Диндин тарихдиан

Диндин тарихдиан

Диндин тарихдиан
Эфиопияйиз рякъюъ уч1вуб
Жигьилариз 
Вуйи вахтар 
Читин, гъагъи
Дин-т1яаьтдиз.
Ва думуган
Кюмек вуди 
Гьап1ру зав`ан
Сура «Аль-Кахф».
К1ура, фици
Жигьил насли
Жинди хьараъ
Кархьраш аквар;
Уьхюз дурар 
Хат1айихьан,
Пис душмнарин 
Кьастарихьан,
Дагну ккунду
Ислам диндин
Гьякьлу рякъяр.
Гъаври духьну
Му сурайин,
Хъюгъю абгуз
Йишв хат1асуз.
Ва Эфиоп 
Уьлке ктабгъу.
Дидин аьхюр 
Хачперезжви 
Негус-Асхам
Вуди гъахьну -
Дугъри, гьякьлу,
Фикирлу кас,
Жара диндиз 
Дарур къаршу…
Йиц1ур жвина
Хьур дишагьли
Уч1ву рякъюъ.
Мурарихъ хъа
Пайгъамбрин риш,
Дугъан жилир, 
Сарин хизан.
Аллагьна дин
Бадали чпин
Ватандихьан
Ярхла шула.
Ихь пайгъамбар
Ибрагьимра 
Гьаци гъахьну-
Ахьуз гьядис.
Сар Аллагьдиз аманатвал
Уьсман гъафи 
Валиддихьна:
-Уву  гафнан
Вува эйси,
Чухсагъул вуз,
Сарун узуз
Лазим шулдар
Му яв кюмек –
Сар Аллагьдиз
Аманатвал 
Дап1ну аза.
-Уву гъарах,
Кяаьбайихь
Йип дурариз
Гъап1у  йикьрар.
Уьсман гъягъюр,
Ягъалди к1ур:
-Сар Аллагьдиз 
Аманатвал
Дап1ну аза.
Гъубшган ц1иб вахт,
Кьурайшитди
Дин гьякьаан
Бач1 йивуру
Лап яманди
Уьсмнан гарц1лиз.
Мушвахь хьайи
Валидди к1ур:
-Йиз кюмек вуз
Лазим вушул?
-Ваъ! Лазим дар.
Сар Аллагь ва
Дин бадали
Йиз жигьил жан
Фида ап1уз
Вуза гьязур.
Му вакьиа
Рябкъюрайган,
Меккайиан
Жинди-жинди
Десте-десте 
Удуч1вну гъуш
Хайлин таза 
Мусурман ксар.
Гъизилин дагъ тувишра,
                                          Учву масу тувидарза…
Дижи духьна
Кьурайшитар,
Адабгънийи 
Гьамциб къарар:
«Хьади  багьа 
Пешкешарра,
Душну, дулхну,
Гъаврикк ккаъну,
Кьяляхъ ап1уз
Гъитуз дурар –
Меккайиан 
Гьергну гъушдар».
Гьергнайидар
Кьяляхъ ап1уз
Амр ибн аль Ас
Ва Аьбдуллагь 
Ибн Валид гъуш.
Ва хачперез
Килисайиз 
Хъуркьу дурар.
Кешюшарра 
Хъади гъушу
Паччагьдигьна, 
Гъапи дугъаз:
-Аьхю паччагь!
Яв ватандиз
Ихтиярсуз
Гьергну дуфна
Фукьан абдлар,
Явнуб динра
Кьабул ап1дар,
Дурарин дин
Ву саб жараб -
Учву, учу
Гъавриъ адруб.
Ккун ап1ура  
Увкан халкьди
Чпин ватандиз
Кьяляхъ ап1уб.
Кешюшарра 
Гъахьи рази,
Тасдикь гъап1у:
«Дюз ву к1уруб».
Хъа паччагьди
Гъап1у амур
Чахьна думу 
Мусурмнар хуб.
Мусурмнари, 
Мина  гъюбси,
Туву салам, 
Икрам  ап1дар,
Жарадари 
Ап1руганси.
Амр ибн аль Ас
Гъахьи гьялак:
-Лигай, магьа
Гьюрмат адар 
Паччагьдизкьан.
Жаваб ебхьуз
Гъабхьундар кьан:
-Женнетдиъ шлу 
Умматари
Гьамци туври
Шулу салам.
Икрам ап1уз
Лайикь вуйир
Ву Сар Аллагь –
Хъа жарар ваъ.
Ва паччагьди,
Духьну мюгьтал,
Гьерху дугъхьан:
-Йип, мусурман,
Фициб ву дин
Варис-мирас
Жара ап1руб?
-Аьхю паччагь,
Учухь гьарган
Нягьякь, угъри
Ва пис ляхнар
Ап1урайган;
Т1афалвалар,
Аьрсузвалар
Гизаф хьиган,
