Жуван гъалатIар

ГъалатI тежедайди са карни тийизвайди я! Чна лагьайтIа, ийизва, идалайни гъейри гьамиша. АкI хьайила, чавай гъалатIрикай кьил къакъудиз жедачни? Гагь ина ягъалмиш жеда, гагь ана кар чIурда?..

Инсандикай малаик жедач. Инсан гунагькар яз халкьнава. Амма, адалатлубуру чал агакьарайвал, Адаман вири несилри гунагьар ийизва, амма абурукай виридалайни хъсанбур – туба ийизвайбур я.

Вун акьалтIай хъсан чешне туш

Ахьтин жуьре инсанар ава хьи, абуру сакIани чпин гъалатIар хиве кьадач. Ингье ихьтин четин гьал я. Четин сифте абур чеб патал я. Зарар маса инсанриз жезвайди хьиз аквазватIани, гьакъикъатда жуван гъалатIар такуни ва абур хиве кьаз кIан тахьуни абурун иеси гьар жуьредин четинвилерай тухузва, артухлама гьа са гъалатIар мад хъийиз.

Вахтар финивай жув акьалтIай хъсан чешне тирди гьисабунин хесет анжах гужлу жезва ва инсанрихъ галаз гьакI адетдин рахунин ва яшайишдин, я тахьайтIа кIвалахдин месэлаяр гьялунин мумкинвилерни агал жезва. Инсан текдиз амукьзава. Инсанриз адан патав физ кIан жезвач, вучиз лагьайтIа гьар сеферда абур тахсирлу жезва – чарасуз ва гьамиша гьа са пад.

Амма инсанар галачиз адетдин уьмуьр тухуз жедач. Халикьди ﷻ акI туькIуьрнава хьи, чна уьмуьрда жуван чка кьун гзаф пай чи патав гвай инсанрихъ галаз жезвай рафтарвилер себеб яз жезва, абур (ва чун!) вири патарихъай хъсан чешне туштIани. Гьавиляй маса инсанар, абур гьихьтинбур ятIани, гьа авайвал кьабул тавуна чавай жедач. Амма гьа са вахтунда чакни гунагьар квайди чаз чир хьана кIанда. Ина рикIин ажузвал авун герек туш. Аксина, кьетIивилелди жуваз килигуни, гунагь хиве кьуни ва Халикьдиз ﷻ туба авуни азадвал гуда.

Инсанди а гунагь себеб яз вичиз азият гун хъийидач. Чна гъалатIдин заланвал гьисс тавун мумкин я, иллаки эгер ам чIехиди хьиз акван тийиз хьайитIа. Амма заланвал ава хьи. Эгер тубадалди ва ам дуьзар хъийиз алахъуналди михьи тахьайтIа, гъалатI санизни фидач. Ам рикIелай алатайтIани, алат тавуртIани, ам рикIин деринра ацукьда. Ада къене патай идалай кьулухъ жезвай уьмуьрдиз гьикI таъсир ийидатIа, малум туш. Амма бажагьат – хъсан патахъай. Эгер ахьтин гъалатIар гзаф аваз хьайитIа?..

АкьалтIай хъсан чешне – вун туш

Маса кьадардилай элячIунни гьалтзава. Инсанди, виликдай хьайи гунагьар себеб яз, вичин рикIиз азабар гузва. Иллаки эгер са вуч ятIани дуьзар хъийидай мумкинвал авачиз хьайитIа. Вич тахсирлу тирди ада фадлай хиве кьунва. Амма элкъуьн амач. Адавай вичи гъалатI ахъаяй гьалдиз элкъвена сакIани хъфиз жедач. Вири авайвал амукьзава. Гьа ида адан рикI незва. Гьикьван ажайиб ятIани, амма гьа инани инсанди вичи-вич акьалтIай хъсан чешнедай кьунин гел аквазва. Ада гьисабзава хьи, а гъалатI тахьанайтIа, маса са гъалатIни жедачир. Ам «михьиди» яз амукьдай ва ада гъам чIугвадачир, руьгьда кьезилвал гьиссдай.

Амма лап тIимил мумкин я хьи, са касдивай гъалатIар авачиз уьмуьр тухуз хьун. Михьиз жуван гунагьсузвилик умуд кутун – им жуван патахъай ягъалмиш хьун я… Гьайиф хьи, са гъалатIрилай элкъвена къерехдай фейила, чна масабур ахъайзава. Гьа икI, гъалатIрин гъавурда акьунин месэла (уьмуьрда гьалтзавай гзаф маса месэлаяр хьиз) кьадардин жуьредикай ибарат жезва. Са патахъай, жуван гунагьриз рехъ гун къадагъа я. Им кIеве гьатун ва чIур хьун я. Амма, муькуь патахъай, куьтягь тежер «жува-жув тIуьна куьтягьунни» герек туш – руьгьдин вири къуватар туькIуьр техжер алатай крарин хъалхъамдиз авахьда.

Бес вуч ийида?

Сифте нубатда, жув гьакъикъи гьалда аваз акун, жув акьалтIай чешне яз гьисаб тавун. ГьакIни рикIин сидкьидай туба авун ва Халикьдивай ﷻ гъалатIрин ва ягъалмишвилерин хура акъвазун патал куьмек тIалабун. Вучиз лагьайтIа: «…виридалайни хъсанбур – туба ийизвайбур я». ГьакIни – виликдай хьайи крарай жува-жув гьелек авуникай хуьн патал Аллагьдивай ﷻ куьмек тIалабун. Гьавайда лугьузвач хьи: Халикьдин ﷻ вилик туба ая ва вавай гъил къачуз тежезвай ви крарилай Ада гъил къачуда.

ГУЬЗЕЛ ИБРАГЬИМОВА