Гъуьл таниш жезвай сайтра ава
Гъуьл им кIуьд варз я таниш жезвай сайтра дишегьлийрихъ галаз рахаз, пис чиркин видеойриз килигиз, рахунихъай кьил къакъудиз. Сентябрдиз за пуд лагьай гада хана, амма адаз гьатта шад кьванни хьанач. Виликдай ам дикъетлуди тир, гила лагьайтIа кIвалахал фад физва, геж хквезва, суфрадихъ санал ацукьзавач, рахаз кIазавач. За вуч ийида? РикI пад жезва, йифериз шехьзава. Некягьда аваз цIусад йис я.
Алимдин жаваб:
Чна квез майилвалзава, куь гъуьлуьз ахьтин зарарлу хесет хьуниз килигна. Къуй Аллагьди ﷻ адаз куьмек гурай а писвиликай сабур авуна акъваздайвал ва ам дуьз рекье аваз тухурай. Амин.
А тегьерда вичин тухунин себебар са шумуд хьун мумкин я, амма абурун виридан бинеда кьилин месэла ава – лазим къайдада Аллагьдихъай кичIе тахьун, Адаз инсан аквазвайди ва адан вири крарикай чизвайди аннамиш тавун. Нагагь инсанди халисандиз аннамишзаватIа, адан уьмуьрдин гьар са легьзеда Аллагь ﷻ адаз килигзавайди, ахьтин пис крарал машгъул жез адаз регъуь жеда. ГьакI хьайила, а зарардикай къутармиш хьун патал сад лагьай кам ихьтинди хьана кIанда: жуван уьмуьрда Аллагь ﷻ авайди аннамишун гужлу авуна кIанда ва а гунагьдикай азад жедайвал къаст хьана кIанда.
Ахьтин гьалда инсанди авуна кIанзавай сад лагьай кар – им ада гунагь ийизвайди аннамишун ва а нагьакьан кардикай жезмай кьван фад азад жез алахъун я. А къуват сифте нубатда Аллагьдин ﷻ куьмекдалди жувакай жагъурун лазим я. Маса садавайни инсан кьуна акъвазариз жедайди туш, эгер адаз вичиз кIан тахьайтIа. Гьахьняй гъуьлуьхъ галаз а темадай рахаз кичIе жемир. Къуй ада Къуръандин ихьтин аятрикай фикир авурай (баяндин мана): «Яраб адаз (инсандиз) чизвачир жал Аллагьдиз (ам) аквазвайди (ва адан крарай гьикI авуртIани эвез хъийидайди)?» («Аль-Алякъ» сурадин 14-аят); «…Ам (Аллагь) квехъ гала, куьн гьина аваз хьайитIани ва Аллагьдиз куьне вуч ийизватIани аквазва» («Аль-Гьадид» сурадин 4-аят); «Адаз (Аллагьдиз) вилерин хаинвиликай чизва (гьарам затIариз килигун) ва рикIери чуьнуьхзавай шейэрикайни» («Гъафир» сурадин 19-аят).
Эгер куь гъуьлуь диндин эмирар кьиле тухузватIа, им лап важиблу я, вучиз лагьайтIа нагагь ада дикъетдалди, кутугай саягъда Аллагьдихъай ﷻ кичIе яз вири кпIар ийиз хьайитIа, адаз Аллагьдиз ﷻ муьтIуьгъ жез ва гунагьдикай азад жез регьят жеда. Нагагь инсанди гьамиша кпIар ийиз хьайитIа, Аллагьди ﷻ адаз пис хесетрикай азад жез куьмек гуда. Аллагьдивай ﷻ куьн ва куь гъуьл ачух ва чинебан гунагьрикай хуьдайвал куьмек тIалаб.
Психологдин меслят:
Адет яз ихьтин гьалар анализ ийидайла гзаф вахтара гъуьлуьвай ихьтин гафар ван жеда: «Виликдай вири хъсанзавайди тир, гила лагьайтIа, паб гьамиша аялрин гъиляй хьанва, зи къайгъу адаз авач, кIвале гьамиша аялрин ван-сес я авайди. Ам гьамиша нубатсуз кат-калтугуна ава ва заз кIвале акъвазиз четинзава». Им, гьайиф хьи, гегьенш месэла я. А месэладин четинвал ам я хьи, гъуьлуьни папа кьведани чеб гьахъ яз гьисабзава. Квевай адаз регьятдиз жаваб гуз жеда хьи: «За ваз гьикI фикир гуда кьван, заз гьич къуват амукь тийидайла? Зи гьалдикай хабар кьуна, кIвалахал кат тавуна ва сайтрай рахадай дишегьлийрихъ къекъуьн тавуна, вавай кIвале, аялриз килигиз куьмек ганайтIа жедай».
Куьн гъуьлуьхъ галаз рахун ва квев гвай фикир адал агакьарун важиблу я. Квевай секиндиз лугьуз жеда хьи, квезни, виликдай хьиз, сада-сад шадариз яшамиш жез кIандай, амма вахтунин гьалар ахьтинбур я хьи, а кар кьилиз акъудиз четин я.
Куьн гьакъикъатда адан куьмекдихъ муьгьтеж тирдакай лагь. Куьн адахъ галаз цIусад йисуз яшамиш хьанва ва адаз бажагьат квехъ галаз чара жез кIанзава. Адаз куь ван атун чарасуз я. Ида, гьич тахьайтIа, а месэла, ам алай хаталу рекьелай юзурда.
Пис кар ам я хьи, ам регьят рекьяй фена ва месэла гьялунихъай къерех хьун кьетIна. Ида куь арада ихтибарлувилин рахун авачирди къалурзава. Вил алаз акъвазуникай хийир авач. Виридалайни хъсан я жува сифте кьил кутун ва гъуьлуьн рикIел хкун, ада исятда ийизвай крар, квез виликдай адакай чизвайбурухъ галаз сакIани дуьз къвезвачирди. Ам пашман жедайди ва вичин вири къуватар хизан хуьн патал желб ийидайдак куьне умуд кутазвайди ам гъавурда акьадайвал авун важиблу я. Гьелбетда, ам четин кар я, амма лугьудайла сабур хвейитIа, вири кьилиз акъудиз жеда.
