Ихьтин чам заз герек яни?
Ихьтин чам заз герек яни?
Чамра хайи югъ мубаракнач. Чаз адетдин рафтарвилер ава, мехъер авуникай фикирзава. Зун сагъ са юкъуз вил алаз хьана, амма ада зенг авунач. Адаз чизвай зи хайи югъ тирди. Зи вахар инанмиш я хьи, адаз савкьватрихъ пул гуз кIан хьанач, гьавиляй ада рикIелай алатай амалар авуна. Ихьтин чам заз герек яни? За вуч ийида?
Психологдин фикир:
Эхь, ада хъсан кIвалах авунач. Гьич тахьайтIа, эгер хьайи кардиз эдебдин патахъай къимет гайитIа, ада авур кардиз квехъ итиж авачирдаз хьиз килигайтIа жеда.
Амма им дуьз жеда анжах а дуьшуьшда, нагагь адаз куь хайи йикъакай хабар аваз, ам къастуналди ахъайнаваз хьайитIа. Ада вич идаз ухшар авай маса дуьшуьшра гьакI тухуз хьайитIа, винидихъ лагьай гафар тестикь жеда. Ада вичин диде-бубадихъ, маса инсанрихъ галаз гьихьтин рафтарвилер ийизватIа, килигна кIанда. Ам квел машгъул я, вичин гележегдин уьмуьр адаз гьикI аквазва, адаз гьихьтин мурадар ава? Эгер куь хсуси рафтарвилерилай гъейри, вири маса хилера ада вич анжах са вичин къайгъуда авай эдебсуз инсанди хьиз тухузватIа ва анжах са квез хатур ийизватIа, адахъ галаз фадна алакъаяр атIана кIанда. Ахьтинда куьн бахтлу ийидач. Гьамиша квев вичиз кIандайвал ийиз тада, та куьн михьиз муьтIуьгъардалди.
Амма са куь ятIани зи фикирдиз гъизва и кьиса куь чамракай туширди. Ада вич и гьалда куь хайи югъ рикIелай алатнавай юкьван жуьредин итимди хьиз тухвана. Ахьтин делилни гьисабдиз къачун герек я хьи, итимдин ва дишегьлидин психологияр гьар жуьрединбур я. Чеб хизандин къайгъу ийидайбуру хьиз тухузвай чIехи пай итимри ихьтин крариз кьетIен фикир тагун ва регьятдиз абурун фикирдай акъатун мумкин я. Эхь, квел, мумкин я, романтик гьалтнач.
И гьалда куьне вуч ийида? Гьелбетда, ихьтин дикъетсузвилелай куьне анжах са сеферда гъил къачудайди ва эгер са йисалай ада мад рикIелай алудайтIа, ада гзаф гьайиф чIугвадайди, ам гъавурда акьадайвал авуна кIанда, ва, гьелбетда, адаз гъалатI туькIуьр хъийидай мумкинвал це.
Вахариз лагьайтIа, абур куь вахар ятIани ва абуруз квез анжах хъсанвал хьана кIанзаватIани, гьамиша ва вири крара яб гун, ва абуруз талукь тушир крарикай хабар гун герек туш.
Алимдин жаваб:
Зун гъавурда акьазвач, куьне «адетдин рафтарвилер ава, мехъер авуникай фикирзава» лугьудайла, куь фикирда вуч аватIа. Куьне мехъерикай анжах фикирзавани? Куьне идаз адетдин рафтарвилер лугьузвани? Адаз чам лугьуз, савкьватрал вил алани? Куь рафтарвилериз диндин къанунралди къимет гун патал, чир хьун лазим я: чамран патай куьн це лугьуз атайди яни? Куьн а касди це лагьанвайди яни? Эгер туштIа, гьихьтин «адетдин» рафтарвилерикай ихтилат хьун мумкин я? Гьатта це лагьанватIани, амма некягь тавунваз хьайитIа, куьн адаз (чамраз) чара кас яз амукьзава.
Эвленмиш жедалди сад-садахъ галаз рахадайла, гзафбуру ам адалди делилламишзава хьи, гуя чеб-чпихъ галаз рахуни садаз-сад хъсандиз чир жез куьмекзава, гьакIни гележегдин уьмуьрдин юлдашдин къилих ва итижар тайин ийиз жезва. Амма ахьтин гафариз бине авач, вучиз лагьайтIа ахьтин гуьруьшмишра итимдини дишегьлиди чпин вири нукьсанар чуьнуьхиз, сада-садаз чеб хъсандиз къалуриз алахъда. Халис къилих анжах санал яшамиш жедайла ачух жеда.
Эгер квез дугъриданни эвленмиш жез кIанзаватIа, са сеферда акун бес жезва, вични магьрам (сусан патай мукьва итим) галаз.
Абу Гьурайради агакьарна: «Зун Аллагьдин Расулдин ﷺ кIвале авай ва адан патав са итим атана ва вичи ансаррикай тир са дишегьли це лагьанва, лагьана. Пайгъамбарди ﷺ адавай жузуна: «Вун адаз килигнани?» Ада жаваб гана: «Ваъ». А чIавуз Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Алад ва адаз килиг, вучиз лагьайтIа ансаррин вилера са вуч ятIани ава» (Муслим).
Хайи юкъуз гудай савкьватрикай ва я абур тагуникай гьатта лугьун герек туш.
