Бурж вугана – дуст гъиляй акъатна
Бурж вугана – дуст гъиляй акъатна
За дустунив гзаф пул буржуниз вугана. Сифтедай ада гьакъисагъдиз бурж вахкузвай. Гуьгъуьнлай гьич вахкун хъувунач. Гьа йисара ада кIвал эцигна куьтягьна, машин къачуна ва гьатта чаз чидай са маса касдив пул буржуниз вугана. Зи айгьамар ада зарафатралди алудзавай, гьелелиг вичивай алишверишда къекъвезвай пул акъудиз жезвач лугьуз, чIалахъарзавай, ва гьа икI пуд лагьай йис давам жезва.
И йикъара ада зи мукьва руш це лугьузвайдакай заз чир хьана ва рушан бубади завай меслят тIалабна. Амма чаз са дуствални амач, за ам ихтибар ийиз тежер ва кьве чин алайди яз гьисабзава ва адаз зи вах гана кIанзавач. Муькуь патахъай, пул ва хсуси бейкефвилер себеб яз, заз абурун хизандин бахт чIуриз кичIезва. За вуч ийида?
Психологдин меслят:
Куь кагъазда са важиблу куьлуь-шуьлуь затIуни вичел фикир желб ийизва. Куьне лугьузва хьи, куьне айгьамралди бурж вахкана кIанзавайдакай лагьайла, ада зарафатдалди алудзава. Ина ихьтин кар теклиф авуртIа жеда: куьн хъуьтуьл къилихдин инсан я ва квез хъсан алакъаяр хуьз кIанзава. Амма исятда гьа и карди квез гзаф манийвал авун мумкин я. За гъавурда твада.
Квез куь дустунин кефи хаз такIанз, ада ийизвай хьтин рафтарвилер куьне ийизвач: адан гафари ва крари квез хъел гъизвайдакай ва куьн адаз акси яз тIуькIуьрзавайдакай лугьузвач. Адан паталай куьне адаз буржуникай айгьамралди лугьузва. Зун гъалатI жедач, эгер за фикирайтIа, куь айгьамар зарафатриз ухшар авайбур я лагьана. Куьне адаз куь пул вахкун лазим тирдакай лагьана кIанзавай чкадал, куьне ихтилатрин арада са вахт жагъурна, зарафатдалди куь пулуникай лугьузва.
Ада и гьал рикIивай кьазвач, вучиз лагьайтIа адаз и карда вичин хийир ава. Гьа и кар себеб яз, куьне куь месэла адаз ачухдиз лугьун ва квез адан баянар ваъ, куь пул я кIанзавайди лугьун герек я. Кар ана ава хьи, ачух ихтилат ийидайла, адаз зарафатар ва багьнаяр ийидай мумкинвал жедач.
Квевай виликамаз куьне лугьудай гафар гьазуриз жеда. Месела, квевай икI лугьуз жеда: «Яб це, зун вахъ галаз бурж вугунин ва ам вахкунин саягъдин патахъай икьрар хьайиди тир. Заз и гьал къалмакъалдиз элкъуьриз кIанзавач, амма ви багьнайри зун, ваз чи икьрардин кIусни къайгъу авачир хьтин фикирдал гъизва. Эгер зун гъалатI ятIа ва вуна зи пул вахкайтIа, зун гзаф шад жеда». Эгер ада куьн са куьн ятIани гъавурда тваз башламишайтIа, куьн а ихтилатдик экечIун герек туш, куьне лугьун лазим я хьи, квез гъавурда тун ваъ, кар авун я кIанзавайди.
Гила ам куь муьва рушал эвленмиш хьунин патахъай. Ина чир хьун лазим я хьи, абурун хизандин бахт ва я бахтсузвал квелай тIимил аслу я. Ана маса себебар ава. Квевай лагьайтIа жеда хьи, бурж себеб яз квез адахъ галаз рикIиз такIан жедай гьал арадал атана, амма ам мунафикьвиле тахсирлу авун артуханди жеда.
Алимдин жаваб:
Къенин юкъуз гзаф инсанар я буржлубур, я бурж вуганвайбур я. Садбуру, чпин мал-девлетдин патахъай игьтиятвал ийиз, ихтибарвал ийизвач, муькуьбуру, чпин пулунихъай чара жез такIанз, пул вахкунин вахтар яргъал вегьезва. Вири и крар хьунин себеб ам я хьи, инсанри буржунин икьрар кутIундайла шартIар ва эдебар кьиле тухузвач.
Къуръанда виридалайни яргъи аят ава («Аль-Бакъара» сура, 282-аят), адаз гьакI лугьунни ийизва - «буржуникай аят». Ана Аллагьди ﷻ вири бегьемдиз ахъайзава, гьикI бурж къачудатIа, гьикI пул гун ва я метягь гъун маса вахтунал вегьенвай савдадин икьрар кутIундатIа. И кар патал чар (расписка) кхьин ва я чарчел кхьенвай икьрар кутIунун лазим я. Ана буржунин кьадар, ам вахкудай вахт къалурна кIанда, икьрардин патарин ва шагьидрин къулар чIугун герек я, гележегда гьуьжетар ва къалмакъалар тежедайвал.
Куь дуьшуьшда, жуван фикирар гьамиша буржуникай тежедайвал ва дустуникай пис фикир тийидайвал, куьне вуганвай пул вахкун истемишун дуьз жедай. Гьакъикъи дуствили дуст кьве дуьньядани адаз зиян гудай ва къалабулух кутадай вири затIарикай хуьн истемишзава.
И ачух ихтилатди куь гзаф суалриз жаваб гуда, гьа жергедай яз, ахьтин касдиз вах гъуьлуьз гуз жедани ва икI мад. И кар жезмай кьван фад ая, жуван дустуниз насигьат гунин, жезмай кьван дустал хуьнин хъсан ният аваз.
