Меслят гъидани, тахьайтIа меслят гудайди жедани?

Гьар са кас вахт-вахтунилай вич акьван гъавурда авачир, вичиз шак авай крарал гьалтзава. Гьавиляй герек вахтунда меслят гъидай ва жув патал дуьз къарар кьабулдай инсанар аваз хьун хъсан я.

Чара касдал алукьайтIани жеда, эгер вуна адаз ихтибар ийиз хьайитIа. Пайгъамбардиз тамам акьул авайтIани, крара Аллагьди гьатта адазни меслят гъун эмирнавай, вучиз лагьайтIа меслят гъуна берекат ава. Аллагьди Къуръанда лагьанва (мана): «…Ва абурал (асгьабрал) крара меслят гъваш» («Али-Имран» сура, 159-аят).

Къуръанда гьатта «Аш-Шура» («Меслят») тIвар алай сагъ са сура ава. Ана Раббиди мусурман умматдин тарифдиз лайихлу ерийрикай ахъайдайла лагьанва (38-аятдин баянрин мана): «Абуру чпин Раббидиз жаваб гузва (Сад тир Раббидихъ инанмиш хьуниз ва ибадат авуниз эвер гуниз), (тамамдиз) капI ийизва, крара сада-садал меслят гъизва (ва къарар кьабулиз тади ийизвач) ва Чна чпиз гайидакай (Аллагьдин рекье) харж ийизва».

Меслят гузвай касди лагьайтIа, вичин нубатда, вичин патав меслят къачуз атай касдиз куьмек гун патал вичин чирвилер, тежриба, вири лазим затIар ишлемишна кIанда, вучиз лагьайтIа инсан адан патав атанва вичин кар адал ихтибарнава ва ада къастуналди адахъай са гьихьтин ятIани малуматар кIевна, я тахьайтIа адалайни пис яз, адаз зиян гудай кар меслят къалурна, хиянатвал авуна кIандач.

Аллагьди Къуръанда лугьузва (мана): «Сада-садаз куьмек це хъсан крара ва Аллагьдихъай кичIе хьунин крара (къадагъайрикай яргъа хьуна), амма гунагьда (пис крар авуна) ва душманвиле сада-садаз куьмек гумир. Аллагьдихъай кичIе хьухь, Ада кIевидаказ жаза гуда эхир (Вичин эмирриз яб тагузвайбуруз)» («Аль-Маида» сура, 2-аят). Абу Гьурайради агакьарайвал, Пайгъамбарди лагьана: «Меслят гузвайди ихтибарлу кас я» (Ат-Тирмизи).

Аллагьдин Расулди гьакIни лагьана: «Дуьз рекьихъ эверайдаз адан гуьгъуьна аваз фейи виридаз кьван суваб жеда, ва ида абурун чпин сувабар гьич са кIусни тIимилардач. Амма ни масабуруз чIуру рекьихъ эвер ганатIа, ада вичин гуьгъуьна аваз фейибуруз виридаз хьайи кьван гунагьрин пар чIугвада, ва ида абурун чпин гунагьар кьезилардач» (Малик).

Амма, гьайиф хьи, ахьтин инсанар ава хьи, иллаки Интернетда, абуру къастуналди гунагь авунихъ эцязава, са инсан масадал гьалдарзава, мукьвабурухъ, диде-бубайрихъ галаз араяр атIун патал футфа гузва, хизанрин арада къал хьунин себеб жезва, чара хьунихъ эвер гузва. Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди лагьана: «Чакай туш а кас, ни паб вичин гъуьлуьн аксиниз ва я лукI вичин иесидин аксиниз туькIуьрзаватIа!» (Абу Давуд). Инсанди са гаф лугьудалди ва я меслят гудалди са шумудра фикир авун лазим я: ада хъсанвал авани ва я авачни, вучиз лагьайтIа бязи вахтара рахун тавун къизил я. Идакай Пайгъамбарди лагьана: «Вуж Аллагьдихъ ва Дувандин йикъахъ инанмиш ятIа, къуй ада хъсан гафар лугьурай ва я рахун тавурай» (Аль-Бухари).

АБДУЛЛА АБДУЛКЕРИМОВ