бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Ильяс Идбаг

Ильяс Идбаг

Кьуръайзиб Ильясличила хIяйна гьанбушили саби: сура Аль-АнгIамлизиб ва сура Ас-Саффатлизиб кIина, илис Ильяс ва Ильясин бикIули саби. Идбаг къанчанас булгути Израильла халкьличи вархьибсири, илди Цаси Аллагьлис ﷻ булгахъес багьандан. Ил Фанхасла урши сайри, сайра Гьарун Идбагла уршили вируси. Ильяс Идбаг дунъяличи дакIувиубхIели, алавчарли лебил дунъя лямцIли шалабариб. Адамтани ил чинабад башусил аргъес хIебирули, умцIербухъун. Ил Ильяс акIубхIели иртIуси шала биъни чебаили, илди разибиуб.

 

7 дус виубхIели илини Таврат уркIиличиб багьурсири. Гьачам сунела кьамличи дугьаизурли ил викIар: – «ХIушаб нуни тамашала секIал чебиахъис» – ва къукъу-рямкьличи мешуси тIама дураиб. Ил тIамала аргъили адамти урехила цIакьли руржесбииб. Ильясла дахъал цархIилтира ухIмешуахIенти пагьмурти лертири. Урехи арбякьунхIели биалли илди гIясибиуб, ва кьясдешли ва хIясаддешли ил кавшес кьасбариб. Идбаг илдачивад дубуртазив дигIяникиб ва дугIла жанивартачил варх 10 дусцадхIи хIерирули калун.

ЧевяхIсини ил вархьибсири Муса Идбаг арякьи гIергъи чеббалкIунти халкьличи. Ил 40 дус виубхIели, ЧевяхIсини ЖабрагIил малаикличил иличи вяхью бархьиб. ЖабрагIилли илизи разиси хабар буриб: «Аллагьли ﷻ хIечи идбагдеш хъардарили сари, чеббалкIунти пачни ва халкь ислам динничи жибарахъес». Ильяс ил секIайчи тамашавиубли викIар: «Секьяйда нуни ярагъ агарли я цIакь агарли ил барес вирусира?» ЖабрагIилли ил паргъатвариб: «Марлира, Аллагь ﷻ цIакьла ВегI сай, Илини хIед кумекбиру. Аллагьли ﷻ цIаличи ва дугIла жанивартачи хъарбариб хIед мутигIдакIахъес, хIед биалли хIябцIали расулла цIакь гиб, хIебиалли хIела халкь Аллагьличи ﷻ жибара».

ЧевяхIсила илгъуна хъарбаркьличил Ильяс сунела кьамличи арякьун, илди адамти 70 шилизиб хIербирулри. Илдас бекIдеш диранти къанчанас булгутири. Ильяс ца шилизи вакIиб ва Джаб бикIуси вегIбекIла къапула гьала тIашизурли жагали Тавратлизивад учIес вехIихьиб. Илала тIамала аргъили, вегIбекIла хьунуй ил чи саял ва се мурадличил вакIибсил хьарбаиб. Илини буриб сай Аллагьла Расул виъниличила ва ислам динничи жибарес вакIниличила. Амма илис далилти гIягIнилири ва Ильясли хьарбаиб илис се дигусил.

Илини иб: «Хъарбара цIаличи хIечи гъамбиахъес». Ильясла тилади хIясибли Аллагьли ﷻ цIа иличи гъамбариб. Хьунул адамли ил анцIбукьличила муруйзи буриб ва кIелра Ильясличи бирхаурли, ислам дин кьабулбариб.

Ильясли сунела халкь Цаси Аллагьличи ﷻ бирхахъес жибирутири, къанчанани селра барес хIебирниличила гьанбуршусири. Лерилра дунъяличирти чедиутира чехIедиутира нигIматуни Аллагьла ﷻ уркIецIиличирли сарни бурусири.

Идбаг цархIил шилизи арякьун ва илди жибирес вехIихьиб. Илабти шантани иличи чебухъи витиб ва някъби дигьи чула пачачи киб. Пачани цIа абалкахъес ва шанг чебизахъес хъарбариб, ил цIаличив верцIес багьандан, илини вягIза тIашхIеалли.

Ильясли бегI гьалаб кьяйдали къукъу-рямкьличи мешуси тIама дурабушиб ва цIа бишун. Адамти дебали урухбиубли руржесбииб, илала цIакьличи бирхаурли, пикрибухъайчи замана бедахъес тиладибариб. ГIергъила бархIи Ильяс илдачи вакIили вягIза-насихIят дуриб, илди сахъбиахъес. Амма илдачи сегъуналра асар хIебариб. Илди кьаманала бекI ГIямилли гIялимти бучили, Ильясла хIекьлизибси илдала пикри багьес кьасбариб. ИмцIатигъунтани буриб ил Аллагьла Расул виъниличила ва Таваратлизир дурибти илала даражабачила. Амма ГIямилличи илини асар хIебариб, «ну пикриулхъас», – викIи ил. ГIялимти арбякьунхIели Ильяс Джабличи чарухъун ва ГIямилличила гьар секIал дуриб. Джаб биалли динничивад гIелумизур ва ил дугIаиб. Илала хьунуй чIумадеш чедаахъиб ва Ильяс гIевурцниличила багьахъур. Ил ГIямилличирад гьарахъли ахIи мерлариуб. ГIур биалли ГIямилла рурсира Ильясла гьунчи каризур. ГIямилли ил карушес кьасбариб, амма хабарагарси уршила бебкIали иличила хъумартахъур.

