Суал-жаваб

Ушв дибиснайи вахтна улариъ дарман убзуз хай шулин?

Улариъ дарман убзувалиан ушв батIил шулдар, гьятта дидин тIяаьм ушвниъ гъабхьишра.

Папрус зигували ушв батIил апIурин?

Ав, гьаз гъапиш кумрахъди айитIинди никотинра гъябгъюру.

Хилин тIуб’ан, ясана таблиан ифи гъадабгъувалиан ушв батIил шулин?

Ваъ, амма дици апIуб карагьат ляхнарикан саб ву.

Силиб адабгъиш, ушв батIил шулин?

Ваъ, шулдар. Хъа ифи, ясана дарман айитIинди гъубшиш, батIил шулу.

Фарз вуйи ушв бисруган, жюрбежюр мазгьабариъ фици ният апIуру?

Ният думу саб фу-вуш апIуз кIури, ижмиди бисурайи кьаст ву. Ихь ужувлан ляхин кьабул апIбан бадали, кIваъ ният ади хьувал чIяаьн шулу, амма мелзниинди пубра ужи ву. Хъа саб кьастра адарди уву гьаци гафар гъапну кIури, думу ният вуди гьисаб шулдар. Ният апIувалин гьякьнаан Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Аьмалар, ляхнар ниятналан асиллу ву…»

 («Сагьигь аль-Бухари», № 1; «Сагьигь Муслим», № 1907).

Рамазандин вазли ушв бисуз ният апIруган, гьаму шартΙар тамам дапIну ккунду:

• Ушв бисуз ният айири гвачIиндин гъудгнин вахт хьайиз чан ният дапIну ккудубкIну ккунду. Эгер ният гвачIиндин гъудгнин кьяляхъ гъапIиш, думу касдин ушв кам шуладар. Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «ГвачIиндин гъудгнин вахт хьайиз ушв бисуз ният дарапIу касдин ушв кам шулдар» («Сунан ад-Дарукутни», 2/172; «аль-Байхаки» 4/202).
• Жвуву фуну ушв бисураш, тяйин апIуру: Рамазандин вазлин чан вахтниинди бисурайи ушв вуш, даршсана ккудубшу, кьаза апIурайи ушв вуш. Эгер бисурайи ушв гьадрарикан фунуб вуш тяйин дарапIди, ният гъапIиш, дициб ниятра кам шулдар.
• Гьар йишван хъайигъаз ушв бисуз ният дапIну ккунду. Ушв камил хьпан бадали, хъайигъан гвачIниндин гъудгнин вахт хьайиз, ният дапIну ккунду. Саб ражари гъапIу ният ихь мазгьабдиинди вари вазлиз чIяаьн шуладар, фицики гьарсаб ушв гьеле гьар йигъан текрар шулашра, думу гьар йигъандин ибадат ву. Хъа ухьуз гьядисариан ачухъ шулайиганси, гьарсаб ибадатдиз чан ният лазим ву.

Рамазандин вазли ушв бисруган апIру ният гьамциб ву: «Узу ният гъапIза гьаму Рамазандин вазлин закурин йигъан фарз ушв бисуз Аллагь ﷻ бадали».

Имам Абу Гьянифайин мазгьабдиинди, Рамазандин вазлин ният лисундин гъудгнин вахт хьайиз саб сяаьт ккимиди хьайизкьан апIуз хай шулу. Саспи аьлимари ният апIуз кIваълан гьарху касдиз, имам Абу Гьянифайин мазгьабдиина улдучΙвну, дидихъди гъягъюри, ният апIуз ихтияр тувра. Хъа имам Маликдин мазгьабдиинди, сабпи йигъан вари Рамазандин вазлиз ният апIуз шулу.

Шариаьтдиинди фицдар дюшюшариъ ушв дибрисди гъузуз шулу?

Шариаьтдиинди ушв дибрисди гъузуз мумкинвал айи дюшюшар 2 ву:

• Дишагьли палтарикан духьнайи вахт ва велед хьпан кьяляхъ вуйи чиркишнарин вахт.
• Амриан гъушиш, ясана вари йигъандин арайиъ фикриан гъушиш. Эгер амриан душнайир йигъандин вахтна саб гагьдикьан фикриз гъафиш, гьадму вахтнахъанмина дугъу ушв дибисну ккунду.

Ушв бисувал камил хьпан бадали, фицдар шартIар улупна?

Ушв тамам хьпан бадали, исихъ улупнайи шартIар тамам дапIну ккунду:

• Ният. Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Аьмалар, ляхнар ниятналан асиллу ву…»

 («Сагьигь аль-Бухари», № 1; «Сагьигь Муслим», № 1907

• ГвачIниндин гъудгнин вахтнахъанмина лавландин гъудгнин вахтназкьан ушв батIил апIрубдихьан варибдихьан ярхла духьну ккунду.