“Неш, ну хIечи чарухъунра...”
“Неш, ну хIечи чарухъунра...”
Гьар дус февральла 15 -личиб нушала улкали бургъанти-интернационалистунала бархIи дурабуркIуси саби. Ишдус 35 дус диркули сари нушала гIяскурти Афганистаннизирад дураиб-хIейчирад.
Ил Россиялизиб хасси бархIилизи халбируси саби. СенахIенну ВатIа дурарти дявила къуллукъуни тамандирули, бургъантани СССР -ла югла дазурби датахъес ва Афганистанна халкьла-демократ партия гIеббуцес багьандан иларти анцIбукьуназир бутIакьяндеш дарибтири. I979 ибил дуслизир Афганистаннизир граждан дургъби дехIдихьибхIели, нушала улкала гIяскурти Баграм аэропортлизи духIнадухъунтири. Иличил барх спецслужбабани "Шторм – 333" дявила операция дураберкIили, улкала бекI Хафизулла Амин агарварибсири.
Нушала гIяскуртани бекIли-диубти гьундури, советско-афганский экономикала шайчирти объектуни, илаб бузути нушала хIянчизарти мяхIкамбирутири. Илкьяйдали Афганистаннизи Пакистаннизирад ва Ираннизирад дихути ярагъличилти карбанти агардирутири. Нушала гIяскурти афгантала бургъантачил дарх дургъули, халкьанала цадеш калахъес багьандан Афганистаннизир 9 дус калунтири. "Афганистанна халкьлис интернациональный кумек гIеббиахънила" балбуц, ва имцIатигъунти илар кадиркути анцIбукьуни халкьлизирад дигIяндирутири. Иларти дургъбази нушала гIяскурти дархьнили СССР -ла улкаличи халаси асар бариб. 1980 ибил дуслизиб Москвализир детурхути Олимпиадала хIязаназиб бутIакяндешдарес дахъал улкни разихIедикибтири.
1989 ибил дусла февральла 15 – личиб генерал Борис Громовла бекIдешлиуб Советский Союзла Ярагълдарибти ЦIакьани нушала улкализи чардухъунтири. Амма, иларад ляркьути коллоналичи даршибти белкIаназиб кьяйдали "неш, ну хIечи чарухъунра..." или нешани ва чула хъалибаргуни кIапIбуцес бахълис кьадархIебиуб.
Пачалихъла баянти хIясибли, Афганистаннизиб къуллукъбирули калун 546,255 бургъанни, илдазибад 15 азир алхун, дяхъи-хъаслизи бикибтала лугIи биалли гьатIира халаси саби. Биуб маджахедунани ясирбуцибтира.
Нушала республикализибад 3 азирличиб имцIали дагъистанланни бутIакьяндеш дарибтири. Илдазибад 140 алхун, 2 – лис Советский Союзла игитла у бедиб.
Илди чедицIахъес хIейрути детахълуми сари, биалра ил нушала улкала тарихла бутIалира кавлули саби... ИтхIели сарри нушала гIямрулизи "ограниченный контингент", " интернациональный долг" ибти дугьби адацIибти.
"Дургъби чисалра хIейгахъу, амма хIяжатбикибхIели хъарбаркь таманхIебарес хIейрар", – викIар ГIялисултIан ихтилатлизиб сунела анцIбукьличила бурули.

ГIялисултIанов ГIялисултIан ГIябдусаламович акIубси сай 1964 ибил дуслизив, Дахадаевла районна КьярбачIимахьилизив.
Ил Политехнический институтла 1 ибил курсла студентли левалли, Афганистаннизир кадиркути дявила анцIбукьуназир бутIакьяндеш дарахъес живарибсири. Илав 1983 -1985 ибти дусмазиб 181 ибил мотострелковый полклизиб къуллукъ барибсири. Гъабзадеш багьандан", "Дявила сархибдешуни багьандан" медальтачил, 2 – ибил даражала "ВатIа гьаларти сархибдешуни багьандан" орденничил шабагъатлавариб.
«Набчил барх ца ротализиб хIябал дагъистанлан лебтири. Хасавюртлизивадси Имамшапи Мантаев, МяхIячкъалализивадси Сапиюлла Амирханов ва Курахла районна Кючхюр шилизивадси Жалал Ражабов. Ил 1985 ибил дуслизив игитдешла бебкIаличил алхунсири.
Дургъбани адамтас децI, шишимъала, детахъриби, дяхъи-хъас аги селра хIехиб. Нушала гIяскурти дураили гIергъи иларти дявти гьатIира цIакьдиуб, улка панабариб. Нушани датурти мерани душманти-маджахедунази дикибтири», – гьанбуршули сай илини.
Чарухъи гIергъи ГIялисултIай интститут таманбариб. Пионертала Юртлизив дявила-политикала хIянчи бузахъи. Шагьарла собраниела депутатли калун. МяхIячкъалала жамигIятла палатала член сай.
БусягIятла замана илини МяхIячкъалализибси Афганистанна ветерантала Союзла председательла къуллукъуни дузахъули сай. ГIялисултIан ГIябдусаламовичлис гIяхIил дала ветерантала масъулти. Илдала игъбар саби илгъуна гьавкья левли виъни. Гъабзадешчевси, бебкIала гьалав уруххIейубси, адамтас кумекбарес ва бархьдеш кабизахъес мурталра хIядурси, адаб-хIяяла, кабизалачебдешла, гIяхIдешла къилликъуни сунезир минадиубси, гьарли-марси дубурлан.
ИшбархIила замана дурабуркIуси бузериличила хьарбаибхIели илини жаваб гиб: "Ветерантас хIяжатси саби реабилитация дураберкIес, курортличи путевкаби даргес, госпитальлизиб арадеш къулайбарес. ХIера илди масъултазиб кумек гIеббиахъулира. "Инвалидунала фонд" пайдалабарили, Подмосковьелизибси госпитальлизи бурхьути саби арадешлизибад нукьсанти ветеранти. Ванзурбачил ва хъулрачил дархдасунти суалтира ирзулра, гьачамлис бахъал лебал хъулрас сертификатуни кахIесибтира.
Илала дурабадра дявила-патриот бяркъ бедлугули школабазиб, колледжуназиб, университетуназиб хIянчи дурабуркIулра. Буралли, ишбархIи СВО -лизибра нушала ветерантани ВатIа гьалабси чебла ихъес даимбиубли, игитдеш ва гъабзадеш дакIудирули бургъули саби".
ГIядатла адамтас дургъби хIяжатти ахIен. Гьар чинаралра кадиркути дургъбас жавабкардеш дихути чIянкIли политикуни саби. Лерилра тарихлизирти дургъби касалли, илди агарлира гIямал бетарни якьинбирули саби. ГIур сен гьатIи дунъяла улкнала политикуни даршудеш багьандан хIебузули, сагадан дунъя дергъла балагьлизи гIелабуршуси?!