Әҙәптәр

Әҙәптәр

Үҙенә ҡарата ир-аттың вазифалары

• Һәр ваҡыт йома намаҙҙарына йөрөү һәм намаҙҙарҙы йәмәғәт менән ҡылыу
• Кейемдәрҙе таҙа тотоу
• Теш таҙартҡысты ҡулланыуҙы ғәҙәткә керетеү
• Кешеләрҙең иғтибарын ала торған әйбер кеймәү һәм иҫкереп бөткән кейемде лә кеймәү
• Оҙон әйбер кеймәү, сөнки ул тәкәбберлек ғәләмәте
• Ябай, ҡыҫҡа кейем кейеү
• Атлаған ваҡытта ян-яҡҡа ҡаранмау
• Кеше ҡатынына ҡарамау
• Кеше менән һөйләшкән ваҡытта төкөрөнмәү
• Өй алдында күршеләр менән ултырмау
• Ҡәрҙәштәреңә ҡатының һәм ғаиләләге хәлдәр тураһында һөйләмәү

Үҙенә ҡарата хатын-ҡыҙҙың вазифалары

• Ваҡыттың күберәк өлөшөн өйҙә үткәреү
• Бик ныҡ кәрәге сыҡмағанда, күршеләрҙең өйөнә инмәү
• Ире ҡарағанда, ул уны шатландырырға тейеш
• Ире өйҙә булмағанда, намыҫын һәм мал-мөлкәтен һаҡлау
• Өйҙән сыҡҡанда, башын ҡаплау
• Үҙеңде тәрбиәле тотоу һәм өй эштәрен һәйбәт атҡарыу
• Намаҙҙарҙы һәм ураҙаларҙы ҡалдырмау
• Үҙ хаталарың һәм кәмселектәрең тураһында уйланыу
• Күркәм диндар тормош алып барыу
• Күберәк шым йөрөү
• Күҙҙәрҙе харамдан һаҡлау
• Раббының уны күреп тороуы тураһында уйланыу
• Аллаһты йыш зекер итеү
• Иреңде тыңлау
• Иреңде хәләл аҡса эшләргә дәртләндереү
• Иренән бик күп аҡса һорамау (кейемгә, ашарға һ.б.)
• Оялсан булыу
• Яман һүҙҙәрҙе ҡулланмау
• Сабыр булыу һәм Аллаһҡа шөкөр ҡылыу
• Мөмкин тиклем кешеләргә ярҙам итеү
• Ире өйҙә булмағанда, иренең дуҫтары килеп өйгә керергә рөхсәт һораһа, ул, үҙен һәм ирен аяп, «кем унда» тип һорамаҫҡа һәм һорауҙарға яуап бирмәҫкә тейеш

Ишеккә шаҡыу әҙәбе

• Диуар янында тороу
• Ишеккә ҡаршы торорға ярамай
• Ишеккә шаҡыр алдынан «сөбхәналлаһ» һәм «әлхәмдүлилләһ» тиергә кәрәк
• Ишеккә шаҡып иҫәнләшергә
• Өйҙә булған кешеләрҙең һөйләшеүҙәрен тыңлап торорға ярамай
• Иҫәнләшкәс, өйгә керергә рөхсәт һорау
• Әгәр рөхсәт бирһәләр, керергә мөмкин, рөхсәт бирмәйҙәр икән, көтөп торорға ярамай, сығып китергә кәрәк
• Ә «кем унда?» тип һорағанда, «мин» тип әйтмәйҙәр. Исемеңде әйтергә кәрәк

Юл буйында ултырыу әҙәптәре

• Үтеп барыусыларҙы күҙәтмәҫкә
• Урынһыҙ йәберләнгән кешене күреп ҡалғанда, уны яҡларға
• Ярҙам һораусыларға ярҙамға ашығыу
• Көсһөҙ кешеләргә ярҙам итеү
• Аҙашҡандарға юлды күрһәтергә
• Кешеләрҙең иҫәнләшеүҙәренә яуап биреү
• Хәйер һораған кешене буш ҡул менән ебәрмәү
• Ян-яҡҡа ҡарамаҫҡа
• Йомшаҡ итеп кешеләрҙе яҡшылыҡҡа өндәргә һәм яман эштәрҙән тыйырға
• Әгәр берәй кем ныҡышып яманлыҡ ҡылырға тырыша икән, туҡтатырға кәрәк, ҡурҡытып йәки көсләп
• Ғәйбәт тыңламаҫҡа
• Кешеләрҙең кәмселектәрен эҙләмәҫкә
• Кешеләр тураһында яман уйламаҫҡа һәм һәр күргән нәмәне яҡшыға юрарға

Имам Әбү Хәмид әл- Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан