Суал-жаваб

Суал-жаваб

Жилирна хпир жара духьну, бицIидарин дада жара жилириз гъушган, 7 йис тамам гъабхьи веледар шлихъди гъузру?

Эгер саринра кюмек дарди, ипIуз, убхъуз ва чан гьяжатвалариз лигуз шлу вахтназ бицIир гъафихъан (6-7 йистIан артухъ) абйир-бабар жара гъахьиш, бицIир дурарикан чаз ккунирихъди гъузру. Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Гъит бицIири чан адашин ва дадайин арайиан чаз кадагъри» (ат-Тирмизи).

Эгер адаш, ясана дада фикирсуз вуш, ясана фасикь вуш, думуган бицIири сагъу касдин тереф дибисну ккунду, хъа эгер бицIирин дада жарариз швуваз гъушиш, велед адашихъди гъузру. Му дюшюшариъ веледдиз чаз шлихъди гъузуз ккундуш ктабгъуз мумкинвал адар. («Гьяшията Кьальюби ва Умайра»).

Гъудгнар саб тмунубдихъди хъибтIну жямъ гъапIган, ратибат суннатар апIбан къайда фициб шулу?

Гъудгнар сатIи апIбан шартIарикан саб гьадму вуки, дурар сабпи гъудгнин вахтна дишлади чиб-чпихъди хъитIну сатIи апIуру (мисалназ лисундин вахтна гьарквандинуб хъибтIру, хъа лавландин вахтна - хъитIирхбандин). Хъа кьюбпи гъудгнихъна хруган, дишлади кьюби гъудгнарра апIуб гизаф ужудар ляхнарикан шула (яни лисундин гъудган гьарквандихъна, хъа лавландин хъитIирхбандихъна хруган). Гьаддиз му гъудгнарин арайиъ суннатар апIурдар.

Гъудгнарин улихь ва кьяляхъ вуйи суннатарра фарз гъудгнар сатIи апIру къайдайиинди тамам гъапIиш ужу ву: лисундинна гьарквандин гъудгнар сатIи апIруган, цIиина лисундин гъудгнин улихь вуйи суннатар апIуру, хъасин кьюби фарз гъудгнар - лисундин ва гьарквандин, му гъудгнаринна кьяляхъ лисундин гъудгнин кьяляхъ вуйи суннатар апIуру, хъасин гьарквандин гъудгнихъ хъайи суннатар апIуру. Гьамциб къайдайиинди апIуру лавландинна хъитIирхбандин гъудгнарихъ хъайи суннатарра.

Дурар жара къайдайиъдира апIуз шулу, мисалназ, зиихъ хъайи къайда дигиш дапIну, кьюби фарз гъудгнар апIбан кьяляхъ вари суннатар саб-сабдихъди апIуз шулу. («Тугьфат аль-Мугьтаж»).

Гъудгнин дижикIну адру вахтна Гирами Каламдиан вуйи аятар кайи кIажук вая доскайик кучуз ихтияр айин?

Гъудгнин дижикIну адруган, гирами Каламдиан вуйи аятар дарс кивуз кIури кIажук, доскайик, ясана жарабдик дибикIнаш, дидик кучуз ихтияр адар, думу гирами Каламдик кучбаз барабар ву.

Эгер думу берекетназ кIури дибикIнайиб вуш, думуган гьярам шуладар.

Дарсназ дибикIнайиб вуш, ясана берекетназ вуш, гьадму бикIруган гъапIу ниятналан асиллу ву.

Гирами Каламдиан аятар жвуваз, ясана жарариз пулихъ дарди дикIруган, гьадму бикIурайирин ниятназ лигуру, хъа пулихъ вуш, гьадму бикI гъапурин ниятназ лигуру («Тугьфат аль-Мугьтаж»).

Чан хушниинди жарарин бурж ктипу касдихьан бурж кайириз, узу увхъанди бурж тувунза, йиз пул кьяляхъ апIин, пуз шулин?

Эгер бурж ктипурайир думу касдин аба, ясана адаш дарш, дугъхьан думу пул тув кIури тIалаб апIуз шулдар, гьеле дугъхъанди бурж ктипруган, гьаци пул кьяляхъ ча пидиза кIури, ният ади гъабхьнушра. Хъа адашдин ва абайин гьякьнаан кIуруш, эгер дурари балин, ясана хтулин бурж ктипнуш, хъасин дугъхьан кьяляхъ бисуз кIури, дурариз думу ляхин апIуз ихтияр а.

Пул кьяляхъ ча пуз шулу, эгер бурж кайири думу ктипуз ихтияр тувнуш чав кьяляхъ апIурза кIуру шартI ади… («Тугьфат аль-Мугьтаж»).