бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалти-жавабти

Суалти-жавабти

ХIяжликьянас иблуми лерти дабри асудирутив?

Дабрилизибси ибалализибад зарал агарси саби. ХIяжлизирти тяхIяр-кьяйда дурадуркIухIели мурул адамтас дирбубти палтар сари асухIедирути.

 

 

 

ВегI зягIипли виалли, хIяжлизив вегIла мерличив къаркъуби лайдакIахъес адам вархьес асубирусив?

ВегIла гIузрула изала биалли, вегIла мерличив декIарси адам вакил варес вирар. Амма итини гьаланачи сунечирад лайдакIес чебла саби, сунечирад лайхIедакIили цархIилличирад лайдакIес хIейрар.

 

 

Маза чили белгьунсил балули хIебиалли, илала кабц хъулиб бузахъес, дехIибала дирес асубирусив?

Кабц бебкIибси мицIираглара дабагъбарили гIергъи (дубление) умубируси саби. Илра бузахънилизиб зарал лебси ахIен. Амма цурала, гажала кабц се бараллира умубируси ахIен.

 

 

Дарман дарес багьандан хIярамти секIал дархаэс асубирусив?

Илала хIекьлизив Имам Навави викIули сай: «Нажасличил дармандарни, ил нажаслизи лерил няс кадурхули диаллира хIярамси ахIен, чузи кепвирахъуси секIал дархаайчи». АсхIябтанира бурули саби: «Нажасли дармандарес асубирар, илдигъуна дармандарес умуси секIал баргес хIейралли. Нажасла дарма мер бурцуси умуси дарман баргалли, нажасли дармандарес асубируси ахIен». ХIядислизибра бурули саби: «Марлира Аллагьли ﷻ хIушаб, хIярамсилизиб дарман хIедариб». Ихизибадли багьес вирар, умуси секIай дармандарес виралли, нажасли дармандарес хIярамси биъни, умуси хIебиалли, нажасличил дармандарни асубируси саби». Нушала асхIябтани бурули саби: «Дарман дирусини мягIна балули виалли, илинира чIумали балалли нажасли ахIенсини сунела изала сагъхIебирни, ил барсбарес умуси селра агни, яра ил секIал иман чевси ца тухтурли бурили виалли, илхIелира сегъуналра хIярамси агара нажасличил дармандарнилизиб» («Аль-мажмугI» № 8/54).

 

 

Магьар дихьайчи вегIли гъайрарибси рурсиличил къаршивиркес асубирусив?

ВегIлис гъайрарибси рурсиличи къаршивиркес асубирар рурсила гIелабти мяхIрамти лебли биалли. Дудеш, хала дудеш, узи, неш, илдигъунти адамтазибадли чилра варх виалли, къаршивиркес асубирар, ил суннатсира саби. Нушала Идбаг ﷺ ГIяишат (р.гI.) гъайрарили лералли, иличи бархIилис чуйнара ваши, амма мурталра варх Абу Бакр вири. Амма сеналра гъайрарибси рурсиличил варх цунухъес асубируси ахIен.

Цунбухъунти мурул адамла ва хьунул адамла ургаб хIябэсил шайтIан бирар. Гъайрарибси рурсира, иличи гъамвиэсра хIялалси ахIен магьар дихьайчи.

 

 

 

Гьаргси бекIличил Кьуръайчи лехIирхъес асубирару?

Кьуръан бучIусини, яра иличи лехIирхъусини гIяврат кIапIбарни чебла ахIен, амма сеналра бусурман хьунул адамли бекI кIапIбарни гIяхIси саби. “Навадирул усул” бикIуси жузлизиб, Тирмизи, ХIяким, Абу ГIябдуллагьли бурули саби: “Кьуръан бучIусилисра, иличи лехIирхъусилисра дурхъалb бирар дазайчил, пачачи аркьухIеливан жагати партарчилра, жагати тIеманачилра виъни”.

 

 

Мискинвиубли чебла чарбарес хIейалли се бируси?

«Асналь матIалиб» бикIуси жузлизив, машгьурси гIялим, Закария Ансарини лукIули сай: «Сунела мискиндеш кадизахъурси адамли чебла гес гIягIнили виалли, илис гIелавад вашес, илизибад чебла тIалаббирес, иличи гужбирес хIярамси саби, сенахIенну, чебла чарбарес ахъри бакIайчи Аллагьли ﷻ илис замана кабизахъурли саби. Аллагь ﷻ Кьуръайзив викIули сай (мягIна): «Чебла чарбарес чебси къиян-жапализи викалли, илала тяхIяр къулайбиайчи замана бедая» (сура «Аль-Бакьара», 280 аят). («Асналь матIалиб», № 2/186)». Идбагли ﷺ хIядислизиб бурули сай: «Мискин адамли чеблала замана гIелайзи арбухалли, Аллагьли ﷻ сунези, лерил мераначи биуси, Жагьаннабла вайси тIем хIебалахъу». Ил багьандан дебали дурхъаси гIямал саби, сай къиян-жапализи викили, чебла чарбатес ахъри агарси адамлис, чебла Аллагь ﷻ багьандан хIялалбатни, яра илис сунела ахъри бакIайчи замана бедни.

