Къариди зун гьисаба кьазвач
Къариди зун гьич гьисаба кьазвач. Зун авачирла гьамиша зи аялдиз зиянлу, къадагъа тир тIуьн гузва. Абурун хизан диндал алач ва заз чидач за абур гьикI гъавурда твадатIа, вуч ихтияр аватIа, вуч авачтIа. Адаз гьикI акьул гуда?
Алимдин жаваб:
Эгер хизанда арадал къвезвай гьуьжет алай гьи дуьшуьш къачуртIани, гьа са тереф къейд ийиз жеда: «ам (къари ва я свас) ахьтинди туш». Вучиз ятIани чи гьиссера инсанар ЧАЗ гьихьтинбур хьана акуна кIанзаватIа, абур гьахьтинбур хьун патал чун чалишмиш жезва. Ахпа абур чна чи кьиле тунвай лишанрихъ галаз дуьз къвен тийидайла, чи лап гуьзел дуьнья четин гьалда гьатиз гатIумзава ва умуд буш акъатзава. Эхирки, инсандивай масабурун крарикай хабар кьадач эхир, ада вичин крарин жаваб гуда.
Гьахьняй маса инсанрихъ галаз алакъалу яз жув хъсан патахъ дегишарун важиблу я. Куь суалдиз жаваб гудайла лугьуз кIанзава хьи, а гьалдин гъавурда гьат тавунмаз, кьве патазни яб таганмаз, диндин жигьетдай къимет гун мумкин туш. Амма умуми гьалда къейд ийиз жеда хьи, гьалал ризкьидалди хизан таъмин авун тамамвилелди аялрин бубадин, гъуьлуьн хиве ава. Гьавиляй чна меслят къалурзава а месэла гьадахъ галаз веревирд авун, амма къаридин намусдик хкIур тавуна, вучиз лагьайтIа гьи касдиз хьайитIани дидедилай багьа кас и дуьньяда авач.
Арадал атанвай гьалдикай секиндиз ахъая ва са къарардал къвез алахъ, вучиз лагьайтIа аялар диндин жигьетдай тербияламишунин жавабдарвал диде-бубадин хиве ава. Аялрин уьмуьрда куь иштираквал гзаф хьун лазим я, куь дикъет ва къайгъу чIугун авачиз абур тамир. Куь алахъунриз килигна Раббидини абур Вичин къайгъударвилик кутада, ва жуван, аялрин, мукьвабурун патахъай Адаз дуьа авун рикIелай ракъурмир.
Психологдин меслят:
Бязи вахтара ахьтин дуьшуьшар жезва хьи, гьа вахтунда жуван кIевивал къалурун чарасуз жезва. Вири инсанар сад хьиз гъавурда акьазвач масабуруз чпин ихтиярар авайди ва кьетIен себеб авачиз абурук хуькуьрун лазим туширди. Гьа и себебдалди гьа жуьредин инсанри чеб маса инсандин хсуси сергьятра гьахьзавайди аннамишзавач ва чпи пис кар ийизвайдай гьисабзавач. Идан гьакъиндай абурук гзаф тахсир кутун герек туш, гьикI хьи абур эхирдал кьван чпи ийизвай кардин гъавурда авач. Гзаф вахтара абуруз пис, такIанвилин ният авач. Абуру фикирзава хьи, чпи мукьвабурун сагъламвал ва хатасузвал патал са кар ийизва лагьана.
Ихьтин дуьшуьшда им виридалайни важиблу я, ва куь кьведан арада рафтарвилер дуьзмишдайла и кар фикирда кьун лазим я. Эгер абур чара инсанар тиртIа, векъидаказ лугьуз жедай ва гьуьжетдин месэладин вилик пад кьаз жедай. Амма ихтилат физвайди куь гъуьлуьн диде ва куь аялрин чIехи диде я ва и кар чна гьисаба кьун тавуна жедач. Заз и месэла гьялунин са шумуд рехъ аквазва, абуруз кьилди-кьилди килигин. Куь къаридин масабурун менфят кIан хьунин гьиссерилай башламишун виридалайни хъсан яз аквазва.
Адахъ галаз рахадайла сабур авун ва вири туькIуьдайдахъ инанмиш хьун лазим я. Куь фикирар сад тир крарилай башламишайтIа жеда, месела, эгер квез уртах итижар, алакьунар ва я машгъул хьунар аваз хьайитIа. Фикирар сад тир крарикай ихтилатар ийиз куьне гуьгъуьнин кам къачун патал хъсан бине гьазурда. Ахпа, куь арада авай мурк цIрайдалай кьулухъ, куь фикирра авай чаравиликай ихтилат ийиз алахъайтIа жеда.
Куь рушан патахъай адаз авай къайгъударвал куьне аннамишзавайдаз, куьне адак тахсир кутан тийизвайдаз кьетIен фикир це, амма ада ийизвай крара квез чIехи хатавал аквазвайди къейд ая. Ина кьилинди – къайдадалди галай-галайвал ва яваш-явашди авун я. Гьа идахъ галаз сад хьиз гьа и кардик куь гъуьлни кутун лазим я. Ина куь гъуьлуьк адан дидедиз акси хьунин фикир кутун тавун, амма и месэла гьялун патал квез гъуьлуьн куьмек герек тирди лугьун важиблу я.
АЛИАСГЬАБ МУРЗАЕВ, ПСИХОЛОГ АДИЛЬ ИБРАГЬИМОВ, АЛИМ
