бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Халкьла больница

Халкьла больница

Северный Кавказлизиб бегI гьалабси ва ца ахIенси агарси, хIябал дус гьалаб гIядатла адамтас хасбарибси, МяхIячкъалала З-ибил больница абхьибсири. Илис сиптакартили биубтири динна Идара ва Дагъиста муфтий, шайх ГIяхIмад-апанди.

Ил больницализир терапияла, хирургияла, ва гинекологияла отделениебазир 150 койка лер, бузули саби поликлиникара. «Къалабаси кумекла» машинабачилра гIеббуцили саби.

БегI гьаларти цакIел базлизир тухтуртас имканбакIибсири 6 азир адамлис кумекбарес. Камси заманала духIнар 400 операция дарибтири. Илар лерилра медицинала къуллукъуни матъал дурадуркIути сари.

БегI гьалаб ил Сепараторный поселоклизибти адамтас кункдеш акIахъес багьандан тIашбатурсири, амма ила лебил республикализибад адамти дугьабилзули саби. З-ибил больницаличи «Халкьла больница» ибси у имцIабиуб, сенкIун халкьли тIашбатурси сабхIели.

Ил гьарли-марли халкьли тIашбатурсири, ярга хIясибли лацла устнала кьукьни ва цархIилти хIянчизарти лебил республикала шими-шагьуртазибад башули, матъал бузули. Больницала юрт белши таманбиубхIели, Дагъистайзибти давлачебти адамтани ва спонсортани гьаркьяти медицинала техника ва цархIилти гIягIниахълуми асили, балкьаахъурсири. Ил марбарили илис «Халкьла больница» ибси у бедибсири. Больница бузес бехIбихьибсири 2017 ибил дуслизиб. Иличибли ахъси даражала медицинала къуллукъуначил халкь матъал гIеббуцес имканбакIиб. Россияла декIар-декIарти регионтазиб дахъал дусмазиб бузули калунти ва халаси устадешличилти дагъистанланти илаб хIянчи барес бакIибтири. Илдазибад саби больницала бекI тухтур – Марьям СайидхIусейнова, хирург Сапарча МяхIяммадов, кардиолог НурмяхIяммад НурмяхIяммадов, терапевтгастроэнтеролог ГIябдулла ГIяхIмадов, реабилитолог ПатIимат МяхIяммадова, илкьяйдали гинекологуни, анестезиологуни ва бахъал цархIилти специалистунира.

Чуйнара Москвализибад, декIар-декIарти специалистуни тIалаббарибтири, илдани тухтуртас устадешла дурсри, консультацияби дурадеркIили, дугьабизурти адамтачи хIеруди барили, кумекбиубтири. ГIергъиси манзиллизиб бакIибхIелира операцияби дархли дурадеркIибтири. Илдигъунти далдуцуни дусла духIнар чуйнара-сера детурхути сари. Иличи че дурала улкназибад жибарибти, Турецко-Американский медцентрла онкологуни Синан Карааслан, Селчук Гочмен, Евразийская федерацияла онкохирург Сомасундарам Субраманиан ва цархIилтанира консультацияби дурадер-кIиб.

Больница абхьили гIергъи, ила ахтардиличил республикализибадтачибад бехIбихьили, ДР-ла арадеш мяхIкам-бирнила шайчибси Министерствола ва ТФОМСлайчи бикайчи гьар журала ва даражлумала руководительти бакIибтири. Илди лебтанилра Халкьла больницалис ахъси кьимат кабатур. 2018 ибил дуслизиб биалли, больницали зягIипти сагъбирнила пачалихъла заказ 102 процентла таманбарибсири. ГIядатла адамтас ахирра-ахир, имканбакIиб ахъси даражала медицинала къуллукъуни якьинни чедаэс. Илаб арадеш къулайбирули калунти адамтазирад дахъал гапла ва баркаллала дугьби аргъес вирар, чус гIеббаахъибси медициналашалси кумекличила ва илаб бузути хIянчизартала малхIямти къайгъначилара. Больницаличи къаршиси цалра вайси гъай ва гIярза хIедиуб.

