Гьарйигъан ушв бисури гъахьи пайгъамбар

Гьарйигъан ушв бисури гъахьи пайгъамбар

Гьарйигъан ушв бисури гъахьи пайгъамбар

Мялум вуйиганси, вари пайгъамбрари ва дурарихъди гъягърудари ушв бисури гъахьну, гьятта Адам пайгъамбарихъанмина хъюгъну варидари. Думу ушвар дисбан къайдара жараб вуйи. Амма сану пайгъамбари гьарйигъан ушв бисури гъахьну. Думу пайгъамбарикан Саид афандийи чан китабдиъ бикlура.

 

Зуль-Кифль кlуру пайгъамбарикан гирами Каламдиъра кlваин дапlна. Дугъан гьякьнаан жюрбежюр фикрарра а, хъа Аллагьу Тааьлайиз ужуйи аьгъя. Саспидари думу аьдати гьякьлу кас гъахьну кlура, хъа тмундари пайгъамбар кlура. Гьацира думу Ильяс пайгъамбар, Закария пайгъамбар, ясана Юшаъ пайгъамбар хьуз мумкин ву, кlуру фикирра а.

Дупна, Исраиларикан вуйи сану пайгъамбариз Аллагьдихьан ﷻ вагь’ю гъафну, дугъан йигъар цlибтlан имдар, дугъу чаз чан кьяляхъ гъитрур ктагъну ккунду ва думу кас вари йишв ибадатнаъ адапlрур, хъа йигъну ушв бисрур духьну ккунду. Шубубпи шартl, думу инсанарикан хъял апlрур духьну ккундар.

Думу пайгъамбари чан вари инсанар уч гъапlну ва гьаму шубуб шартl тамам апlуз шлур ади вуш гьерху. Вари ккебехъну дугъужву ва дурарин арайиан, сар жигьил удучlвну, чахьан думу ляхнар тамам апlуз шулу, гъапну. Амма думу йигъан му жигьилин гафариз фикир тувундар. Хъа йигъан вари уч дапlну, хъанара гьадму суал дивру. Думу йигъанра вари ккебехъну гъузру, амма жигьил бали, думу ляхнар апlуз шулзухьан кlури, жаваб туву. Думуган пайгъамбари гьадму жигьил чан ерина ктагъуру ва халкьдин аьхюрди дерккру.

«Араисдиъ» дупнаки, му жигьил аьхюрди деркку пайгъамбарин ччвур Альяс вуйи кlури, жара риваятдиъ думу жигьил Аюб пайгъамбарин бай Башир ву кlурира дупна.

Думу жигьили (Башири) чан улихь диву вари шартlар хъайи-хъайиси тамам апlури гъахьну: йишвну ибадат апlури, йигъну ушвар дисури, саб гъалмагъал, хъял адарди инсанарин ляхнар кlулиз адагъуйи.

Аллагьу Тааьлайин мици ибадат апlру ксар улдугуз гьарган чалишмиш шулайи шейтlниз му ляхин кьабулди гъабхьундар. Гьеле пайгъамбрарра кмиди улдугуз гъитуз чалишмиш шулу. Иблисди му пайгъамбар улдугуз гъитуз кlури шубуб ражари чалишмиш шулу. Думу пайгъамбар суткайиъ саб бицlиди лисундин вахтнатlан ахури гъахьундар. Шубуд йигъан хъади-хъади лисунган эргвал апlурайи вахтна иблис кьабирин суратнаъ ади чан суалар хьади гъюру му касдихьна, мугъак хъял капlуз ният ади. Амма дугъу саб жюре хъял ктарди, утканвалиинди вари суалариз жавабар тувру ва гьадмуган дугъаз Зуль-Кифль кlуру ччвур тувну.

«Бадаи» кlуру китабдиъ му ляхнин гьякьнаан Каъб аль-Ахбари гьамци ктибтура. Аюб пайгъамбар кечмиш гъахьиган Лам кlуру паччагьди Аюб пайгъамбарин баярихьна, дурарин чи швушвди дисуз ккундузуз кlури, кагъаз бикlуру. Амма гъардшари ваъ гъапну, гьаз гъапиш чпин диндиъ адру кафирариз чи тувуз ихтияр адар. Дурари гьамциб кагъаз гъибикlну: «Эгер увуз дугъриданна ич чи швушвди гъадагъуз ккундуш, ич диндиз гъач».

Му ляхникан паччагьдиз хъял гъафну ва дугъанна Аюб пайгъамбарин баярин арайиъ аьлакьйир чIур гъахьну. Кьюби терефарира кьушум уч дапlну дявдихьна гьязур гъахьи. Му дявдиъ Аюб пайгъамбарин бай Башир дурари дисуру.

Паччагьдиз Башир ккерхуз ккун гъабхьи, амма дугъхъан туврубдихъ азад апlузра рази вуйи. Хамвилиз чан гъардшихъан рубкьруб тувну, думу азад апlуз ккун гъабхьи. Амма Хамвилиз нивкlукди сар шли-вуш гъапну: «Фукlа мутуван ва гъардашликан фикир мапlан. Думу паччагьди дин кьабул апlиди». Му нивкl гъябкъган, Хамвили гъардшихъан фукlара тутрувуб ният гъапlу.

Мидкан паччагьдиз хабар шулу. Хъял кайи паччагьди аьхю ичl дапlну, гьадушваъ Башир цlа кипну ургуз ният апlуру. Амма цlиди Башир ургури гъахьундар, вари мюгьтал шулу. Варитlан артухъ мюгьтал гъахьир паччагь учв вуйи, дугъу гъапну: «Лигайчва му Баширин фалчивализ!» Му аьламат гъябкънушра, паччагьди дин кьабул гъапlундар.

«Эй паччагь, учу фалчйир дарча! Ич аба Ибрагьимдизра Намруздин цlи зарар тувундар. Ва дугъан наслар учура Аллагьу Тааьлайи цlихьан уьрхюра», - гъапну Башири. Гьаму гафар гъеерхьиган, дугъан кlваъ Аллагьу Тааьлайин рягьимлувал абхъру, ва думу диндиз гъюру.

Аюб пайгъамбарин баяри чпин чи дугъаз швушвди тувру. Му дин кьабул дапlну, думу касди кяфирарихъди дяву гъабхуру.

 

Салават Къурбанов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Табасаран жямяаьт гьяждиъ

Ассаламу аьлайкум, аьзиз халкь. Аьхиримжи йисари гирами жилариина гьяждиз гъягъру табасаран дестйирра духьна. Душваз анжагъ ихь табасаранлуйир дахил шула ва саб хизанси чпин фарз тамам дапну гъюри шулу.   Магьа гьаму йисанра, му дестейиъ 48 кас ади, табасаранлуйир гирами жилариина гъушну. Майдин...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...