Муфтиятдин кIвалахдикай
Мукьвара “islamdag.ru” сайтда журналист Айша Тухаевади Дагъустандин Муфтиятдин председатель, чи ватанэгьли Шамил Алихановахъ галаз тухванвай интервью чапнавай. Ана республикадин диндин идаради кьиле тухузвай кIвалахрикай, Муфтиятдин вилик акъвазнавай месэлайрикай, кьилиз акъудзавай проектрикай суьгьбетнава. Интервьюдай бязи чIукар чна газет кIелзавайбуруз теклифзава.
• Муфтиятдин председателдин везифаяр гьихьтинбур я ва ам ни тайинарзава?
— Председатель тайинарун ва ам къуллугъдикай азадун Дагъустандин Муфтийдин къараррихъ галаз алакъалу месэла я. Председателди Муфтиятдин кIвалах идара ийизва. Адан хиве финансринни майишатдин, эменнидин, жуьреба-жуьре документрин, пешекарар хкягъунин, государстводин гьукумдин органрихъ галаз алакъаяр тайинарунин жигьетдай жавабдарвал ава. Муфтиятдин Председатель авачирла, адан мажбурнамаяр Муфтийди тамамарзава.
• Малум тирвал, Дагъустандин Исламдин университетда (ДИУ) докторантура кардик акатнава. Ам арадал атуникай лагьанайтIа, кIанзавай.
— Дагъустанда диндин илимдин ихьтин хел арадал гъунин фикир фадлай авай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, чаз Дагъларин уьлкведай чпин вири уьмуьр исламдин илимар ахтармишуниз ва абур масабуруз чируниз бахш авур гзаф кьа-дар диндин алимар жагъида. И делил докторантура арадал гъунин бинейрикай сад хьана лагьайтIани жеда.
Жуьреба-жуьре гьалар себеб яз, республикада диндин рекьяй алимвилин дережаяр гудай кьилдин къурулуш арадал гъиз жезвачир. И месэла кьилиз акъудун патал чи ватанэгьлияр къецепатан уьлквейриз финиз мажбур жезвай.
Эхирни Муфтиятди исламдин рекьяй образование гузвай са шумуд этапдикай ибарат къурулуш арадал гъана, ам лазим тир документралди мягькемарна. Гуьгъуьнлай ДИУ-да исламдин илимрин докторвилин дережа хуьнин жигьетдай 21 касдикай ибарат диссертационный совет кардик акатна.
• Шамил Мегьамедбегович, куьне Муфтиятда кIвалахиз кьве йис я. Адалай вилик куьне Махачкъаладин кьилин жуьмямискIиндин имамдин заместителдин везифаяр тамамарна, ДИУ-да зегьмет чIугуна. Куьне исятда Муфтиятда кьиле тухузвай кIвалахдинни виликан чкайра авур кIвалахдин арада гьихьтин тафават ава?
— Эгер имамдин везифа мискIиндиз къвезвайбурухъ галаз алакъада хьун, ДИУ-да студентриз чирвилер гун ятIа, Муфтиятдин Председателдин везифайрин сергьятар гегьенш я. Мисал яз, республикада диндин жигьетдай кьиле тухузвай вири кIвалахрал гуьзчивална кIанзава. Шукур Аллагьдиз, захъ галаз са дестеда кар алакьдай, къени инсанри зегьмет чIугвазва. Санал чна вилик акъвазнавай месэлаяр гьялзава, къастар кьилиз акъудзава.
• Алимрин советдин кIвалах квекай ибарат я?
— Алимрин Советди Дагъустанда чапдай акъудзавай диндин ктабрин, СМИ-риз акъатзавай макъалайрин, радио-телепередачайрин жигьетдай мониторинг тухузва, Исламдин рекьяй чирвилер гузвай идараяр патал кIелунин программаяр гьазурзава ва абур кьилиз акъудун гуьзчивилик кутазва. И къурулушди гьакIни Муфтиятдин руководстводизни бязи месэлаяр гьялунин карда куьмекар гузва.
• Муфтиятдихъ галаз жемиятдин жуьреба-жуьре тешкилатри алакъаяр хуьзва. Абуру квевай гьихьтин крара куьмек тIалабзава ва и жигьетдай куьне гьихьтин серенжемар кьабулзава?
— Чна агьалийрихъ галаз руьгьдинни марифатдин кIвалах тухузвайвиляй, Муфтиятдихъ галаз къенин юкъуз гьакъикъатдани неинки са жемиятдин тешкилатри, гьакIни государстводин къурулушрин векилрини алакъаяр хуьзва. Абурухъ галаз санал жуьреба-жуьре рекьерай Дагъустанда гьар жуьре мярека-тар, агьалийрихъ галаз гуьруьшар тешкилзава, бязи месэлайрай санал лазим тир серенжемар кьабулзава.
• Къенин юкъуз Муфтиятдин къурулушда кIвалахзавай пешекаррин арада гьихьтин миллетрин векилар ава?
— Дагъустандин саки вири миллетрин. Мисал яз, зун лезги я, Муфтийдин сад лагьай заместитель Абдулла Аджимоллаев — къумукь, Мугьаммад Майранов — яхулви, Абдула Салимов — дарги, Муфтийдин куьмекчи Идрис Асадулаев — аварви, исламдин тайин тир са месэладин жигьетдай къарар акъуддай отделдин кьил — табасаранви ва икI мад.
Куьруь къейд.
Мегьамедбеган хва Шамил Алиханов 1985-йисан 19-июндиз Ахцегьа дидедиз хьана. Юкьван мектеб акьалтIарайдалай кьулухъ Кеферпатан Кавказдин Исламдин университетдик экечIна. 2010-йисуз Дагъустандин Исламдин университетда методист яз кIвалахал акъвазна.
2017-йисуз Ш.Алиханова теологиядин ва международный алакъайрин институт акьалтIарна. 2015-йисуз ам ДИУ-дин приемный комиссиядин жа-вабдар секретарь яз тайинарна. Гьа са вахтунда ада и вуздин кадрийрин отделдизни регьбервал гузвай.
2018-йисуз адан хиве Махачкъаладин кьилин жуьмя-мискIиндин имамдин заместителдин везифаяр туна. Гьа йисан юкьвара РД-дин Муфтийдин заместителвиле тайинарна. 2020-йисалай Дагъустандин Муфтиятдин председатель я. Хизанда пуд аял чIехи жезв.
