Наркотикар ишлемишун
Наркотикар ишлемишун
«Михьи» вуч лагьай гаф я? Гьар са касди лугьуда: «чирк авачир, лекеяр квачир», «чуьхвейди» ва икI мад. Дуьз я. Амма мад «михьи» гафуни наркотикар кьабулун акъвазарнавай инсан къалурзава…
Россиядиз аксивал
Наркоманиядин тIегъуьнди Россия къерехда тунач. Советрин вахтунда адакай тIимил лугьузвай, наркоманар сагъламвилинни зегьметдин профилакторийдиз (ЛТП) ракъурзавай.
СССР чкIайла ва уьлкве базардин алакъайрал элячIайла, Россияда наркомания гьамиша артух жез хьана. 1985-йисалай 1995-йисал кьван анжах къейд авунвай наркоманрин кьадар вад сеферда гзаф хьана. Гьисабзава хьи, Россиядин наркоманар амай уьлквейра авайбурулай «кьезил» наркотикрилай залан наркотикрал хейлин фад элячIзава.
Исятда 500 000 кьван наркоман гьисабдиз къачунва. Гьисабзава хьи, абурун дуьз кьадар цIуд сеферда гзаф я – саки гьар къад лагьай россиянви.
РФ-дин къанунри наркотикар гьасил авунай, хуьнай, маса гунай, наркотикар ишлемишдайвал рекьив гъунай дустагъ ийизва. Ам ишлемишунай административный жаза гузва.
Наркомания вуч залум я?
Анжах гьакъикъатар:
- Наркотикрилай аслу хьун, спирт квай ичкийрилай аслу хьунихъ галаз санал, «химиядин» жуьрейрин аслувилерик акатзава.
- Абур кьабулиз башламишайла хуш гьиссер ва гьалар хьун мумкин я, гьар гьи месэла хьайитIани регьятдиз гьял жезвайди хьиз хьун мумкин я. Гьа им цIийиз эгечIзавайбур кьазвай «кIир» я.
- Зегьерлу шейэр кьабулна арадал атанвай вичелди чIугвадай гьаларин яргъивал са тIимил вахтунилай куьруь жеда. Абурун чкадал заланвал, чара атIай гьал, уьмуьрдихъай кичIе хьун ва икI мад къведа. Инсандиз «чара» анжах цIийи кьадар кьабулуна акваз гатIумзава. Ида ам генани кIевиз наркотикрилай аслувиле батмишарзава.
- Сагъламвилин патахъай лагьайтIа, наркотикар ишлемишзавайбуруз жуьреба-жуьре начагъвилер арадал къвезва: тахикардия, ишемия, гастрит, язва, сахарный диабет ва мсб. Кьилдин четин месэла яз В, С ва Д жуьрейрин вирусдин гепатит, туберкулёз ва ВИЧ арадал къвезва.
Статистикадал асаслу яз, наркотикрилай аслу инсанри азарар са шумуд сеферда четиндиз чIугвазва.
Наркомания сагъар хъийизвай хиле кIвалахзавай пешекарри адаз «био-психо-социо-духовный» чIур хьун лугьузва.
Им лагьай чIал я хьи, наркоманди вич хурун зигьин квахьунин, фагьум акахьунин, психозрин, ментальный дегишвилер хьунин ва маса хаталувилерик кутазва.
Адалай гъейри, ада яваш-явашди вичин гьуьрмет вичи квадарзава; вич инсан хьиз терг ийизва; дустар, хизан гъиляй акъатзава; пеше къачуз жезвач ва я виликдай авайдакай магьрум жезва; къанун чIурзавайбурун арадиз акъатзава; вичиз ва патав гвайбуруз бедбахтвилер гъизва ва, эхирки, явашдиз ва дуьздаказ вичин беден ва уьмуьр барбатIзава.
Вири дережайра женг чIугун
Наркомания – гьакъикъи бедбахтвал я: аслу касдиз вичиз, адаз мукьва инсанриз ва вири жемятдиз санлай. Жемятдиз адан залан нетижаяр тахсиркарвилер артух хьуналди, демографиядин кризисдалди ва маса краралди дуьздал акъатзава.
Гьавиляй наркотикар ишлемишунихъ галаз женг гьукуматдин дережада аваз тухузва. Адалай гъейри, наркотикрилай аслу инсанрихъ галаз кIвалахзавай махсус клиникаяр, жемятдин тешкилатар («Анонимный наркоманар» хьтин) кардик ква, мектебра ва вузра вилик пад кьунин кIвалах тухузва.
Амма и бедбахтвилин хура акъвазун патал гьар садакай хийир хьун мумкин я. Мукьвабуруз, танишбуруз, къуншийриз хъсан дикъет гун. Хизанда ихтибарвилин алакъаяр хуьн, сада-садан гьал гьиссун, масабурун гьиссерин къайгъу чIугвадай рафтарвал авун.
ТIварар кьур винел патан вири алатар менфятлу ва важиблу я. Амукьзава къенепатанбур. Ам туба авун, Халикьдивай ﷻ куьмек тIалабун я. Кьилинди – Адан Къанунар чIуруниз рикIин сидкьидай ваъ лугьун. Гьахьтин чIурунри я четин месэлайрал гъизвайди, гьа жергедай яз – аслувилерал. Аннамишна Аллагьдин ﷻ къанунрихъ элкъуьни (духтурри сагъар хъувунин бинедаллаз) наркотикрин телефзавай чиркедикай азад жезвайди къалурун мумкин я. Фад ваъ, амма гьакъикъатда. И кар «михьибуру» тестикьарзава…
