СУАЛ-ЖАВАБ
Рякъюъ айириз швнуд йигъан гъудгнар жикъи ва сатIи апIуз ихтияр а, эгер ляхин ккудубкIубси кьяляхъ гъюз ният аш?
Эгер рякъюъ айир жара йишваъ душну ляхнар ккудукIубси кьяляхъ гъюз ният а шва думу ляхнарра 4 йигътIан цIиб вахтнан арайиъ ккудукIур кIури фикир вуш, дугъаз гъудгнар сатIи ва жикъи апIух ихтияр а. ДумутIанна гъайри, чаллан асиллу дарди думу ляхнар ккудукIувал 4 йигътIан артухъ гъабхьнуш, думуганра дугъаз 18 йигъандин арайиъ гъудгнар жикъи ва сатIи апIуз ихтияр а.
Амма, эгер сабпи йигъари дугъаз му ляхин 4 ва думутIан артухъ йигъариз давам шлуб аьгъяш (душваз гъафи ва гъягъру йигъар ктарди), гьаци вуш дугъан сефер ккудубкIуру ва дугъу гъудгнар чан вахтнаъ ва тамамди дапIну ккунду. («Тугьфат аль-Мугьтаж».
Багхьантина майит гъабхруган гъудужвуб герек вуйин?
Багхьантина мусурман касдин майит гъабхруган гьадгъахьна гьюрмат улупури гъудужвуб ужу ву, гьеле майит йисар тамам дархьуринуб вушра. («Нигьаят аль-Мухтаж».
- Зугья-гъудган жвуваз мумкинвал гъабхьиган тамам гъапIиш чIяаьн шулайин, дарш гьарйигъан дапIну ккундин?
- Гьарйигъан зугья-гъудган апIуб суннайиан ву, ва гьаци апIури гъахьиш, ужу шул. Хъа эгер дици шуладарш, жвуваз мумкинвал гъабхьиганкьан дапIну ккунду.
- Гирами Кьур’ан урхруган, дишагьлийи, гъудган апIруганси, вари аьврат ккебкну ккундин, дарш аьврат ачмишди вушра хай шулин?
- Гирами Кьур’ан урхруган, шлубкьан думу каламдихьна гьюрмат дюбхну ккунду. Яни жвуван алабхьру палат, дусивал ва гь.ж. Гирами калам урхруганра, чан тамам дапIну ккуни эдебар а. Хъа суалнаъ дупнайиганси, гъудган апIруган фици аьврат ккебкруш, ари Кьур’ан урхруганра гьаци ккебкуб лап ужу ву. Дугъриданна, думу ляхни дишагьлийин Аллагьу Тааьлайихьна, Дугъан каламдихьна вуйи гьюрмат улупура.
- БицIи вахтна, иццру дапIну, хъюхъ цIиб дигиш гъабхьнийиз. Гьамус узузра думу къайдайиз хуз ккундазуз ва жилирира думу ляхин апIуб тIалаб апIура. Шариаьтдиинди хай шулин?
- Бабкан шлуган, ясана хъасин арайиз гъафи ва сагъвализ машат айи нукьсанвал ктабгъуз кIури, операция апIуз хай шулу. Хъа утканвализ кIури ният аш, хай шулдар.
- Кечмиш гъахьир накьварихъна фаркьат апIуз гъахруган, дишагьлийириз думу аьхиримжи рякъюз гьауз гъягъюз хай шулин? Гизафдари хай шулу кIура, гьаддиз саспи йишвариъ дишагьлийир жиларин кьяляхъди гъягъюри шулу.
- Кечмиш духьнайир аьхиримжи рякъюз гьауз гъягъюб жилариз ужу ву (мустагьяб). Барра бин Азибди ктибтура: «Пайгъамбари ﷺ учуз кечмиш духьнайир аьхиримжи рякъюз гьауз гъягъюб, аьзарлуйихьна гъягъюб амур гъапIну…» (Бухари, №1182). Дишагьлийирикан кIуруш, дурариз кечмиш духьнайир аьхиримжи рякъюз гьауб мустагьяб шулдар. Эгер дици гъапIиш, дурари Пайгъамбарин ﷺ амру дипра. Умму Атиятди ктибтура: «Учуз кечмиш гъахьир аьхиримжи рякъюз гьауз дурушуб амур гъапIну, амма думу амур ижмиб, ясана гьярам апIурайиб дайи» (Бухари, №1219; Муслим, №938) (лиг «Фикьгь аль Мангьажий», 1-пи том, 259-пи маш).
