Главная

ТIилисимар гарданда тун къадагъа яни?

ТIилисимар гарданда тун къадагъа яни?

Ислам къведалди арабри-бутпересри чпин аялрихъ кIарабар, кIарасдин тIвалар ва маса шейэр акалзавай. Абур и шейэри чеб хуьзва лагьана инанмиш тир.

 

А шейэрин тIвар «тамимат» я. Аллагьдин Расулди ﷺ тамиматар бутрихъ галаз гекъигзавай. Амма мусурманри чпихъ акалзавай тIилисимар (къени запабар) тамиматар туш. Кар ана ава хьи, ягъалмиш хьанвай и инсанар (вагьабитар) тIилисимарни тамиматар тафаватлу шейэр тирдан гъавурда акьазвач. Я тахьайтIа идакай хабар аваз-аваз кьасухдай инсанар ягъалмишариз чалишмиш жезва. Абуруз чеб ягъалмиш хьанвайди бес жезвач.

Вири Исламдин дуьньяда машгьур тир алимри тестикьарзава хьи, араб чIалалди ва араб гьарфаралди, кьил акъатдай хатIуналди (яни кIел жедай тегьерда) кхьенвай Къуръандин аятар, Пайгъамбардин ﷺ гьадисар ва я къиметлу дуьаяр авай тIилисимар акалдай ихтияр ава. Запабра кхьенвай дуьайрин берекат ва лайихлувал себеб хьана мумкин я Аллагьди ﷻ начагъди сагъар хъийида ва сагъламдиз хуьда. Мусурманди дарманар ишлемишзава, амма гьа са вахтунда вич анжах Аллагьдивай ﷻ сагъар хъийиз жезвайди ам кIевидаказ инанмиш я. ГьакIни тухарзавайди ва цин къанихвал алудзавайди анжах Аллагь ﷻ тирди инанмиш яз ада незва ва хъвазва. Запабарни гьа ихьтин инанмишвал аваз, яни сагъар хъийизвайди ва я хуьзвайди анжах Аллагь ﷻ тирди чиз акалзава. Запабар акалдай ихтияр авайди тестикьарзавай делилар авани? Эхь, ава. Пайгъамбардин ﷻ умматдин виридалайни лайихлу инсанри запабар акалдай ихтияр гузва. Абур Пайгъамбардин ﷺ асгьабрин гуьгъуьна аваз фейи инсанар (табиинар) я, месела, Саид бин Мусайиб, Ибн Сирин, Мужагьид, АтIа’, Абу Жафар («Аль-бид’ату фи мафгьумиль-Ислям», 159-160-чинар).

 

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Мусурман ва чарадан мал-мулк

Угъривал ва къанунсуз саягъда чарадан мал-девлет вичиз къачун – им вири мусурманрин вилерай чIехи гунагь яз гьисабзавай еке чIуру кар я. Ам Аллагьди ﷻ къадагъа авунвайдан патахъай абурукай садни шаклу жезвач.   Гьакъикъи мусурман гьамиша дугъри ва намуслу я ва чарадан эменнидикай са...


Дармандин набататар

Успагьан Урусатдин агьалийри чичIек-дикай, шивитдикай менфят къачузвай хьиз, европавийри успагьан (шпинат) ишлемишзава. И набатат абуруз гзаф менфят квайди тирвиляй кIанзава. Успагьан Россиядани эхиримжи вахтара гегьеншдиз ишлемишзавай набататрикай сад я. Гьакъикъатдани, пешекарри ам витаминралди...


КьетIенвилер гьисаба яхъ

Акьалтзавай несилдиз тербия гун алай аямдин жемятдин важиблу везифа ва чи уьлкведин сиясатдин пай я. Ам менфятлудаказ кьилиз акъудунилай уьлкведин гележег аслу я. Демократвилин бинеяр авай правовой уьлкве туькIуьрун руьгьдин жигьетдай девлетлу, хиве жавабдарвал авай ва сагълам несил тербияламиш...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

За вун гьабурукай жедайдак умуд кутазва   Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни вичин эменнидикай Аллагьдин ﷻ рекье кьве паб таъмин ийиз хьайитIа, адаз Женнетдин варарай эверда. Женнетдиз муьжуьд варар ава. Ни кпIуна чалишмишвал авуртIа, адаз КпIунин варарай...


Гъуьл кечмиш хьана…

Зи уьмуьрда бедбахтвал хьана: бейхабардиз зи кIани гъуьл кечмиш хьана. Чун кефи хан тийиз санал 30 йисалай гзаф яшамиш хьана, планар туькIуьрзавай, мурадар авай. Вири са легьзеда атIана. Инлай кьулухъ гьикI яшамиш жедатIа, чидач.   Алимдин жаваб: И дуьньядиз атай гьар са инсан Аллагь...