За жув рикIелай алатнавайди хьиз гьиссзава
За жув рикIелай алатнавайди хьиз гьиссзава
Закай сад лагьай сеферда чIехи диде хьана, заз хтул хьана. Зун гзаф шад я, амма руш гила аялдал элкъвезва, заз зенг ийиз рикIелай алатзава. За жув рикIелай алатнавайди хьиз гьиссзава. Рушан патахъай зун шад ятIани, амма жув садазни герек авачир кьуьзуь жезвай дишегьли хьиз гьиссзава. Алатай вахтар, хьайи крар рикIел хкиз яшамиш жезва. Ихьтин гьал гьикI эхда?
Алимдин жаваб:
Зи фикирдалди, куьн куь рушан, аял хьунин гьакъиндай адан шадвилин гъавурда акьун лазим я. Жегьил дидеяр кьетIен рикIин зурзун ва къалабулух кваз сифте аялдиз килигзава (эгечIзава), Аллагьдин ﷻ вилик аялдин сагъ-саламатвилин ва сагъламвилин патахъай чпин жавабдарвал гьиссзава. Эгер мумкинвал аваз хьайитIа, куьн са кьадар вахтунда рушан патав хьанайтIа, дуьз кар жедай ва гьа икI авуналди куьне куьн къакъатнавайди хьиз гьиссдачир, ва идихъ галаз санал рушаз аялдиз килигиз куьмек гудай, адахъ гьикI гелкъведатIа лугьудай, ам шехьдайла хурухда кьадай, рушавай ял ягъиз жедайвал ва я кIвалин са кIвалах ийиз жедайвал.
Гьар са касди вичин уьмуьр а саягъда дуьзмишун лазим я хьи, вичелди маса инсанрин уьмуьр гуьрчегардайвал, жезмай кьван менфятлу жедайвал ва гьа ида темягь авачиз хъсанвал ийизвай, вичи авур хъсанвилин эвезда са затIни гуьзлемиш тийизвай а кас вич бахтлу ийида.
Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Инсанрикай виридалайни хъсанбур – инсанриз виридалайни менфятлубур я».
Инанмиш хьухь, са чIавузни рушаз куьн авайдалай тIимил кIан хьанвач, аксина, диде хьун гьихьтин кар ятIа, ам генани артух гъавурда акьаз гатIумна, ада аннамишна, квез ам гьикьван гзаф кIанзаватIа, гьикI куь вири уьмуьрда ам патал куьне куь чан къурбанд ийизвайтIа, иллаки ам аял тир вахтунда. Гилани ам квехъ, куь куьмекдихъ, гьич са чIавузни тахьайди хьиз, муьгьтеж я.
Эгер рушан патав фена ана акъваздайвал жезвачтIа, куьне адаз зенг ая, ам гьикI аватIа, аял гьикI аватIа, хабар яхъ. Аялдин шикил ракъуррай, телефондай акваз рахурай ва икI мад. И вири крари квез кьведазни зурба шадвал, бахт гъида. Аллагьдивай ﷻ куьмек, хтулдиз берекат ракъурун тIалабиз рикIелай алудмир, вучиз лагьайтIа дидеди аялдиз ийизвай дуьа Аллагь Таалади жаваб тагана тазвайди туш.
Абу Гьурайради агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Пуд дуьа, са шакни авачиз, жаваб авачиз амукьзавач: диде-бубадин дуьа, рекье авайдан дуьа ва зулумдик квайдан дуьа» (аль-Бухари).
Психологдин меслят:
Куь кагъаз кIелайла кьилиз къвезвай сифте фикир – им гъейрат я. Гъейрат, гафунин пис манада аваз ваъ, гьакI са гьихьтин ятIани къалабулух къалурзавай, вун рикIелай алатнавайди ва ваз гила тIимил фикир гузвайди гьиссун хьтин манада аваз. Исятда квез авай гьисс гьа ихьтинди я ва ам себеб яз, куьне хъел кьуна, михьиз абурувай къакъатун мумкин я.
Ина куь рушан гьиссеризни фикир гана кIанда. Гьелбетда, ам, гьар са дишегьли хьиз, вичин аял дуьньядиз атунал гзаф шад я ва гила адан кьиле авайди гьамиша аялдин патав хьун ва адахъ гелкъуьн я. Бес гьа и кар патал адакай хъел атун дуьз яни кьван? Ина шад хьун лазим я, куьне куь рушаз хъсан диде жедай тербия гана лугьуз.
Нагагь куьне исятда куьн хъел атанвай инсан хьиз къалурайтIа, куь рушаз кьве жуьредин гьиссер хьун мумкин я. Ам ахьтин фикирдал атун мумкин я хьи, вичиз аял хьунал куьн шад хьанвач ва а кар себеб яз куьн адавай къакъатзава. Им хъсан кар туш.
И гьалда икI авуртIа хъсан жеда: квез мумкинвал аваз хьайитIа, квевай куь рушанни хтулдин патав физ жеда, эгер авачтIа, рушаз лагь хьи, абур мукьвал-мукьвал квез мугьмандиз атана кIанзава.