Касиб лук1ар
Дап1на шавли,
Дишагьлийиз
Адар гьюрмат,
Гьап1руш мюгьтал
Дубхьнайган халкь,
Зав`ан дябкъну,
Сар Аллагьди 
Гьаур  вучуз
Ич  Пайгъамбар.
Дугъу учуз 
Гьамци к1ура: 
-Аллагь сар ву,
Гьюрмат ап1ин,
Аба-бабаз,
Дишагьлийиз,
Гьярамдихьан
Йихь гьа  ярхла,
Футна мап1ан,
Йихь имшагьди,
Мап1ан куч1лар.
Фарз вуй гъудган
К1ваъ гъибт гьарган.
Гиран затра
Макадап1ан, 
Бахил махьан,
Зиг гьа зегьмет,
Шул берекет.
Жил`ин вари
Вухьа гъардшар,
Рубкьру закат
Ва садакьа
Тув касибриз.
Йихь дугъри
Ва гьякьлу инсан,
Уьмрин манзил
Дар думукьан,
Кьур`ан-дафтар
Урх гьа гьарган.
-Урх саб фу-вуш
Кьур`андиан.
Ва аятар
«Марьям» к1уру
Сурайиан,
Урхурайган,
Му паччагьдин 
Уларилан
Гъушу нивгъар,
Кьяши гъабхьи  
Бегьем сакъал.
Ккудубк1иган,
К1ур паччагьди:
-Уву гъубхуб
Ву Исайи
Учуз гъабхуб.
Ккунди бикьуз
Сикинди дар
Кьурайшитар:
-Исайикан
 Мурарин ву
Жара фикрар.
-Учу к1урча
Учуз гъапиб:
Иса лук1 ву 
Сар Аллагьдин,
Бай Марьямдин,
Гага хътарди,
Амриинди
Сар Аллагьдин
Гьаур ухьуз.
Негусди к1ур:
-Сар Аллагьдиз
Аьгьт ап1урза,
Мици гужли,
Дугъри гафар
Исайикан,
Марьямдикан
Ву саб йишв`ан.
Йиз ватандиъ
Гъузай вари,
Учвуз гиран 
Ктап1рур хьидар,
Ва тувишра 
Гъизилин дагъ,
Учву масу
Тувидарза. 
Теклиф
Абут1алиб 
Хулаъ айи,
Дина гъафи 
Кьурайшитар,
Хаин аьмлин 
Ади кьастар.
Дурарихъди 
Хъайи жигьил,
Уткан живан,
Ччвур Амара 
Вуйи дугъан.
-Абут1алиб,
Гьатму  живан
Вуз духнача:
Ккундуш байди,
Дарш ишри лук1,
Увуз ккуниб  
Ап1ин дугъкан.
Тув учухьна
Яв гъардшин бай.
-Аьгьт ап1урза
Сар Аллагьдиз,
Ичв бай узуз
Лазим дарзуз, 
Гъардшин байра 
Тувидарза,-
Лап хъял кади
Туву жаваб.
Швур ап1уйи
Жара кьастар
Дюз дархьиган,
Пис душмнари
Ихь  Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз)
Йивну  йик1уз
Гъап1у йикьрар.
-Аьгьт ап1урза
Варт1ан аьхю
Саб гъван йивуз
Дугъан к1улиз,
Ис духьнайган
Думу гъудгниз,-
Гъапи дири 
Абу Джахльди,
Ихь пайгъамбрин
Аьхю душмни.
Гъудгнин вахт ву,
Гъушу мурар,
Хъа пайгъамбар 
Гъудгник кайи,
Амма  мугъхьан
Гъабхьундайи
За ап1уз гъван.
Кьурайшитар
Гъахьи гъизгъин,
Ктибту мугъу:
-Гъван зап1руган,
Дийибгънийиз
Улихь деве
Айиб зурба
Ч1уру к1анччар.
Ва, гуч1 дубхьну,
Гат1абхьза гъван. 
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Гъапну гьамци:
«Думу  вуйи 
Жабраил, ва
Сабсана лик 
Алдабгънийиш,
Абу Джахль  учв
Швур ап1уйи». 
Абу Бакар
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз)
Улхурайган,
Дуфну кьялхъян,
Дюд хъюч1юбкьюз
Алархьнийи
Пис Укаба.
Хабар гъабхьи
Абу Бакар
Жаргъур минди:
-Аллагь сар ву 
Гъапну к1ури,
Йик1урачва 
Гьаз му  инсан!
Гизаф вуйи 
Кьурайшитар,
Ва пайгъамбриз
Кюмек ап1бан
Йик1ру гьялназ
Хур кюмекчи.

