Чарарал къугъвадай ихтияр вучиз авач?
Аллагьди ﷺ гьалал ва гьарам авунвай амалра еке гьикмет, инсанар патал хийир ава. Чавай инсанри мукьвал-мукьвал хабар кьазва: «Арадал пул алачиз чарарал къугъвадай ихтияр авани?» Чна жаваб гузва: «Чарарал къугъун гьарам я, иллаки арадал пул эцигна къугъун гьарам я».
Чарарал къугъун агъадихъ галай себебар фикирда кьуна гьарам авунва: - Я дуьньяда, я эхиратда менфят авачир амалдал машгъул хьана вахт пуч авун.
- Чарарал къугъун – им къизмиш къугъун я, ам чавай Шариатди гьарам авунвай шеш-бешдихъ галаз гекъигиз жеда. Пайгъамбардин гьадисда лагьанва:
«Шешбеш къугъвазвай кас гъилер вакIан ивида ва якIа тур инсандиз тешпигь я» (Муслим). Къизмиш къугъунрал машгъул инсандихъ ихьтин чIуру къилихар жезва: хъел атун, такабурлувал, пехилвал ва мсб.
- Ихьтин къугъунар себеб хьана къугъвазвайбурун арада къал жезва, садаз садакай хъел къвезва. Аллагь Таалади Къуръанда лугьузва (мана):
«Гьакъикъатда, ичкидин ва къизмиш къугъунрин куьмекдалди шейтIандиз куь арада къал тваз, куьн сад-садахъ галаз хъел жедайвал ийиз кIанзава ва Аллагь рикIел гъуникай ва капI авуникай яргъа ийиз чалишмиш жезва. Куьне и амалар тадач жал? («альМаида» сура, 91-аят). И аят атайла асгьабри Аллагьдиз ихьтин жаваб гана:
«Эхь, чи Рабби , чна ахьтин амалар тунва къенин йикъалай». Гьуьрметлу стхаярни вахар, бес чна мус Аллагьдиз ихьтин жаваб гуда? - Тапарар ва амалдарвал.
Гьадисда лагьанва:
«Гьахъ гафари инсан хъсан амалрихъ ялзава, хъсан амалри Женнетдиз ялзава. Тапарри инсан пис амалрихъ ялзава, пис амалри лагьайтIа, ам Жегьеннемдиз ялзава. Гьамиша гьахъ лугьузвай инсан сиддикь (дугъри кас) я лагьана кхьида, таб ийизвай касдикай каззаб (тапархъан) жеда (Бухари, Муслим).
- Ихьтин къугъунри Аллагь ﷺ рикIелай алудзава, гьатта бязибурун капI рикIелай алатзава. Пайгъамбардин гьадисда лагьанва:
«Аллагь ﷺ рикIел тегъизвай гьар са амал – гьавайда вахт акъудун я, кьуд шейинилай гъейри: «яракьдай ягъиз, балкIан гьализ, сирнав ийиз чирун ва папахъ галаз къугъунар авун» (Насаи, ТIабарани). - Чарарал къугъвана хъфизвай инсанриз мад ихьтин гьадис талукь я.
Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана:
«Аллагь ﷺ рикIел тагъай межлисдилай хъфизвай инсанар кьейи ламран патавай хъфизвай инсанриз тешпигь я. Абур патал и межлис Къияматдин юкъуз пашманвал жеда (Абу Давуд). Мад Пайгъамбарди чаз вад шейинин къадир чир хьухь лагьана. Абурукай сад – вахт я. Гьавиляй мусурманди вичин вахт анжах хийирлу амалар авунин рекье серфна кIанда. Къуй Аллагь Таалади чаз вахтуниз къимет гуз чиррай ва гзафнигзаф хъсан амалар ийидай мумкинвал гурай!
ОМАРГЬАЖИЕВ ГЬ.
