьзава.
- 18. Чувудрини, хашпарайрини лагьана: «Чун – Аллагьдин рухваяр ва Адан кIанибур я». (Ибн Аббаса агакьарзава хьи, са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ са чувудриз Исламдихъ эвер гуз хьана ва абуруз жазадикай лагьана, абуру лагьайтIа, жаваб яз лагьана: «Чаз жазадихъай кичIе туш, вучиз лагьайтIа чун Аллагьдин рухваяр я». А чIавуз и аят ракъурна (аль-КъуртIуби). Лагь (абуруз, я Мугьаммад): «АкI хьайила бес вучиз Ада квез гунагьрай жаза гузва? Ваъ! Куьн анжах инсанар я (Адаман амай несилар хьиз), Ада халкьнавай. Ада Вичиз кIандайбурулай гъил къачуда (Адахъ ва Адан пайгъамбаррихъ инанмиш хьайибурулай) ва Вичиз кIандайбуруз жаза гуда (имансузриз). Цаварин, чилин ва абурун арада авай вири затIарин винел гьукум Аллагьдинди я. Адан патав чун хъфида».
- 19. Эй, Ктабдин инсанар! Куь патав Чи Пайгъамбар атана, ада квез пайгъамбарар авачиз хьайи девирдилай кьулухъ (гьакъикъат) ачухзава, (ахпа) куьне лугьун тийидайвал: «Чи патав хъсан хабар гваз ва виликамаз хатадикай хабар гуз са касни атайди туш». Ингье куь патав атанва ам (Мугьаммад) – шадардайди ва игьтиятлу хьухь лугьудайди. Аллагьдилай вири крар алакьзава.
- 20. Ингье лагьана Мусади вичин халкьдиз: «Эй, зи халкь! Аллагьди квез авунвай регьим рикIел хуьх, Ада квекай пайгъамбарар хкяна, квекай пачагьар авуна (куьн лукIвиликай ва фиръавандин зулумдикай хкудна азад авуна ва квез гана дуьньяйрикай (инсанрин ва чинеррин – жуьреба-жуьре няметар: къумлухда аламатдин тIуьн, чIехи пайгъамбарар ва пачагьар) садазни тагай (а чIавуз) затIар.
- 21. Эй, зи халкь! Пак чилел алад (Иерусалимдиз), Аллагьди квез кьисмет авунвай (яшамиш жедай чка яз), ва элкъвемир (душманрихъай кичIе хьана дяведин майдандилай катмир), тахьайтIа квез зарар жеда (кьве дуьньядани бахтуникай магьрум хьана)».
- 22. Абуру жаваб гана: «Я Муса! Ана лап къуватлу инсанар ава ва чун аниз са чIавузни гьахьдач (къуватдалди), та абур (ислягьвилелди) хъфин тавунмаз. Нагагь абур (чеб-чпиз) анай хъфейтIа, а чIавуз чун гьикI хьайитIани аниз фида». (Баян гузвайбуру кхьизва хьи, ихтилат амалекитянрикай – адитрин несилрикай – физва. Абур кьакьан буйдалди ва зурба къуватдалди тафаватлу тир).
- 23. (А чIавуз) Аллагьдихъай кичIе кьве итимди, чпиз Аллагьди хъсанвал авунвай (абуруз кIеви иман ва викIегьвал гуналди), лагьана: «(Бейхабардиз абурал гьужумна) Аниз варарай гьахь (абуруз ачух чкадал экъечIдай мумкинвал тагана). Куьн аниз гьахьайла, куьне гьикI хьайитIани гъалибвал къачуда. Аллагьдик умуд кутур, эгер куьн (рикIин сидкьидай) иман гъанвайбур ятIа».
- 24. Абуру (чувудри) жаваб гана: «Я Муса! Чун вуч авуртIани аниз гьахьдайди туш, та абур (душманар) ана амай кьван. Алад вун ва ви Рабби ва санал дяве ая (абуруз акси яз), чун инал ацукьда».
- 25. (А чIавуз) Ада (Мусади) лагьана (Аллагьдиз дуьа авуна): «Я Рабби! Заз гьукум авайди анжах жуван ва жуван стхадин винел я. Чун гунагькарривай яргъа ая!»
- Ада (Аллагь Таалади) жаваб гана (Мусадиз): «Гьакъикъатда (абуру Зи эмирдиз яб тагунай), ам (пак чил) абуруз яхцIур йисуз къадагъа жеда, а муддатда абур ина-ана къекъвез гьатда. Вун гунагькаррин патахъай пашман жемир!»
