Гъиямат йигъ кlваин гъабхьиган Пайгъамбар гьаз гъяаьлхънийкlан?
Гъиямат йигъ кlваин гъабхьиган Пайгъамбар гьаз гъяаьлхънийкlан?
Гъиямат йигъан вари инсанари чпин ляхнарихъан-аьмаларихъан жаваб тувди. Думу гьациб йигъ хьибди, гьаруриз лайикь вуйи къарар адабгъруб ва адабгъру къарариъра гъалатl даршлуб. Гьадму йигъан вари инсанариз чпи гъапlу ляхнар улупиди.
Гьаму жилиин чав гъапlу ужувлан ляхин, думу фукьан бицlиб вушра, гьадмура рябкъиди. Ари гьаци гъапlу ужуб дару ляхинра, фукьан думу бицlиб вушра, думура ашкар хьибди.
Думу йигъ гьациб вуки, гьич сарихьанра фукlа жиниди гъибтуз хьибдар. Гьарсаб ляхин ашкар хьибди ва гьарсаб ляхнихъан жаваб тувну ккун хьибди.
Думу йигъан инсанарин гьял гьадмукьан чlуруб шулки, гьеле жвуван багахьлуйирикан, жвуваз ккунидарикан фикиркьан апlуз шидар. Гьарсар кас гьадмукьан чахъ хьиди, гьятта багахь хьайир фуж-вуш лигузкьан даршлуганси.
Аьйшайи кlураки: «Саб ражари Пайгъамбари ﷺ гъапну: “Гъиямат йигъан учву уч апlиди гъяцlалди, ликариин фукlара алдарди ва сюннет дарапlди”. Хъа узу гьерхза: “Я расулаллагь, жиларна дишагьлийир гьаци сатlиди духьну чиб-чпихьна лигури шуйин?” Дугъу гъапи: “я Аьйша, дурариз гьадмукьан читинди хьибдики, дидкан фикир апlидар”». (Бухари, 6527; Муслим, 2859)
Му гьядисдикан имам Муслимдихьан вуйи риваятдиъ гьамци дупна: «Дурар думуган чиб-чпиз лигбахъ хьидар».
Амма думу йигъан варитlан читин гьялнаъ мусурман дарди ва мунафикь вуди кечмиш гъахьидар хьиди. Дурар гьякьлу къарарихьан жин хьуз чалишмиш хьиди, амма думу йигъ жин хьуз шлуб дар.
Думу йигъан инсандин гьендемарира кмиди гьаз къаршувал апlиди?
Думу читинвалар гъяркъган, мунафикьар, му жилиин чпи гъапlу чlурувалар гъапlундарча, пуз хъюгъди. Дурариз гьятта Аллагьу Тааьлайин улихьра кмиди кучlал апlуз ккун хьибди, улупурайи аьзабар гъябкъган. Амма Аллагьу Тааьлайиз кучlал апlуз шлуб дар.
Анас ибн Маликди кlураки: «Саб ражари учу Пайгъамбарихь ﷺ хьайиган, кIвантIарикк инчI ккади гьерху: «Гьаз узу аьлхъюраш хабар анчвуз?» Учу жаваб тувча: «Аллагьдизна Дугъан Расулиз ужуйи аьгъя».
Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Гъиямат йигъан лукlру чан Агъайихьан гьерхди: “Я Рабби, Уву узу гьякь дарувалихьан уьрхюрза кlури гаф тувундайнахъа?” Аллагьу Тааьлайи пиди: “Тувунза”. Лукlру пиди: “Узхъан кlурур узу сартlан дарза аьхи”, яни чан ляхнарикан чазтIан хабар адар кIури. Аллагьу Тааьлайи пиди: “Гъи уву сарна-сарди увуз апIри гъаршувал чlяаьн ву малаикарихъди сатlиди (яни гъюнариин али малаикарихъди)”.