Амма 2019 ибил дуслизиб ил больница кьяпIбарес кьасбариб, ДР-ла ТФОМСли арцличил гIеббуцес хIебиъни багьандан. Ил калахъес дигалли, коммерцияла жураличи шурбатурли, багьалис медицинала къуллукъуни гIердиахъес ибси пикри гьалабихьиб. Больницала бекI тухтурли, больница коммерческий хIебиъни ва арцлис бузхIебузни багьахъурсири. ГIур секьяйда иргъуси ДР-ла ТФОМС-ли ил больница 2019 ибил дусла арцлашалси планнизи кахIеберхахъни?

Пикриухъалли, пачалихъли къуруш харжхIебарили тIашбатурси больница лебниличи разибиэсила мерлаб се бетарули? Ил кьяпIбарес багьнубагIиб умцIули саби, ил кьяпIбирни бегIлара усалси хIянчи сабни хIебалули. ХIебалас, арадеш мяхIкамбирнила шайчибси Министерствола хIякимтани больницализибад чус «гIяхIдешла пай» хIебиркни багьурал, сагати низам-кьяйдаличил бузути тухтурти гIяхIхIебизурал, амма ТФОМС-ла цалра къуруш дугIли харжхIебируси, гьаркьяти медицинала тяхIуртачил гьалабяхI башуси больница, ДР-ла арадеш мяхIкамбирнила шайчивси министр Жамалудин ХIяжиибрагьимовли бекIдешдируси комиссияли кьяпIбарес ибси хIукму дурасибсири. УркIи изути адамтани гьар журала министерствобази ва Россияла Президент В.Путинничи бархли дугьабиз белкIунсири.

Ахирра-ахир, 2019 ибил дусла мартличибад больница МяхIячкъала шагьарла 1-ибил больницала филиал саблин тасдикьбарибсири. Сунела шайзибад Дагъиста муфтийли ил бегIлара бархьси баркьудилизи халбариб, ва ил секIайзиб икьалабиубтас халаси баркалла багьахъур.

Коронавирусла чейхъуси изала тIинтIбиубси манзилра, Халкьла больницали мекелли халаси пай кабихьибсири изайзи бикибтас кумек гIеббиахънила шайчиб. ЗягIиптас дебали хIяжатти, хургьразиб гьава сагабирахъути аппаратуни, гьавала концентраторти, дармунти, тухтуртас гIягIнити хасти палтар ва ваяхI, уркIи изути адамтала кумекличил дучибти арцлис асибтири ва лерилра цIакьани адамти сагъбарес дяхIчиаибтири. Тухтуртани онлайн-консилиумтира дархли дурадуркIули, декIли зягIипти адамтала жан булан уцахъутири. С.Башларовла уличилси медицинский колледжла выпускникунани ва студентунани саби гIяхIъулали больницализиб бузули, дебали халаси кумекбарибсири.

COVID-19-ла «цаибил рамч» таманбиубли, тухтуртани циила бамсриахъили гIергъи, сентябрьличибад бехIбихьили, коронавирусличил зягIипти адамти гIуррара кьабулбиресбииб. Гьарил изайчибад чедибдеш сархили, сагъвиубсила сунела декIарси анцIбукь ва кьисмат бируси саби. ХIера, гьалабванра 90 процентла хургьри изай дуцили калунси ЖабрагIил, сагъвиубли хъули вархьили сай. Илдигъунти сагъбиубтала сияхI чебирцIахъули бамсриагарли ва хIялалли бузути тухтурти саби илаб.

