Виридахъ галаз алакъаяр атIана
Виридахъ галаз алакъаяр атIана
Чи стха дидедихъ галаз хъел хьана гзаф йисар я. Ада гьакIни вичин вири мукьва-кьилийрихъ галазни алакъаяр атIанва. Маса шегьердиз фенва, зенгериз жаваб гузвач. Чаз адакай авай вири хабарар – соцсетра авай адан сайтрай чизва. Заз, зун адан вах хьуниз килигна, адан патав физ кIанзавай, амма заз ам захъ галаз гуьруьшмиш тежез кичIезва. Стха гьикI хкида?
Психологдин меслят:
Квез сифте кам вегьез кичIе хьун герек туш, гьатта ам квехъ галаз рахан тийидайдан квез виш процентдин инанмишвал аватIани. А кам вуч патал герек я? Ам куь стхадиз ахъа варар хьиз жеда, яни ида куьн адахъ галаз хъсан рафтарвилер ийиз гьазур тирди къалурда. Гьатта рахаз тахьайтIани, стхадин рикIел куьне авур кар аламукьда ва фад ва я геж а фикирди вичин нетижа гуда.
Гьелбетда, ам ихтилат авунал рази хьайитIа, ада вичин вилерай аквазвай адалатлувал истемишда ва куьн адахъ галаз са кьадар рази тахьун мумкин я. Амма ихтилат араяр ачухаруниз элкъуьрна виже къведач. Адаз вичин фикир михьиз лугьудай мумкинвал гана кIанда ва вичин ван атанвайди ва гъавурда акьунвайди ада гьиссдайвал авун лазим я.
Виридалайни четин кар ам я хьи, гзаф вахт алатайла, ам вич гьахъ тирдан ва дегишардалди вири авайвал туртIа хъсан тирдан фикирдихъ галаз вердиш хьун мумкин я.
Нагагь ам гуьруьшмиш жез рази тахьайтIа, а дуьшуьшда адан дустарикай, я тахьайтIа адаз кесерлу инсанрикай арачи жагъурайтIа, хъсан жеда.
Алимдин жаваб:
Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Вуж Аллагьдихъ ﷻ ва Дувандин йикъахъ инанмиш ятIа, къуй мукьвавилин алакъаяр хуьрай» (Аль-Бухари, Муслим).
«Мукьвавилин алакъаяр хуьн» вуч лагьай чIал я?
Алакъаяр хуьзвайди вичиз авур хъсанвилиз хъсанвал хъийизвайди ваъ, масабурулай аслу тушиз вичи алакъаяр хуьзвайди я. Эгер адаз зенг ийизвачтIа ва ам рикIел гъизвачтIа, патав къвезвачтIа, маса жуьредин фикир гузвачтIа, алакъаяр хуьн патал ада вичи сифте кьил кутазва. Гьатта адаз акси яз писвал ийиз хьайитIани, адахъай элкъвез хьайитIани, гьатта мукьвабур мусурманар тушиз хьайитIани. Дувандин юкъуз гьар сада анжах вичин крарин патахъай жаваб гуда: хъсанвал ийизвайдаз пишкешар гуда, писвал ийизвайбурал ва зулумкаррал чпин жаза агакьарда.
Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанва: «Ни вичихъ галаз хъсан рафтарвал ийизвай мукьвабуруз хъсанвилелди жаваб гузватIа, ам абурун патахъай вичин бурж кьилиз акъудайдай гьисабзавач. Вичин бурж тамамарзавайди ам яз гьисабзава хьи, ни вичихъ галаз вири алакъаяр атIунизни килиг тавуна, абурухъ галаз хъсан алакъаяр хуьз давамарзаватIа» (Аль-Бухари, Муслим).
Гьавиляй стхадин патав фена кIанзавани? Эхь, гьелбетда, кIанзава. Квевай нихъ галаз адан патав физ жедатIа, фикир ая, мумкин я, маса стхадихъ галаз, я тахьайтIа гъуьлуьхъ галаз. Квехъ галаз магьрам (мукьва кас) ва я гъуьл хьун важиблу я. Мумкин я, куь стха яшамиш жезвай шегьерда, мискIиндин имам ава ва стхади адан гафуниз яб гузва, имамдивай а карда квез куьмек гун тIалаб.
Стхадихъ галаз рахадайла, ада лугьузвай гафаризни килиг тавуна, сабур хуьх, адаз рикIин сидкьидай къалура квез ам гьикьван кIанзаватIа, гьикьван играми ятIа. А гуьруьшдилай кьулухъ, сифте нубатда ам дидедихъ галаз, гьакI амай мукьвабурухъ галазни меслят хъувун патал вуч ийидатIа, фикирайтIа жеда.