Гьамдин кьяляхъ дугъхьан гафар апlуз даршули хьибди ва дугъан гьарсаб гьендемдиз мумкинвал тувди: “Йип”, ва гьарсаб гьендми ктибтиди чпи гъапlу ляхнарикан, хъасин дугъхьан гафар апlуз шули хьуз мумкинвал тувди ва дугъу гьарай апlиди: “Ярхла йихьай узхьан! Узуз учву уьрхюз ккундийзуз”». (Муслим, 2969)
Абу Гьурайрайихьан вуйи жара гьядисдиъ дупна:
فَيَقُولُ: يَا رَبِّ آمَنْتُ بِكَ، وَبِكِتَابِكَ، وَبِرُسُلِكَ، وَصَلَّيْتُ، وَصُمْتُ، وَتَصَدَّقْتُ، وَيُثْنِي بِخَيْرٍ مَا اسْتَطَاعَ، فَيَقُولُ: هَاهُنَا إِذًا، قَالَ: ثُمَّ يُقَالُ لَهُ: الْآنَ نَبْعَثُ شَاهِدَنَا عَلَيْكَ، وَيَتَفَكَّرُ فِي نَفْسِهِ: مَنْ ذَا الَّذِي يَشْهَدُ عَلَيَّ؟ فَيُخْتَمُ عَلَى فِيهِ، وَيُقَالُ لِفَخِذِهِ وَلَحْمِهِ وَعِظَامِهِ: انْطِقِي، فَتَنْطِقُ فَخِذُهُ وَلَحْمُهُ وَعِظَامُهُ بِعَمَلِهِ، وَذَلِكَ لِيُعْذِرَ مِنْ نَفْسِهِ، وَذَلِكَ الْمُنَافِقُ وَذَلِكَ الَّذِي يَسْخَطُ اللهُ عَلَيْهِ
«Аллагьу Тааьлайи Чан лукl гюрюш гъапlган, лукlру пиди: «Я Рабби, Узу Увухъ, Яв Каламдихъ, Яв малаикарихъ хъугъунза, гъудгнар гъапlунза, садакьа тувунза». Ва дугъу Аллагьу Тааьлайин тярифар апlур чаз кlваин гъахьи варитlан ужудар гафариинди. Думуган Аллагьу Тааьлайи пиди: «Дугъужв гьамушвахь. Гьамус Учу увуз гъаршу вуди шагьид хидича». Инсанди фуж вуйкlан узуз гъаршуди шагьидвал хуз шлур кlури фикрар апlуз хъюгъди, думуган думу кас гафар апlуз даршули дапlну, хъа дугъан беден, йиккар ва кlурбариз пиди: «Йипай». Думуган дугъан беденди, йиккари ва кlурбари дугъан ляхнарикан ктибтуз хъюгъди. Аллагьу Тааьлайи гьаци апlурки, думу касдихьан сарун жвуван терефназди саб ужувлан гаф пуз хьибдар ва, лигуруш, думу Аллагьу Тааьлайи хъял дибиснайи мунафикь шулу». (Муслим, 2968)
Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Гъи, Гъиямат йигъан, кяфирарин мелзниин печать иливидихьа ва дурарихьан фукlара пуз хьибдар ва Ухьуз пиди дурарин хилари, чпи фу гъибиснуш ва дурарин ликари, чпиинди думу кас наана гъушнуш ва ктибтиди фицдар гунгьар гъапlнуш». («Сафват ат-тафасир», сура Ясин: 65)
Гьеле ихь гъюнариин али малаикари гъибикlуб чlяаьн вушра, Аллагьу Тааьлайин Чан гьякьлувалин варитlан заанвал улупури, инсандин гьендемаризра шагьидвал хуз гъибтди.
Гьаддиз гьарсар касди якьинди Гъиямат йигъахьна гьязур духьну ккунду. Му ляхнарикан кlваълан магьапlанай, аьзиз ватанагьлийир.
