Главная

ТIилисимар гарданда тун къадагъа яни?

ТIилисимар гарданда тун къадагъа яни?

Ислам къведалди арабри-бутпересри чпин аялрихъ кIарабар, кIарасдин тIвалар ва маса шейэр акалзавай. Абур и шейэри чеб хуьзва лагьана инанмиш тир.

 

А шейэрин тIвар «тамимат» я. Аллагьдин Расулди ﷺ тамиматар бутрихъ галаз гекъигзавай. Амма мусурманри чпихъ акалзавай тIилисимар (къени запабар) тамиматар туш. Кар ана ава хьи, ягъалмиш хьанвай и инсанар (вагьабитар) тIилисимарни тамиматар тафаватлу шейэр тирдан гъавурда акьазвач. Я тахьайтIа идакай хабар аваз-аваз кьасухдай инсанар ягъалмишариз чалишмиш жезва. Абуруз чеб ягъалмиш хьанвайди бес жезвач.

Вири Исламдин дуьньяда машгьур тир алимри тестикьарзава хьи, араб чIалалди ва араб гьарфаралди, кьил акъатдай хатIуналди (яни кIел жедай тегьерда) кхьенвай Къуръандин аятар, Пайгъамбардин ﷺ гьадисар ва я къиметлу дуьаяр авай тIилисимар акалдай ихтияр ава. Запабра кхьенвай дуьайрин берекат ва лайихлувал себеб хьана мумкин я Аллагьди ﷻ начагъди сагъар хъийида ва сагъламдиз хуьда. Мусурманди дарманар ишлемишзава, амма гьа са вахтунда вич анжах Аллагьдивай ﷻ сагъар хъийиз жезвайди ам кIевидаказ инанмиш я. ГьакIни тухарзавайди ва цин къанихвал алудзавайди анжах Аллагь ﷻ тирди инанмиш яз ада незва ва хъвазва. Запабарни гьа ихьтин инанмишвал аваз, яни сагъар хъийизвайди ва я хуьзвайди анжах Аллагь ﷻ тирди чиз акалзава. Запабар акалдай ихтияр авайди тестикьарзавай делилар авани? Эхь, ава. Пайгъамбардин ﷻ умматдин виридалайни лайихлу инсанри запабар акалдай ихтияр гузва. Абур Пайгъамбардин ﷺ асгьабрин гуьгъуьна аваз фейи инсанар (табиинар) я, месела, Саид бин Мусайиб, Ибн Сирин, Мужагьид, АтIа’, Абу Жафар («Аль-бид’ату фи мафгьумиль-Ислям», 159-160-чинар).

 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...