Кlару Гъвандин (гьяжаруль асвад) лайикьлуваликан

Кlару Гъвандин (гьяжаруль асвад) лайикьлуваликан

Шейхуль Ислам Закария аль-Ансарийи чан «Гьяжиятуль Жамаль» китабдиъ «Кlару Гъвандин» лайикьлуваликан имам Мугьяммад ибну Аьллан ас-Сиддикьдихьан ктибтура. Дугъу дибикlна: «Ибну Аьббасдихьан ктибтураки, Гьяжаруль Асвад ва Ибрагьимдин Макьам Адам пайгъамбарихъди сабси жилиина гьаъну.

Ибну Аьббасди гьацира кlураки, Адам пайгъамбар жилиина Гьяжаруль Асвадра хьади гъафну, думуган Гьяжаруль Асвад Женнетдин якьутарикан вуйи. Эгер Аллагьу Тааьлайи дидин уларин акв гъабхрубсиб нур алдабгъундайиш, инсанарихьан дидихьинди лигуз хьибдайи».

Айшайи, Пайгъамбари ﷺ гьамци ктибтниз, кlура: «Гьаму Гъвандикан кми-кмиди хилар кадатай. Сад йишван тlаваф апlурайи ксариз хъайигъан гвачlинган Гьяжаруль Асвад хьимдарди хьуваликан аьгъю хьибди. Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайи Женнетдиан жилиина гъабхиб фукlара гъибтидар, гьарсаб чан йишв’ина гъибди».

Гьяжаруль Асвад (Кlару Гъван) Кябайиъ ибтбан гьякьнаан

Ибрагьим пайгъамбарина чан бай Исмаил пайгъамбари Кяба тикмиш апlурайган, дурар Гьяжаруль Асвад айи йишвахьна гъафи. Ибрагьим пайгъамбари Исмаилиз дидиз лайикь вуйи гъван абгуб табшуругъ гъапlу. Гьадму вахтна Жабраил малаик дуфну, Ибрагьим пайгъамбарихьна Гьяжаруль Асвад туву. Нугь пайгъамбарин вахтна вари штукк ккабхъган, Аллагьу Тааьлайи «Гьяжаруль Асвад» Абу Кубайз кlуру дагъдиз аманат вуди тувну. Хъа Ибрагьим пайгъамбари Кяба тикмиш апlуз хъюгъган, думу дагъдиз гьадгъахьна рубкь гъапну. Исмаил пайгъамбари чан адашихьан наънан гъабхьивуз му «Гъван» кlури гьерху. Ибрагьим пайгъамбари, Жабраил малаикди хьади гъафну, кlури жаваб туву.

Кяба дарабгъну тазатlан дивбан гьякьнаан

Пайгъамбарин ﷺ вахтна Кяба тазатlан дивбан гьякьнаан гьамциб гьядиса ктибтура. Пайгъамбарин ﷺ жигьил вахтна, мекканлуйириз Кяба рабгъуз ва таза алапlуз ккун гъабхьнийи, гизаф вахтна фикир апlури имийи, амма думу ляхнихъ хъюгъюз гучlури гъахьну. Саб вахтна, Кябайин айитl инсанарикан гьич саризра багахьна гъюз гъидритди, аьхю битl ади гъабхьну. Хъа саб ражари, битl цал’ина за гъабхьиган, аьхю жакьв дуфну, думу гъабхуру.

Жакьвли битl хьади гъубшган, инсанари Аллагьу Тааьлайиз чпин ният кьабулди ву ва му ляхин ухьуз улупнайи лишан ву, кlури гъахьну. Гьадмуган Пайгъамбарин ﷺ дадайин гъардаш Абу Вагьб ибну Умайр Кябайихьна дуфну, цалгъян саб гъван гъядябгъюру, амма гъван дугъан хиларигъян гъютlубччвну хъанара чан йишвахь дугъубжвну. Инсанари, Аллагьу Тааьлайиз му ляхин кьабул гъабхьундар, кlури фикир гъапlу, гьаци вуйиган дурариз думу рабгъуз гучl гъабхьну.

Хъасин Валид ибн Мугъира удучlвну Кяба рабгъуз хъюгъю: «Я Аллагь! Учуз анжагъ уж’вал ккундучуз» кlури, газу дибисну, Кяба рабгъуз хъюгъю. Инсанари, гьамус Валиддикан фу шуйкlан кlури, ккилигури гъахьну. Хъайигъан Валид чlивиди имбуб гъяркъган, дурар Кяба рабгъуз гъушу ва Ибрагьим пайгъамбари диву шибритlдихъна вари рабгъуру.

Хъасин Кяба тикмиш апlуб думу вахтна айи машгьур тухмарин арайиъ пай апlуру. «Гьяжаруль Асвад» Кябайиъ ивру йишвахъна гъафиган, шли ивруш кlури, дурарин арайиъ гьюжатар шулу. Гьюжатар хьувалиан Кяба тикмиш апlру ляхнар 4 йигъаз дерккру. Думуган Абу Умайя ибн Мугъирайи кlуру: «Эй инсанар! Гьамус учву уч духьнайи йишвахьна сарпир вуди гъафи кас масляаьтчиди дерккай ва гьадгъу гъапиганси апlинай». Дурарихьна сарпир вуди Пайгъамбар ﷺ гъафну. Думуган Пайгъамбарин яшар 35 йис вуйи. Дурар вари Мугьяммад ﷺ мясляаьтчи вуди ктагъуз рази гъахьну, гьаз гъапиш варидариз думу хъугъвал алир (амин) вуйиб аьгъяйи. Пайгъамбари ﷺ чахьна плащ хьади гъачай гъапи ва думу ккипну чан хилариинди дидин зиин «Гьяжаруль Асвад» дивру. Хъасин гьарсаб тухмикан сар кас удучlвну, гьарури саб канчlнахъан дибисну гъабхуб ккун гъапlу. Дурари плащ Кябайихьна гъабхиган, Пайгъамбари ﷺ чан хилариинди «Гьяжаруль Асвад» Кябайин чан хьайи йишваъ ивру.

Мугьяммад Юсупов