 

 

 

ТIавафла замана КягIбаличи гъамвиалли, тIаваф белхъан бикIулигу, ил бархьсив?

ТIаваф бирухIели КягIбаличи гъамвиъни гIяхIси ахIен, тIавафла шартI саб КIягIбала дурабад барни. КягIбала ца гIямзиличибси лацла дубличи (шазарван) гъамвикалли, тIавафла ит мява (круг) белхъан, цагьатIи мява имцIабарес хIяжатбиркур.

ТIафавла замана дила хIевала дулгъа ахъбиубли някъ гьаббакIиб. Дила тIаваф бетаурси ахIен бикIули саби. Ил бархьсив?

ТIавафла шартI саб гIяврат кIапли биъни, хьунул адамла гIяврат дяхIра, някъбира (бекI някъби) калайчи лебил кьаркьала саби. Ил гьаргбиаллира тIавафла мява белхъан. Ца мява имцIабарес хIяжатбиркур.

 

 

 

ТIавафлизир дазала хIедехъи дуули ахIенгу, севан бируси тIаваф?

ТIавафлизир дазала дихIес нушала мазгьаб хIясибли дебали къиянси саби, ил багьандан нуша ХIянафи мазгьабличи шурдухъес дирутира. Ил барес нушани ХIянафи мазгьаблизир даза шуртIрира, илди делхъути секIалра дагьес хIяжатбиркур. ХIянафи мазгьаблизирра дазала нушала мазгьаблизирад илцад декIардулхъули ахIен. Нушала мазгьаблизир бекIличи масхIу дирухIели ца гъез шинкIабараллира биур, лебил суркбарес суннатли бирар. ХIянафи мазгьаблизиб биалли хъат някъла кьадар шинкIабарес чеби саби.

Дазалара дяхъилизирад имцIали хIи дурадухъалли делхъан, амма хьунул адамличи гъамвиалли хIеделхъан.

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


ДехIибайчиб сужда барес хIебирути адамтани дехIибала дирнила тяхIяр-кьяйда

1.ДехIибайчив тIашизес ва рукугIличи къухIизес вируси, амма сужда барес хIейруси адам виалли, дехIибала гIергъиси тяхIярли дирути сари:   1) Адамли КьиблаличивяхI тIашизурли, дехIибайзи ухIнаулхънила такбир «Аллагьу акбар» ируси саби, гIягIнити дехIибала дарес нигетличил...


Редакциялизи суал

Чи сая Дажжал, иличила бурили дигахъира?   МухIяммад Идбагли ﷺ цархIилти умматуначи бархьибти идбагунани кьяйда лягIнатбушибси Дажжаллизибад сахъдеш барахъес бурибсири. Илини буриб: «Илала куц жяргаси ва цIахси саби. Сунела куц-кабизличил ил шайтIайчи мешуси сай, ва ил-алавтира илала...


Тулкни

Бисмиллагьи РяхIманир РяхIим АлхIямдулиЛлагь шукру, багьахъурил дин «Ислам»   Деза Аллагьлис биаб дин «Ислам» багьахъурси, Сай хIекьли марварили, иманра бухахъибси, Кьалубалализирад бусурманти дарибси. АлхIямдулиЛлагь шукру багьахъурси дин...


Идбагли ﷺ дурибти ахират гъамбикIнила лишанти

Ахират гъамбикIниличила бурути дахъал лишанти лерти сари халатира диштIатира. Халати лишанти гьачамлис дагьардулхъес дехIдихьили ахIен. Амма иличила бурути диштIати лишанти хIясибдарес вирар.   ДиштIати лишанти: Дагьрила шайчирти цIябдеш имцIадикIули сари, багьудлуми (динна шайчирти)...


ДехIибала – Алжанала умхьу

БегIтала гьалабси чебла   Дугели тIашилзнила (Кьияма ллайл) дехIибала Илди дехIибай адам Аллагьличи ﷻ вирхнила мурхьдеш ва умудеш якьиндирахъу, сенкIун илди дарни, адамлис бегIла къиянси замана – гьанкI батурли айзурли – Аллагьла ﷻ гьала мутIигIти дигиличил тIашизни саби. Илдас...