бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Зулькифл Идбаг

Зулькифл Идбаг

Зулькифл Идбагличила Кьуръайзиб кIел аятлизиб бурили саби: «Гьанбуша илкьяйдали ИсмягIилра, Идрисра, Зулькифлра. Илди лебилра сабурчебтазибадти саби. Нушани илди уркIециличил гIеббуцира, сенкIун илди бунагьагартазибадти саби» (сура Идбагуни).

 

«Гьанбуша ИсмягIилра, Альйасара ва Зулькифлра. Илди лебилра бегIлара гIяхIтазибадти саби» (сура Анхъ).

Зулькифл дев илала чеу саби, гIяраб мезличибад шурбаталли мулкла вегI ибси мягIна иргъахъули. Амма илар давлаличила ахIенну гъай, ахиратлизиб ахъси даражаличила сари.

Чидил идбаглис илкьяйда бикIутирил иличила гIялимтала декIар-декIарти пикруми лер. Бурули саби, илини гьар бархIи 100 ракагIятла дехIибала дирниличила. Илкьяйдали илгъуна чеу илис бихьибсири сунела халкьла гьалар жавабкардеш дихIни багьандан.

Ца Израильла дурхIназивадси идбагличи Аллагьличибад ﷻ вяхIью бархьибсири, сунезибра балахъуси илала гIямрула бурхIни тамандирули диъниличила ва илис сунела гьуни даимбируси букьур декIарварес гIягIнили биъниличила. Ил гьар дуги улгесли, ва бархIи ахъайчи дубурцесли. ХIябъибил шартI – ил адамтачи гIясихIейкIесли. ИлхIели идбагли лебил халкь бучиб ва хьарбаиб, илди-ургаб илди шуртIри дузахъес виэси левал. Лебилра адамти лехIкахъилри. Ца урши дуравхъи буриб сунени вирус или. Амма ил бархIи ил адамтани кьабулхIериб. ГIергъила бархIира тяп ил суал хьарбаиб. ИлхIелира ил урши дуравхъун. Идбагли ил урши сунела хIянчи даимбиран букьурли декIарвариб, ва ил халхьлис бекIдеш дирес вехIихьиб.

«ГIарагIис»-лизиб бурили саби ил урши декIарварибси Идбаг Альйаса сайри или. Бурни хIясибли, ил урши виалли Айюб Идбагла урши Башир сайри.

Ил уршили чедетаахъили сунечи хъарти шуртIри дузахъули уили сай: дугели улгули, хIерели дубурцули, гIясихIейкIули халкьлис бекIдеш дирули ва илдас бархьси диван бирули.

ЧевяхIсилис мутIигIти адамти хIейгуси шайтIайс дигиаур ил сунела шайчи витIакIес. Кьясдешли ил идбагра валли чеввалкIахъес къайгъилизибри. ХIябал бархIи иличи башули калун гIясихIейкIули уршили сабур бирул хIялумцIес багьандан. Ил хIерила замана цакамси бамсриахъес багьандан усусири, ва иблис илала гьанкIла манзил кумекличи хIяжатси ухънала гIердарили башулри. Урши айзурли, сабурличил иличи лехIирхъулри ва жагали гъайикIулри. Илала гIергъи иблисла умут бетахъиб ил чеввалкIахъес. Ил се даражализивра гIясихIейкIули, сабурбирули ва сунечи хъарти дирни сабабли илхIейчибад илис Зулькифл бикIесбиибтири.

«БадагIи» жузлизиб ишгъуна бурибсира леб.

Айюб Идбаг вебкIибхIели, Аллагьличи ﷻ вирххIерхуси Лам пачали Айюбла уршбачи кагъар бархьили сай, сунезибра илдала рузичи хъайчикайэс дигниличила балахъуси. Амма узбани кьабулагардеш багьахъурли саби, чула диннизиб хIебирхутачил магьар асухIебирниличила иргъахъуси. Илдани жавабли биахъубли кагъар бархьили саби ишгъуна мягIнала: «Эгер хIед гьарли-марли нушала рузичи хъайчикайэс дигули виадли, нушала дин кьабулбара» - ва ил ислам дин кьабулбарахъес живариб. Илди кьабулхIебикни пачалис децIагиб ва илди-ургар душмандеш акIуб. КIелра шайчибтани гIяскурти дучили, бургъес хIядурбиуб. ЦIакьси дяв бемжур ва Хавмилла гIяскар тIутIубариб. Айюбла урши Башир биалли ясируциб. Пачала гIяскарра гIяхIцад тIутIубиублири.

Пачали кьасбариб Башир чевяхIкахъес, амма дихьалис ваткаэсли бариб. Хавмил узи ваткаахъес багьандан илис багьа бедес хIядурлири, амма илис муэр чебаиб, сунезибра пулан адам илизи викIули: «Малугад илис дихьа, ва узичила кьакьамайкIуд, ил пачали сеналра ислам дин кьабулбиру».

Муэр баянбарили гIергъи, пикрибухъи узбани дихьа хIебедесли бариб. Иличила багьурли пача гIясивиуб ва мурхьси кур абитIахъес хъарбариб. Пачала къуллукъчибани кур абитIи илаб цIа бикьур ва Башир ила лайвакIили чедибад хIербикIесбииб. Амма лебил цалабикибти тамашабиахъубли иличи цIа къячра хIедикиб.

Лебтачилра дебали пача тамашавиуб: «ХIердизирая Баширла сихIруличи!» Илцад дебали тамашавиубли хьалли пачали дин кьабулхIебариб, сенкIун илис замана баили ахIенри.

«Ва, пача, нуша сихIрукьяби ахIенра! Нушала хала дудеш Ибрагьимлисра Намрузла цIали зарал хIебариб. Илала насаблизирадти нушара ЧевяхIсини цIализирад мяхIкамдирутира». Илди дугьби дакьибхIели пачала уркIи кIантIибакIили, Аллагьла ﷻ уркIецIи гIеббаиб ва илини ислам дин кьабулбариб».

Айюбла уршбани чула рузи илис шери редибхIели, ил чула гуяв ветаур. Ил биалли, ислам дин гIеббуцили хIебирхутачи къаршили ургъесвииб.

Башир дихьалис чеасни багьандан, Ламли илис Зулькифл у бедиб. Хавмилли ЧевяхIсила ариличибли Зулькифл Шамла халкьличи вархьиб. Лам ва Хавмил биалли гъазаватлизиб гIяскуртас бекIдеш диранти сабри.

Заманала бухъяндешли Хавмил вебкIиб, илис гIергъи Зулькифл ва Лам. Шамлизиб ШугIайб Идбаг вакIайчи амаликитунани ари буцилри.

Иш белкIличил нушани бурес дигулра гIясихIедикIахъес. Аллагьла Расулли ﷺ насихIятличи вакIибси адамлизи бурниличи мешули: «ГIясимайкIуд», ва ил дев хIяйна тикрарбариб.

 

МухIаммад Давудов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...