Жуван менфятдихъ къекъуьн

Чи уьмуьрда гзаф итижлу крар жезва. Чал гьар жуьредин инсанар гьалтзава, жуьреба-жуьре крарал машгъул жезва, гьар жуьредин хабарар агакьзава. Чун абурухъ акьван вердиш жезва хьи, инсандин рикIелай алатзава (ваъ, хьайи ва авай крар рикIелай алатзавач, дуьз лагьайтIа, гьахьтин вахтарни жезва) вичиз ван хьайидакай ва акурдакай менфят хкудиз.

Жезвай крара инсандин рикIи гьар гьикI хьайитIани иштиракзава. МасакIа жедайди туш. Чаз чизва кьван чаз вуч кIанзаватIа.

Заз ам герек яни?

Чаз гьар садаз Аллагьди гьа и вахтунда гьа и чкадал герек затI гузва. Ихьтин фикирди инсандин рикIиз ийизвай эсер кьезиларзава ва тIимиларзава. Инанмиш инсандиз, адан уьмуьрда кьилел къвезвай крар – абур сятериз ва декьикьайриз пайнавай Аллагьдиз шукур авун я. Вучиз лагьайтIа эгер Аллагьди Вичин лукIраз са вуч ятIани гузватIа, а карда гьар гьикI хьайитIани Адан Арифдарвал ава. Акьуллу касди идай гьикI шукур ийидач кьван?

Пайгъамбардин гьадисда лагьанва: «Чир хьухь: алатна фейи кар ви кьилел атун лазим тушир, амма ви кьилел атай кар валай алатун лазим тушир. Чир хьухь хьи, сабур авачиз гъалибвал жедач, са затI квахь тавунмаз маса затI жагъидач, четинвал авачиз регьятвал жедач» (Ат-Тирмизи).

Гьар са гьалда Халикьдиз шукур ийиз алакьун – кьатIун авай мусурман тафаватлу ийидай кьетIен лишан я. Амма анжах са кьетIен лишан туш. Эгер инсанди вичин уьмуьрдиз гузвай фикирдин гьакъиндай месэладиз килигайтIа, чавай викIегьдиз лугьуз жеда хьи, Аллагьдиз шукур авурдалай кьулухъ инсандин са тIебии чалишмишвал къвезва, амни лагьайтIа – жезвай крарикай менфят хкудун я.

Жуван ва масадан паталай

Чун инсанрин арада яшамиш жезва. Абурукай са нихъ галаз ятIани рахун чаз хуш я ва ам акурла чаз шад жезва. Муькуьбурухъ галаз чара авачиз рахазва – месела, анжах кIвалахдин патахъай. Пуд лагьайбурухъ галаз рафтарвилер арадал гъун лап четин я, дуьз лагьайтIа, ашкъини авач. И вири сад-садаз ухшар авачир инсанри гзаф вахтара, чпизни хабар авачиз, чпихъ галаз жезвай рафтарвилера, чаз менфят жагъуриз чирзава.

1. Чарадан гъалатI

Чун гзаф вахтара са ни ятIани авур гунагьдин ва я чIуру кардин шагьидар жезва. Ида чи рикIе ажугъ, нифрет (презрение) арадал гъизва, бязибур лагьайтIа, чарадан ихьтин бахтсузвилел шад жезва. Чна ахьтин касдиз гьуьрмет хъувун тавун мумкин я, гьасятда адан маса гъалатIарни рикIел хкида, ам дуьзар хъийиз тежерди яз гьисабда ва нетижада… менфят гъиляй ахъайзава. Амма ам кве авай?

Менфят мукьвал чуьнуьх хьанвай. Ам чун гьахьтин гунагьдикай яргъа авунай Аллагьдиз шукур гъуна ава. ГьакIни идалай кьулухъни чун хуьн патал Аллагь Тааладивай тIалабуна ава. ГьакIни а гунагь авур кас патал дуьа авуна, адалай гъил къачун тIалабуна ва Халикьди адаз Регьим авуна ава. Бязи вахтара им ахьтин касдиз ийиз жедай виридалайни важиблу кар я. Кьилинди – менфят гуз алахъун я.

2. Чарадан агалкьун

Чарадан гунагьдилай чак чарадан и дуьньядин агалкьунри гзаф къалабулух кутазва. КIанзнитакIанз чи рикIиз а кар такIан хьун, адал пехил хьун, ада хъел гъун мумкин я. Абуру вирида санал менфятдихъ калтугзава. Гьихьтин? Аллагьди анжах чаз ганвай затIунай шукур авунин. Жув бахтуни гъанвай касдихъ галаз гекъигайла ваъ, жувалайни четинзавай касдихъ галаз гекъигайла жезвай менфятдихъ. ГьакIни, агалкьун хьанвай кас патал дуьа авунин менфят – къуй адавай вичин агалкьунин муькуь пад бегьемариз хьурай (яни, такабур тахьурай) ва къуй ам шейтIандин чинебан чIуру къастарикай хуьрай.

3. РикIел хкунар

Ахьтин вахтар жезва хьи, чна са кас рикIел хкизва. Ам такваз ва адахъ галаз рахан тийиз, чаз адан патахъай са гьихьтин ятIани гьиссер жезва. Адал чан алатIани ва я аламачтIани чи фикирар ва рафтарвилер адахъ гьа са жуьре я. Чи мефтI гьакI туькIуьрнава. Амма и карди чаз рикIел хкидайлани адакай менфят хкудиз манийвал ийизвач.

Халикьдин кьадардалди, чна рикIел хкизвай касдиз хъсанвал хьунин мураддалди, чавай гьа менфят къачуз жеда. Чаз гьихьтин алакъаяр аватIани къайгъу туш. Эхь, мумкин я, жув алакьарун герек къведа. Амма къене патай жув муьтIуьгъарун галачиз руьгь вилик тухуз ва ахлакь тербияламишиз жедач.

РикIин сидкьидай, Аллагь патал са касдиз менфят хьана (гьихьтин хьайитIани) кIан хьунин къайгъуди чун хъсанвал авачиз тадач.

ГУЬЗЕЛ ИБРАГЬИМОВА