Коронавирусла чейхъуси изала тIинтIбируси манзил, лебил Россияла «Нуша цахIнар» бикIуси акцияла дазурбазиб, барсур кумекбирнилизи кабихьибси мягIничебси пай багьандан, РФ-ла Президент Путинна шайзибад АНО ГКБ-ла директор Асият Борисовас хъумхIертнила медаль ва диплом савгъатдариб. Гьалабван, октябрьла байхъайчиб Халкьла больницализиб паллиативная медицинала отделение абхьибсири. Паллиативная медициналичила буралли, ил саби декIли зягIипти адамтас кумек гIеббиахъни, илдала калунти гIямрула бурхIни кункдиахъни ва изала хIярхIбиахъни.

Иличила нушала ихтилат бетаур больницала директор, «Инсан» фондла бетуцли бируси, паллиативная медицинала отделениела руководитель Борисова Асият Олеговначил.

– Сегъунти зягIиптас кумек гIеббиахъулрая хIушани?

– Нушала кумек хIяжатти зягIипти жура-журала излумачилти саби: ДЦПличилти, ракла изайчилти, бехIемцIунази бикили диахъубти декIти дяхъурбачилти, къиянти гIямрула шуртIрази бикибти, мицIирли калниличи дирхала агарти излумачилти. Илди гIур сагъбирниличи умут агарти, декIти зягIипти биъни багьандан, нушала чебла саби, илдас мицIирли лебалцадхIи, калунси манзиллизибалра кункдешуни акIахъес ва хIеруди барес. Илдачи хIеруди барес кIел кабиз хIядурдарили сари. Илди сари кIел медицинала хIянчизартала бригада, сарира зягIиптачи хъули биули илдас гIягIниси тяхIярла кумек гIеббиахъути. Гьалаб илгъуна кумек гIеббиахъусири 1-ибил больницализиб. Чейхъуси изала тIинтIбиубли гIергъи, коронавирусличил зягIипти бахъбаибхIели, илабти зягIипти хъули бархьибтири. Гьанна илдас нушани хъулиб кумекбируси саби. Гьарил тухтур илдачи хIеруди барес бажардииркули ахIен, ил шайчиб хIядурдеш хIяжатси саби.

– Сегъуна журала ахтарди дурабуркIуси хIушани зягIиптас?

– ГIягIнибикалли илдас уркIила, духIнарти биркIантала узи ва анализуни дирути сари. Илдигъунти портативный гIягIниахълумира лер нушала. Гьавала (кислородла) аппарат гIягIнити зягIиптас ил хъули бедлугуси саби, ИВЛ аппарат гIягIнити лебли биалли, илди больницализи шурбалтути саби, илар хIядурдарили 20 мерра лер. Палатализир зягIиптачи хIеруди бирути гъамтас яра саби гIяхIъулатасра (волонтеры) мерани лерти сари. ГIягIнити аппаратуни чейхъуси коронавирусла изала бехIбихьибхIелил тIалабдарибтири, гIядатла адамтала ва спонсортала кумекличил. Илкьяйдали нушаб кIел къалабаси кумекла машинара асили лерти сари.

– Секьяйда зягIипти яра илдала гъамти хIушачи дугьабизес бирути?

– Шагьар ва алавти поселокуни кIел бутIаличи дутIибти сари: юглизибти 1-ибил больницала хIерудилиу, северлизибти – Шамхал, Семендер, Ленинкент – нушала.

– Сецад зягIипти леба хIушала хIерудилиуб?

– Клиникабала сияхI леб, илди клиникабани зягIипти нушачи бурхьути саби. Илкьяйдали, буцIарси линияла телефон хIясиблира. Онкологияла центрлизибадра бурхьули бирар, медицинала центртала поллиатив лебнила хIукму лебли биалли, илабад сияхIлизи кадерхахъурли (медицинская базализи) зягIиптачила баянти дирути сари ва нушачи биахъути саби.

Баркалла, Асият, ихтилатбарнилис. ХIушала кумекличил зягIиптачи бируси хIеруди чебетаибси бирниличи ва илдала аги ункъбирниличи рирхулра.

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....