Ражабдин ваз багахь шула
Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир, гьюрматлу гъардшар ва чйир!
Магьа гирами Ражабдин ваз улубкьура.
Ражаб, Шябан ва Рамазан – му вазар гьарсар мусурман касди хушниинди гюзлемиш апIурайидар ву. Аллагьу Тааьлайиз инсанар артухъдиси ибадат апIуз чалишмиш шлу, гунгьарихьан ярхла духьну, ужувлан ляхнарихьна багахь хьуз себеб шлу вазар ву.
Му вазар улуркьруган, ухьу шад духьну ккунду, ва Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьаму йисанра му вазар улуркьайизкьан яшамиш хьуз мумкинвал тувбан гьямд дапIну ккунду. Дугъриданна, му вазариъ гъапIу ибадат Аллагьу Тааьлайин улихь гизаф ражари артухъ шулу.
Ражабдин ваз шубуб гирами вазарикан (Ражаб, Шябан ва Рамазан) сабпиб ву. Гьадму вазариъ Чан лукIарихьна Кьудратлу Аллагьдин аьхю гьюрмат ади шулу. Пайгъамбарин ﷺ гьядисарикан сабунубдиъ гьамци дупна: «Эгер учвуз аьжалин улихь архаинвал, иман кIваъ ади йикIувалин шаду аьхир ккундуш ва шейтIнихьан дюрхну ккундуш, ушвар дисбиинди ва ктучIву гунгьарин гьяйифвал зигбиинди гьаму вазариз гьюрмат апIинай».
Гьаму вазариъ Кьудратлу ва гьарсабдикан Аьгъю Аллагьди, ужудар ляхнаризна ибадат апIбаз лигну, артухъди ужувлар тувру, кIваантIан швумалвалар гъизигдарин гунгьарин аьфв апIуру. Гьаци вуйиган, мусурмнариз Аьхиратдин йигъан терезарин гъагъ ужувлахьинди гьачIабккуз мумкинвал шулу.
Ужувлаз пешкеш тувувал ва гунгьариз аьзаб адабтIувал Ражабдин вазли гизаф ражари артухъ шулу. Ражаб гьацира Аллагьу Тааьлайи дявйир гъахувал, гъалмагълар апIувал, ифдин кьисас алдабгъувал гъадагъа дапIнайи юкьуб вазликан (Ражаб, Зуль-Кьайда, Зуль-Гьижжа, Мугьяррам) сабунуб ву.
Му вазлиъ кьадарсуз аьхю ужувлар ва жумартвалин ляхнар гьаъбаз лигну, Ражаб Кьудратлу Аллагьдин ваз вуди гьисаб апIура.
Аьраб чIалнаъ Ражаб кIуру гафнаъ шубуб гьярф а, ва гьарубдиъ чан мянара а (аьраб алфавитдиъ ачухъ гьярфар адар): «р» гьярфну «рягьмат» (Аллагьдин жумартвал), «ж» гьярфну - «журмул аьбди» (Аллагьдин лукIарин гунгьар), «б» гьярфну - «бирруллагьи Тааьла», (Кьудратлу Аллагьдин ужувлар) улупура. Аллагьди гъапну (мяна): «Эй Йиз лукIар! Ичв гунгьар Йиз жумартвалин ва Йиз ужувлан арайиъ шлуганси гъапIунза».
Ражабдин вазли ушвар гъидисиш, ужи ву. Шлихьан вари вазлин арайиъ ушвар дисуз шулдарш, дицир касди гъит гьадму вазлин сабпи, йицIихьубпи ва аьхиримжи йигъарикьан ушвар дисри.
Гьядисдиъ дупна: «КIваинди гъибтайки, Ражаб Кьудратлу Аллагьдин ваз ву; Ражабдин вазли саб ражнукьан ушв гъибисиш, Кьудратлу Аллагь ушв гъибисурикан гьаддииндира рази хьиди».
Жара гьядисдиъ дупна: «Фуж Ражабдин вазлин гъайгъушнариъ гъахъиш, дугъан жандак йибкIруган, юкIв йибкIидар. Гьарсабдикан аьгъю Аллагьди гьацирин кIуллантина ужувларин шид улубзиди, ва думу кас чан гунгьариккан ккудучIвиди, хиял апIарваки, думу тазади бабкан гъахьир ву. Ва дугъаз жегьеннемдиз гьауз ккайи 70 агъзур гунагькрарин шафааьтвал апIуз ихтияр тувди».
Ражабдин вазлиъ сад йигъанкьан ушв гъибисур Фирдавс женннетдиз гъягъиди, дупна гьядисдиъ. Кьюд йигъан ушв гъибисуриз кьюб ражари артухъди пешкешар тувиди. Шубуд йигъан ушв гъибисуриз жегьеннемдин цIихьан ярхла апIру аьхю арх рибккиди. Думу арх гьадмукьадар яркьуб хьибдики, гьятта дидин сабуну терефнаан тмуну терефназ гъягъюз сад йис лазим шул. Юкьуд йигъан ушв гъибисур кIул’ан гъягъру ва гьацира жара уьзрарихьан уьрхиди. Хьуд йигъан ушв гъибисур накьвдин аьзабнахьан уьрхиди. Йирхьуд йигъан ушв гъибисурин маш Гъиямат йигъан аку вазлитIан артухъди акв туври дебккди. Ургуд йигъан ушв гъибисуриз Аллагьу Тааьлайи жегьеннемдиз вуйи раккнар хъяркьди.