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Хажалатнан хабар...

Мединайиъ Хажалатнан Хабар дишла Гъарабгънийи. Ва мухаджрар Гьам аьсгьябар Десте-десте Жаргъурайи, Ишуб, суза, Гьарай айи, Гьапlруш мялум Дар саризра, Вари мюгьтал Духьну айи.   Вартlан дерднан, Гъагъи йигъ ву. Мициб гьеле Гъябкъюб дайи. Гьелбетда, му Йигъкан...


Лайлат уль-Кьадр – му гирами йишв ву

Гирами йишв «Лайлат уль-Кьадр» Аллагьу Тааьлайи ихь умматдиз тувнайи хусуси пешкеш ву. Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Лайлат уль-Кьадрин» йишв агъзур вазтIан зиина ву.   Хъа Муслимдихьан ва Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ гьамцира дупна: «Фуну кас гьадму...


Сугьюриъ уьл ипIбан дережайикан

Сугьюриз гъудужвуб, сигьриндиккна уьл ипIуб - мурар ушв бисувалин суннатарик кахьри айидар ву. Саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, суннат тамам гъапIу гьисаб шула. Эгер фукIа ипIуз ккунди адаш, гъудужвну, шидкьан убхъуб ужи ву.   Ибну Гьиббандихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Учву сугьюриз...


Аьдат дарш шариаьт?

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир! Аьхиримжи вахтари ихь халкьдин, иллагьки жигьиларин арайиъ, аьдатарин гьякьнаан гьарган гьюжатар шула. Саспидари вари аьдатар саб дупну адагъурхьа кlура, хъа тмундарисана ихь аьхю абйириланмина гъафиб чlур апlурдархьа кlури, жаваб тувра.   Магьа гьамци...


Йисандин натижйир

Ассаламу аьлайкум! Жвуву апlурайи ляхниъ саб натижа гъабхьиган, кIвазра рягьят шулу, лихузра аьшкь гъюру. Жвуву фу ляхин гъапlнуш, фунубсана ляхин дапlну ккунш ва фтиз фикир тувну ккундуш лигури гъахьиш, гьадмукьан ляхнин мянара, марццивалра заануб шул.   Табасаран райондиъ гьар цlийи йисан...