Гъудгнин дижикlну адарди мистаъ учlбакан
Мист ибадат апlуз тикмиш дапlнайи Аллагьу Тааьлайин жилиин али хал ву. Саб жюрейин ибадат дарапlди иътикафдиз ният дапlну мистаъ дусбахъанра кмиди аьхю саваб тувра.
Хулаъ гъудгнин дижикlну, мистаз ибадат апlуз гъушу касдиз гьарсаб алдабгъу ликрихъан аьхю саваб бикlура. Гьаци думу касдин гунгьаринра аьфв апlуру. Думутlанна гъайри, мистаз ярхи рякъюъди, хъа кьяляхъ гъюруган, жикъи рякъюъди гъягъюб ужи ву.
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
«Шликlа жвуван хулаъ гъудгнин дижикlну Аллагьу Тааьлайи дибикlнайидарикан саб тамам апlуз мистаз гъушиш, саб алдабгъу ликрахъан дугъан саб гунагьнан аьфв апlуру, хъа тмуну ликрахъан дугъан дережа за шулу» (Муслим, 666; Ибн Гьиббан, 2044)
Уьсман ибн Аьффанди гъапнуки, узуз, Пайгъамбари ﷺ, гъудгнин дижикlну, гьамци кlури гъеебхьунзуз:
«Гьаму узу гъудгнин гъижикlубси дижикlну, хъасин мистаз дуфну кьюб ракааьт гъудгнин дапlну дусиш, вари ккудушу гунгьарин аьфв апlур» (Бухари, 6433)
Гьаму гьядисариан гъаври шулуки, мистаз гъягъруган ва мистаъ учlвруган, гъудгнин дижикlну ади ккунду.
Хъа гъудгнин дижрикlди мистаз гъушиш фици хьибди? Мистаъ гъудгнин дижикlну адарди учlвурин гьял фициб шул?
Зиихъ дупнайибдиан гъаври шулуки, мистаз гъягъруган, хулаъ имиди гъудгнин дижикlну гъягъюб ва мистаъ учlвруганра гъудгнин дижикlнади хьуб аьхю савабнан ляхнарикан ву. Гьацира мистаъ учlвуриз мист гирами апlбан суннат апlуб ужи ву.
Мист гирами апlбан суннат Пайгъамбарин ﷺ ижми суннатарикан шула. Фунуб вушра мистазди учlву касдиз думу сунна шула, анжагъ Меккайиъ айи Гьярам мистаъ ктарди.
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
«Учвкан фужкlа мистаъ учlвган, гъит кьюб ракааьт суннат дарапlди дудрусри». (Ибн Мажагь, 1012)
Гъудгнин дижикlну адарди мистаъ учlвуб карагьат ву. Эгер гъудгнихь хьтарди учlвбакк ккуркьнуш, дицир касди мистаъ дусайиз 4 ражари гьаму дюаь урхуб ужи ву:
«Субгьяна-Ллагьи ва-ль-гьямду ли-Ллягьи ва ля илягьа илля Ллагьу ва-Ллагьу Акбар, ва ля гьявля ва ля кьуввата илля би-Ллягьи-ль-Аьлиййи-ль-Аьзим».
Шафии мазгьабдин адлу аьлим, имам Аль-Хатlиб аш-Ширбинийи чан «Мугъни аль-Мугьтаж» китабдиъ гьамци бикlура:
«Мистаъ гъудгнин дижрикlди учlвуб карагьат ву, хъа эгер гьаци вушра фужкlа мистазди учlвнуш, гъит гьаму гафар йипри: "Субгьяна-Ллагьи ва-ль-гьямду ли-Ллягьи ва ля илягьа илля Ллагьу ва-Ллагьу Акбар". Дугъриданна, гьаму гафар чпин заанвалиинди кьюб ракааьт гъудгниз барабар ву».
Думутlанна гъайри имам Нававийи "Аль-Азкар" китабдиъ дибикlнаки, ихь мазгьабдин адлу аьлимари гъапну: "Мистаз учlву касдиз мист гирами апlбан суннат апlуз мумкинвал адарш, гъудгнин дижикlну адарди, ясана жара гьациб себеб ади, дицир касди 4 ражари гьаму дюаь дурхну ккунду: “Субгьяна-Ллагьи ва-ль-гьямду ли-Ллягьи ва ля илягьа илля Ллагьу ва-Ллагьу Акбар”". Ибн Ар-Риф‘айи му дюаьйихьна гьаму гафарсана аьлава гъапlну: "Ва ля гьявля ва ля кьуввата илля би-Ллягь".
Мист гирами апlбан суннат апlуз шуладаш, гьаму дюаь урхуб ужи ву, гьаз гъапиш му гафар гьятта гьяйванатарира, жара шейарира текрар апlрудар ву.
Гирами Каламдиъ дупна (мяна): "Аллагьу Тааьлайиз тасбигь дарапlру саб шейъкьан адар, Дугъаз гьямд апlура ва Думу Сар вуйивализ шагьидвал хура». ("Сафват ат-тафасир", сура Аль-Исра: 44)
Шафии мазгьабдин адлу аьлим имам Шамсуддин ар-Рамлийи чан «Нигьаят аль-Мугьтаж» китабдиъ дибикlна:
«Ибн Ар-Риф‘айи зиихъ улупнайи гафар аьлава гъапlну: "Ва ля гьявля ва ля кьуввата илля би-Ллягь", хъа жара аьлимари гьаму гафарра аьлава дапlна: "Аль-Аьлиййи-ль-Аьзим", му гафарин мяна аьхюб ву, думу гьяйванатарин, жара шейарин дюаьра ву».