- 27. Абуруз кIела (я Мугьаммад) Адаман кьве хцикай гьакъикъи хабар. Абурукай гьар сада садакьа гана (Аллагьдиз). Амма садакьа абурукай анжах садавай кьабулна, муькуьдавай кьабулнач. Ада (Кьабила, вичин садакьа кьабул тавур) лагьана: «За вун гьикI хьайитIани рекьида». (Гьабила) Жаваб гана: «Гьакъикъатда, Аллагьди (ибадат) анжах Вичихъай кичIебурувай кьабулзава. (Агакьарзава хьи, Кьабил лежбервилел машгъул тир, Гьабил – малдарвилел. Са сеферда абуру къурбанд гун кьетIна. Гьабила хиперин суьруьдикай виридалайни рикI алайди хкяна. Кьабила виридалайни пис магьсулар хкяна. Цавай атай цIу Гьабила гайи къурбанд кана, Кьабилан къурбанд канач, яни Аллагьди ﷻ адан къурбанд кьабулнач. Нетижада инсаниятдин тарихда сад лагьай сеферда инсан яна кьена (ТIабари)).
- 28. Эгер вуна зун кьин патал гъил хкажайтIа, за вун кьин патал зи гъил хкаждач. Гьакъикъатда, заз Аллагьдин, алемрин Раббидин, (жазадихъай) кичIе я.
- 29. (Эгер вуна зун кьиникь кьетIнаватIа, за вун рекьидалди ва Дувандин юкъуз адан патахъай жаваб гудалди), Зи гунагьдин (зун кьиникьин) ва ви гунагьдин (ви маса гунагьринни) пар вуна къачу ва вун Жегьеннемдин агьалийрин арада жеда. Пис ксарал агакьзавай эвез гьа ихьтинди я».
- 30. Адан нефсини вичин стха кьин патал ам гьевеслу авуна ва ада ам кьена ва вичиз зарар хьана.
- 31. Аллагьди кIвагъ ракъурна ва ада чил эгъуьниз хьана, адаз вичин стхадин беден гьикI кучукдатIа къалурдайвал. (Чан алай кIвагъра кьенвай кIвагъ гьикI кучукзаватIа акурла) Ада лагьана: «Заз бедбахтвал хьана! Яраб завай и кIвагъра авурдиз хьиз зи стхадин беден кучукиз жедачир жал?!» ГьакI ада гьайиф чIугваз хьана (гьакьван яргъалди вичин стхадин мейит вичин далудал алаз тухвана лугьуз). (Ам вичин стха кучукнач лугьуз пашман хьана, кьена лугьуз ваъ. Ибн Аббаса лагьана: «Нагагь ам вичин стха кьинал пашман хьанайтIа, ам адаз туба жедай»).
- 32. Гьавиляй (Кьабиланни Гьабилан кьиса себеб яз) Чна Исраилан несилриз эмир авуна: ни инсан кьейитIа (жаза яз тушиз), (маса) инсан яна кьинай тушиз ва я чилел явавал раиж авунай тушиз, ада на лугьуди вири инсанар яна кьена. Ни адан чан хвейитIа (тахсир квачир инсан кьиникьиз манийвал авуна, ам хатавиликай къутармишна ва я сагъар хъувуна), ада на лугьуди вири инсанрин чан хвена. Абурун (чувудрин) патав Чи пайгъамбарар атанвай (лап хъсан) делилар гваз, амма адалай кьулухъни (абуруз гьакьван делилар гъайидалай кьулухъни), абурукай гзафбуру чилел къадагъа крар ийизвай (явавал раиж ийиз ва инсанар рекьиз).
- 33. Гьакъикъатда, Аллагьдиз ва Адан Пайгъамбардиз акси яз дяве ийиз алахъзавай ва чилел явавал раиж ийизвайбуруз – кьиникьин жаза (къастуналди кьинай, амма анжах Шариатдин къазидин къарардалди) ва я хашунал гъилеризни кIвачериз михер яна кьин (тарашунай ва кьиникьай), ва я гъилерни кIвачер яна атIун (тарашунай), ва я яшамиш жезвай чкадай чукурун. Им (винидихъ лагьай жаза) абуруз и дуьньяда беябурчивал (ва алчахвал) жеда, гьамишалугъ уьмуьрда лагьайтIа, абуруз – чIехи жаза. (Аллагьдихъ галаз дяве авун мумкин тушир кар хьуниз килигна, ина Адан эмирриз муьтIуьгъ тежезвайбуруз гудай жазайрикай ахъайзава. Укль ва Урейна тайифайрай бязи инсанри, Аллагьдин Расулдин ﷺ патав атайла, чпи Ислам кьабулна лагьана. Ахпа Мединадин гьава себеб яз абур азарлу хьана ва яхун жез хьана. А чIавуз Пайгъамбарди ﷺ абуруз девеяр хуьзвай чIурал фидай ихтияр гана, сагъ хъхьун патал деведин нек хъвадайвал. Амма а инсанри, диндилай элячIна, чубанрал вегьена, абурукай сад кьена ва вири девеяр тухвана. И кардикай хабар хьайила, Аллагьдин Расулди ﷺ качагъар кьун ва абуруз дувандин эвез хъувунин (кьисасдин) къайдаяр ишлемишун буйругъна).
- 34. Иник акат тийизвайбур, куьне абур кьадалди туба авурбур я. Квез чир хьухь хьи, Аллагь – Гъил Къачудайди (туба ийизвайбурулай), Регьим Ийидайди я.
КьатI ама.
