Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр

Үҙенә ҡарата ир-аттың вазифалары

 

  • Һәр ваҡыт йома намаҙҙарына йөрөү һәм намаҙҙарҙы йәмәғәт менән ҡылыу
  • Кейемдәрҙе таҙа тотоу
  • Теш таҙартҡысты ҡулланыуҙы ғәҙәткә керетеү
  • Кешеләрҙең иғтибарын ала торған әйбер кеймәү һәм иҫкереп бөткән кейемде лә кеймәү
  • Оҙон әйбер кеймәү, сөнки ул тәкәбберлек ғәләмәте
  • Ябай, ҡыҫҡа кейем кейеү
  • Атлаған ваҡытта ян-яҡҡа ҡаранмау
  • Кеше ҡатынына ҡарамау
  • Кеше менән һөйләшкән ваҡытта төкөрөнмәү
  • Өй алдында күршеләр менән ултырмау
  • Ҡәрҙәштәреңә ҡатының һәм ғаиләләге хәлдәр тураһында һөйләмәү

 

Үҙенә ҡарата хатын-ҡыҙҙың вазифалары

 

  • Ваҡыттың күберәк өлөшөн өйҙә үткәреү
  • Бик ныҡ кәрәге сыҡмағанда, күршеләрҙең өйөнә инмәү
  • Ире ҡарағанда, ул уны шатландырырға тейеш
  • Ире өйҙә булмағанда, намыҫын һәм мал-мөлкәтен һаҡлау
  • Өйҙән сыҡҡанда, башын ҡаплау
  • Үҙеңде тәрбиәле тотоу һәм өй эштәрен һәйбәт атҡарыу
  • Намаҙҙарҙы һәм ураҙаларҙы ҡалдырмау
  • Үҙ хаталарың һәм кәмселектәрең тураһында уйланыу
  • Күркәм диндар тормош алып барыу
  • Күберәк шым йөрөү
  • Күҙҙәрҙе харамдан һаҡлау
  • Раббының уны күреп тороуы тураһында уйланыу
  • Аллаһты йыш зекер итеү
  • Иреңде тыңлау
  • Иреңде хәләл аҡса эшләргә дәртләндереү
  • Иренән бик күп аҡса һорамау (кейемгә, ашарға һ.б.)
  • Оялсан булыу
  • Яман һүҙҙәрҙе ҡулланмау
  • Сабыр булыу һәм Аллаһҡа шөкөр ҡылыу
  • Мөмкин тиклем кешеләргә ярҙам итеү
  • Ире өйҙә булмағанда, иренең дуҫтары килеп өйгә керергә рөхсәт һораһа, ул, үҙен һәм ирен аяп, «кем унда» тип һорамаҫҡа һәм һорауҙарға яуап бирмәҫкә тейеш

 

Ишеккә шаҡыу әҙәбе

 

  • Диуар янында тороу
  • Ишеккә ҡаршы торорға ярамай
  • Ишеккә шаҡыр алдынан «сөбхәналлаһ» һәм «әлхәмдүлилләһ» тиергә кәрәк
  • Ишеккә шаҡып иҫәнләшергә
  • Өйҙә булған кешеләрҙең һөйләшеүҙәрен тыңлап торорға ярамай
  • Иҫәнләшкәс, өйгә керергә рөхсәт һорау
  • Әгәр рөхсәт бирһәләр, керергә мөмкин, рөхсәт бирмәйҙәр икән, көтөп торорға ярамай, сығып китергә кәрәк
  • Ә «кем унда?» тип һорағанда, «мин» тип әйтмәйҙәр. Исемеңде әйтергә кәрәк

 

Юл буйында ултырыу әҙәптәре

 

  • Үтеп барыусыларҙы күҙәтмәҫкә
  • Урынһыҙ йәберләнгән кешене күреп ҡалғанда, уны яҡларға
  • Ярҙам һораусыларға ярҙамға ашығыу
  • Көсһөҙ кешеләргә ярҙам итеү
  • Аҙашҡандарға юлды күрһәтергә
  • Кешеләрҙең иҫәнләшеүҙәренә яуап биреү
  • Хәйер һораған кешене буш ҡул менән ебәрмәү
  • Ян-яҡҡа ҡарамаҫҡа
  • Йомшаҡ итеп кешеләрҙе яҡшылыҡҡа өндәргә һәм яман эштәрҙән тыйырға
  • Әгәр берәй кем ныҡышып яманлыҡ ҡылырға тырыша икән, туҡтатырға кәрәк, ҡурҡытып йәки көсләп
  • Ғәйбәт тыңламаҫҡа
  • Кешеләрҙең кәмселектәрен эҙләмәҫкә
  • Кешеләр тураһында яман уйламаҫҡа һәм һәр күргән нәмәне яҡшыға юрарға

 

Имам Әбү Хәмид әл- Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

 

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Әжәл менән яғалашҡанда

Бер кем дә үлемдән ҡасып ҡотола алмай һәм уның ҡасан килерен дә белә алмай. Иртәгә, иртәнән һуңға килергә мөмкин. Бушҡа ғына әйтмәгәндәрҙер, вафатың − күҙең менән ҡашың араһында, тип. Тимәк, был фани донъя һәр кемдең ваҡытлыса йәшәйеш урыны, ә Әхирәт – мәңгелек йортобоҙ.   Шуның...


Аллаһу Тәғәләнең Ҡөҙрәте менән килгән бәхет

Йырлаған һайын гел генә хискә бирелеп, йә булмаһа, үткәндәр иҫкә төшөп, һағыштарға күмелеп китеп йырлайым. Ошо мәлдә ауыр саҡтар иҫкә төшөп, күҙҙәремә йәштәр тулып, йөрәгем һыҡтап ала.   Балаларымдың береһен етәкләп, икенсеһен күтәреп, яңғыҙ аҡҡош кеүек ике яр ситендә тороп ҡалған ваҡыттар,...


Шәм тотҡан һуҡыр

Ҡараңғы төндә ҡулына шәм, яурыны аша көршәк аҫҡан тома һуҡыр кеше юлдан килә. Уны бер кеше ҡыуып етә лә: – Һин һуҡырға көн ни, төн ни – барыбер бит, һинең күҙҙәреңдә бары тик ҡараңғылыҡ. Һинең шәм тотоп йөрөүеңдән ни фәтүә? – тип һораған. Һуҡыр кеше йылмайған да сабыр ғына...


Аллаһу Тәғәләнең Сөләймәнде һынауы

Ниндәй сәбәптән Аллаһ Сөләймәнгә һынау ебәргән? Фараздар күп һәм төрлө. Шуларҙың бер нисәһе менән танышайыҡ.   Бөтә кешеләргә лә инеү рөхсәт ителмәгән бер утрауҙа бер мөшрик батша йәшәгән. Уның байлығы һәм көсө тураһында ишетеп, Сөләймән һуғышҡа әҙерләнә. Ул ел ҡанатында кешеләр һәм ендәрҙән...


Ирем өйҙә ҡунмай

Тормош иптәшем һуңғы ваҡытта әсәһе менән өләсәһенә күп иғтибарын бүлә. Шуға күрә мин үҙемде икенсе планда һымаҡ тоям. Ул шундай мөнәсәбәтте улар алдындағы яуаплылыҡ менән аңлата: атаһы вафат булғас, әсәһе яңғыҙ ҡалды, улар ярҙамға мохтаж, ти. Хәҙер ирем төнөн өйҙә ҡунмай, өй, балалар – барыһы...