Ильяс иличи дугьаизур: «ХIу илцадра къанчличи вирхули виадли, хIела урши мицIирварахъес тиладибара, хIердикIехIе се жаваб чарбирул». ГIямил къанчлизи тилади-бусравикIули, улгули калун, амма селра барсхIебиуб. Пача Ильясличи дугьаизур: «ХIела Аллагьли ﷻ дила урши мицIирваралли, нуни къанчани хъумуртис ва ислам кьабулбарили гIямру кадерхайчи хIечил варх кавлас».

Ильяс Аллагьличи ﷻ дугьаизур ГIямилла урши мицIирварахъес, ва ил итмадан мицIирвиуб. Сунела урши мицIирли чеили, пачани уркIи-уркIилабад шагьада белчIун ва ислам дин кьабулбариб. Илини сай гIяхIъулали пачадеш датур ва Ильясла гьуни буцили, Аллагьлис ﷻ улгули хIервиуб. Ильясли адамти жибирес даимиуб. Замана дикибхIели ГIямил вебкIиб, илкьяйдали бебкIиб илала урши, рурси ва Джаб пачала хьунул.

Ильяс ЧевяхIсиличи бирххIерути халкьличи гIясивиубли, Аллагьлизи ﷻ тиладибариб илдачи дегъдеш бархьахъес. ИтхIейчибад цалра забла кIантI кахIебикиб ва цалра анкIила кьякь хIебакIиб. Адамти гашизибад бубкIес бехIбихьиб, хури ва житни дугесбииб.

Ил даимбиуб жанивартачи ва арцантачи уркIецIидухъи малаикуни Аллагьлизи ﷻ уркIецIибарахъес тиладидухъайчи. Илкьяйдали Ильясличи муъминти башесбииб милигдешличи ва гашиличи гIярзбикIули. «ХIуни тиладибадли, гьар секIал тамандирар, уркIецIибара…», – тиладибикIулри илди. «Ну адамтачи Аллагь ﷻ багьандан сайра гIясивируси, илди Иличи бирххIерухIели…» ИлхIели ЧевяхIсини иличи вяхIью бархьиб, уркIецIибарахъес хъарбируси. Ильяс иличи урузиуб ва итмадан пашманиуб. «Илдани дин кьабулбаралли, хIу сабабли балагьунацибад уцар, кьабулхIебаралли Дила уркIецIи хIелайчиб имцIаси сабину, гIурра жибирен», – буриб Аллагьли ﷻ.

Ильяс цархIил шилизи арякьи, ца хьунул адамличи хьуравиуб. Илала зягIипси урши леври Альяаса (Елисей) бикIуси. Идбагли илис балга-дугIя дарибхIели ил сагъвиуб ва ислам кьабулбариб. Ил Ильясличил чинавалра варх вашулри, виштIал узи кьяйдали. Ислам кьабулхIебарибти Бану Исраильла халкь Идбагличи бакIили тиладибухъун, заб дарахъес, ва ил бетаалли, ислам кьабулбарес чеасиб. Ильясла тилади хIясибли дахъал заб дариб, алавчарти мер-муса мицIирдиуб, амма илала гIергъира капуртани дин кьабулхIебариб.

Илдала къянали Ильяслис дебали децIагахъиб ва илини кьасбариб илдас вайси дугIя белчIес. Амма Аллагьли ﷻ уркIецIибарили илала уркIи ряхIятбиахъес вяхIью бархьиб: «Ва Ильяс, хIуни гьар секIал дарири илди халкь Дила динничи кес. Гьанна биалли Альяаса илди мер-мусала бекI варану, хIуни илди бати. ХIу биалли Дила мякьла гъамбарибти лугърала лугIилизив кавлусири». Ильясли тяп илкьяйдали бариб.

Ил аркьухIели, илала гьалаб урчи дакIубиуб. Иличибад башуси шалали лебил авлахъ шалабариб. «Ну хIечи ЧевяхIсини савгъат кьяйдали бархьибсира, хIу мурдали вашахъес багьандан», – бикIар ил. Урчиличи мурдайибхIели ЖабрагIил малаик вакIили Ильяслизи буриб сунес дигиаурхIели ил ванзала чедивад малаикуни кьяйдали арцурли вашес вирниличила.

Дурхъати жузазиб бурили саби, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Ильяс Идбаглис шин ва хурег агарли хIервиэс имкан бедниличила, малаикунала даража хIясибли заклизив малаикуни кьяйдали ва ванзаличив адамти кьяйдали виахъесра. Илкьяйдали Ильясли ва Хизрини гьар Рамазан базлизиб дуббурцули, Байтуль-Мукьаддаслизиб буркIниличила, хIяж бируси манзил биалли, Маккализи башниличилара белкIи саби. Аллагьли ﷻ гIяхIил бала.

Ильяс Ибагличила хабарли нушази гьанбуршули саби секьяйда адамти саби акIахъубси ЧевяхIси Аллагьличи ﷻ гьаман баркалла агартили кавлулил. Къияндикибси манзил илди Аллагьлис ﷻ булгули саби, балагь чебарбякьунмад биалли хъумуртули саби. Ил секIайчила гьачам гьатIи пикридухъахъес буруси саби иш хабар.

 

Наида Гъуруева

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...