Аьзарлу касдиин улукьури шуйчва?
Аьзарлу духьнайи мусурман гъардшиин улукьуб тмуну мусурман гъардшин вазифа ву. Пайгъамбари ﷺ гъапиганси, думу аьхю савабнан ляхин ву.
Фуну кас вушра аьзарлу гъахьиган, жвувахъди ужувлакан гаф апIру касдиъ, дугъан кюмекнаъ мюгьтаж’вал ади шулу. Гьаддиз аьзарлу касдиин улукьуб хайирлу ва инсанариз мянфяаьт тувру ляхнарикан ву. Хъа Аллагьу Тааьлайиз инсанариз гизаф мяняфяаьт хру ксар ккунидар шулу.
Аьзарлу касдиин улукьру ксарихъан малаикари дюаь апIуру ва Гъиямат йигъан Аллагьу Тааьлара дицдар ксарикан разиди хьиди. Ухьуз аьгъюганси, малаикар гунгьар апIрудар дар, гьаци вуйиган, Аллагьу Тааьлайи дурарин дюаь кьабул апIуру. Дугъриданна, думу Аллагьу Тааьлайин лукIарихьна вуйи аьхю уж’вал ву.
Мидин гьякьнаан Аьли асгьябди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Фуну кас вушра, эгер гвачIнинган аьзарлуйихьна гъушиш, тап хябяхъдизкьан дугъхъан 70 агъзур малаикари дюаь апIури хьиди, эгер аьзарлуйихьна хябяхъган гъушиш, 70 агъзур малаикди гвачIниндизкьан дугъхъан дюаь апIури хьиди, хъа женнетдиъ дугъаз ужуб йишв ккабалгиди» (Абу Дауд, 3098).
Пайгъамбар ﷺ, чан асгьябарикан, ясана багахьлуйирикан фужкIа аьзарлуди аш, дурариин улукьуз гъягъюри гъахьну. Ва чан асгьябаризра аьзарлу касдиин улукьуз гъягъюри йихьай кIури гъахьну, гьаз гъапиш, аьзарлу кас аьссиди шулу ва, фужкIа чахьна гъафиган, дугъан юкIв шад шулу.
Абу Мусайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Аьзарлуйиин улукьай, гашди айириз ипIруб тувай ва читинвалиъ айириз (бурж кайириз) кюмек апIинай». (Бухари, 5649; Абу Дауд, 3105; Ибн Гьиббан, 3324).
Аьзарлуйиин улукьуз душнайири дугъан кIваз мани шлу гафар апIури, думу шад ктаиш, дугъаз хъанара аьхю саваб шулу. Дициб вахтна аьзарлуйиз, Аллагьу Тааьлайи уьзрикк ккюгъювалиан фици гунгьарин аьфв апIуруш ктибтури гъахьиш, ужи ву.
Пайгъамбар ﷺ анжагъ аьзарлу мусурмнариин улукьури гъахьундар, думу жара динагьлариинра улукьури гъахьну. Саспи дюшюшариъ сар аьзарлуйихьна кьюб-шубуб ражарира гъягъюри гъахьну. Мисалназ, сабуну дявдиъ Саъд бин Муаьздин хилиз зиян гъабхьиган, Пайгъамбари ﷺ, думу чаз рякъюри хьпан бадали, мистан багахь дугъаз мистаъ палатка йибтIуб ккун гъапIну.
Аьзарлу касдиин улукьуз душнайириз дугъхъан дюаь апIуб ва Аллагьу Тааьлайикан дугъаз сагъ`вал ккун апIуб ужи ву. ВаритIан ужуб ляхин, аьзарлуйиз дюаь апIруган Пайгъамбари ﷺ апIури гъахьи дюаь апIуб – гьадму ву.
Айшайи ктибтураки, Пайгъамбар ﷺ, чан хизандиан вуйи фужкIа аьзарлу гъахьиган, дугъ’ин улукьуйи ва, дугъан жандилан чан арччул хил алдатури, кIуйи: «Аллагьумма Рабба-н-наси, азгьиби-ль-баъса, ишфи, Анта-ш-Шафи, ля шифаа илля шифау-кя шифаан ля югъадиру сакьаман (Ярхла апIина гьаму уьзур, инсанарин Агъа, ва уж’вал апIина! Уву сагъ апIрур вува, УвхьантIан гъайри, сарун жарарихьан сагъ хьувал адар, гьаци сагъ апIин думу уьзрихьан, тамамди сагъ шлуганси)». (Бухари, 5743; Муслим, 2191)
Саъд бин Абу Вакьасди гъапну: «Узу аьзарлуди айиган, узухьна гъафи Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Аллагьумма-шфи Саъдан, Аллагьумма-шфи Саъдан, Аллагьумма-шфи Саъдан (я Аллагь, Саъдиз сагъ’вал тув, я Аллагь, Саъдиз сагъ’вал тув, я Аллагь, Саъдиз сагъ’вал тув)»» (Бухари, «Аль-Адабуль-муфрад», 499; Муслим, 1628; Абу Дауд, 3104).
Аьбдуллагь Ибн Аббасди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Эгер аьзарлуйин му уьмрик пай кмиди вуш, дугъ`ин улукьури гьадгъан багахь 7 ражари гъапиш: «Ас‘алу Ллагьа-ль-‘Азыма, Рабба-ль-‘арши-ль-‘азыми, ан яшфия-кя (Аьзим вуйи Аллагьдикан, аьхю Аьршдин Агъайикан увуз сагъвал тувуб ккун апIураза)», – Аллагьу Тааьлайи дугъаз му уьзрихьан сагъвал тувди» (Абу Дауд, Тирмизи).
Учвуз рябкъюрайиганси, гьюрматлу ватанагьлийир, Пайгъамбар ﷺ аьзарлуйирихьна гъушган, дурариз сабур туври, дурарихъан ужувлан дюаь апIури гъахьну. Думу аьхю суннатарикан ву, ва думу тамам гъапIдариз савабра аьхюб шул, иншаАллагь.