Миржид йигъан ушв гъибисуриз Аллагьу Тааьлайи Женнетдин раккнар тIаиди. ЙицIиюкьуд йигъан ушв гъибисуриз саб ил али шейъназкьан деребхьубсиб тавкьат тувди. Хъа шли йицIихьуд йигъан ушв гъибисиш, Аллагьу Тааьлайи дугъаз гьациб ччвур тувдики, гьятта сар малаиккьан дугъан багхьантина «Тебрик апIурачаву, гьаз гъапиш уву азадлу вува ва чIурубдихьан дюрхнайирра вува» дарпиди гъягъидар. Ражабдин вари вазли ушв гъибисуриз аьхю саваб гьязур дапIна. Анасдихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Ражабдин вазли ушвар дисай, гьаз гъапиш му вазлин ушвар Аллагьу Тааьлайи ибадатнан асас пай вуди кьабул апIуру».
Му вазли туба апIбаз аьхю фикир тувну ккунду. Ражабдин вазли тум убзуру, кIури шулу, яни туба апIуру. Шябандин вазли гъубзу тумрахъ шид хъубзру, яни инсанди, туба апIбалан кьяляхъ, ужудар ляхнар апIуру. Хъа Рамазандин вазли бегьер уч апIуру, яни туба апIури ва ужувлан ляхнар апIури, инсан гунгьарихьан марцц шулу ва заан дережайиз удучIвуру.
Аль-Исраъ валь-Миъраж
Ражабдин вазлин 26-пибдилан 27-пи йигъаз вуйи йишвну, Мугьяммад Пайгъамбар ﷺ Кябайин улихь даахнайи вахтна, думу саб аьхю сесну уягъ апIуру: «НивкI’ан уягъ йихь, даахнайир!» Улар ачмиш гъапIган, Пайгъамбариз ﷺ Жабраил ва Микаил малаикар рякъюру. Дурариин гъизиларихьди ва мержанарихьди дабалгнайи успагьи лизи палтар алийи. Дурарин багахь гьяйвниз ухшар вуйи успагьи гьяйванатра дийибгънади шулу, дидик акв тувру хлинццарра кайи. Думу Буракь вуйи.
Пайгъамбар ﷺ Буракьдиин элеуру, ва хабарсузди диди думу кафари терефназ гъахуру, думу гъахбаз аль-Исраъ кIура. Дурар саб йишвахь дергру, Жабраил малаикди Пайгъамбариз ﷺ гъудган апIуз теклиф апIуру ва, гьаму жил учв кюч хьуз – гьижра апIуз - ккайи Мединайин жил ву, кIури, хабар тувру. Хъа ражну дурар «ТIур-Синай» кIуру дагъдин улихь дийигъуру, душв Кьудратлу Аллагьди ﷻ Муса пайгъамбарихъди гафар гъапIу йишв ву. Гьамушвахьра Аллагьди ﷻ Гьаънайири суннат-гъудган дапIну, хъасин Байт-Лягьмдиз – Вифлеемдиз - гъягъюру, му Иса пайгъамбар бабкан гъахьи шагьур вуйи. Мушваъра ихь Пайгъамбари ﷺ гъудган апIуру. Хъасин думу Иерусалимдиз, мист али дагъдихьна гъягъюру. Мушваъ ярхла вуйи Байт уль-Мукьаддас мистаъ Аллагьди ﷻ Гьаънайир вари пайгъамбрарихъди гюрюшмиш шулу. Дурарин арайиъ Ибрагьим, Муса ва Иса айи, ва ихь Пайгъамбари ﷺ дурарихъди жямяаьт-гъудган апIуру. Имамдин вазифйир Мугьяммад Пайгъамбари ﷺ кIули гъахуру.
Мист’ан удучIвуриз завариан жилиина ирхнайи аьдатнан дару аквнан гъядрар рякъюру, ва саб дупну думу гьадрариъди завариина гъягъюру. Мици завариина гъягъбаз аль-Миъраж кIура. Думу ургби завариина за шулу, хъасин пайгъамбрарикан сарра за дапIну адру Аьршдин варитIан заан кIакIназра гъягъюру.
Аль-Исраъ валь-Миъраж Аллагьу Тааьлайи ихь Мугьяммад Пайгъамбариз ﷺ дапIнайи хусуси гьюрмат ву. Миъраждиъ Пайгъамбариз ﷺ инсанарин фикри дабтIуз даршлу жюрейин гизаф кьадар аьламатар улупуру, дугъаз инсанарин хайирлу ляхнариз дилигну тувру ужувларра улупну. Завариз удучIвган, Пайгъамбариз ﷺ гьацира завун Кяба, Женнет, Жегьеннем, Аьрш, Курс ва хайлин жара аьламатар рякъюру. Гьарсаб зав’ин думу учв тебрик апIурайи пайгъамбрарихъди гюрюшмиш шулу, хъасин дугъу ачухъди Аллагьдихъди ﷻ гафар апIуру. Натижайиъ гьадму аьламатнан йишвну Кьудратлу Аллагьди ﷻ мусурмнариина гьар йигъан чарасуз вуди хьуб ражну гъудган апIбан фарзра илипуру.
Завариан ис гъахьи Мугьяммад Пайгъамбар ﷺ, Буракьдиин элеъну, гьадму дакьикьайиъ учв нивкI’ан уягъ гъапIу йишвахьна кьяляхъра гъюру.
