Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Ассаламу алейкум гьюрматлу ватанагьлийир. Му макьала бикlурайир саб кьадар уьмрин рякъ гъябкъю, читинваларра алахьу аьдати табасаран аьгьли ву.

 

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, улихь вахтари диндин ляхнар гъахуз лап читинди вуйи. Гьамус яваш-явашди му ляхинра ужуб къайдайиз дуфна. Ихь аьхю абйирихьан апlуз дархьи ляхнар гъи заан дережайиинди кlулиз гъахура.

Му макьалайиъ саб жара ляхниз ичв фикир жалб апlуз ккундузуз. Лигайчва, аьзиз гъардшар! Улихь вахтна мистар адарди, гъудган-жилкlан ачухъди апlуз мумкинвал адруган чиб-чпихьна аьхю гьюрмат айи. Гьамус вари раккнар тlаъна, амма саб дестейи му терефназди, тмундари чпин терефназди зигура. Жигьилар вари аьлимар духьна, аьхюдари кlуруб гьяспикккьан ккапlрадар.

Саб мистаъ - Аллагьу Тааьлайин хулаъ - дуснайидаркьан саб мясляаьтнахъна гъюрадар. Гьарури чаз Ислам диндикан тмунуризтlан артухъ аьгъюганси улупура. Хъа фикир тувган, дурарикан саркьан Ислам диндин аьгъювалар гъадагъури гъахьидар дар. Саб серенжемдиъ гъахьунза. Мушваъ илим дурхнайи касра айи. Гьаму касдитlан гьамушваъ айи имбудари диндин гьюкмарикан артухъди улхуйи.

Мици гьаз шулайкlан? Йиз фикриан, илим артухъ урхбахъ, инсандиз, чан диндин дережа фу къайдайиъ аш, аьгъю шула. Хъа фукlара аьгъдрурин, чаз варибдикан мялумат айиганси, хиял шул.

Ваъ, дици дар-гьа. Ухьу фикир дапlну ккундуки, диндин аьгъювалар гъадагъну ккудукlуз шлудар дар.

Имамди мистаъ вяза апlури шулу, хъа саспидари дугъу кlурайи гафар дисурадар. Гьаз дисурадарчва? Дугъан гафар чакан кадагъну кlурайидар вуйин, дарш гирами Каламдиан, Пайгъамбарин суннайиан вуйин? Ав, гъи ухьуз жюрбежюр ресурсариъ гизаф илимдикан ктибтура, мялуматар тувра. Гьаддихъди сабси ухьу жвув улдугуз гъузну ккундар. Гьарсаб ухьухьна рубкьурайи мялумат ухьу гирами Каламдихъди, Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди теври ккунду. Эгер шулдарш, думуган аьгъю агьларин, имамар-аьлимари кlурайибдихъ дикъатниинди хъебехъну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз сабвалихъна гъюз кюмек туври. Мистаъ ухьу сафди дугъужвган, гьадди ихь сабвал улупура. Мистаъ ухьу диндин гаф-чlал апlруган, аьгъдруб аьгъю апlруган, чиб-чпихьна ужуди янашмиш шлуган, халкьдин арайиъра мясляаьт хьибди. Гьеле мистаз дяргъюрайи ксарира ужуб терефназди фикир апlур. Хъа мистаъ чиб-чпихьан жаради, сариз тмунур гьяспикк ккадарди, имамдин гаф гъададабгъри гъахьиш, думуган ихь ляхнар ужуб гьялнаъ ади шулдар, мид’ан мистхьан ярхла вуйидар хъанара ярхла шул.

Гьаддиз гъачай ихь мистар ибадатниинди, мясляаьтниинди, чиб-чпихьна гьюрмат айивалиинди уткан апlухьа.

 

Имран Гьяжимурадов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Бахилвалинна даккнишнан гьякьикьат ва дурарин аьхир

Аллагьу Тааьлайи сар шлизкIа уж`вал гъапIиган, бахилвализ гьадму инсан дугъаз гъапIу хайирлуваларихъ мягьрум духьну ккунди шулу. Хъа даккнишнакан улхуруш, дидин бин душманвал, хъял ва инсанарихъди айи аьлакьйир чIюргъювал ву.   Бахил кас, сар касра сикинди гъидритру, аьдалатсуз ва рягьимсуз...


Йишвандин гъудгнариъ урхурайиб сес ягъалди, хъа тмундариъ жвувакди гьаз кlуру?

Гвачlниндин, лавландин ва хъитlирхбандин гъудгнарин сабпи кьюб ракааьтариъ ягъалди гьаз убхуйкlан, хъа имбу гъудгнариъ жвувакди гьаз урхуйкlан, кlури суал шулу. Му суалнан гьякьнаан гизафдариз аьгъдар, гьеле гъудгнар апlурайидариканра саспидариз кмиди.   Гирами Каламдиан гъудгниъ сес ягъалди...


Велед бабкан гъахьиган убккру аькьикьайикан

Аькьика – велед бабкан гъахьиган, Аллагьу Тааьлайиз гьямд апIури, убккру гьяйванат ву. Гьяйифки, ухьухь му ляхниз думукьан фикир туврадар, гьеле Пайгъамбарин ﷺ ижми суннатарикан вушра.   Аькьикьа апIбан гьюкум Шафии, Малики ва Гьямбали мазгьабариинди, аькьикьа Пайгъамбарин ﷺ лапра...


Бурж кьяляхъ тувурдарш, гьапIну ккунду?

Ислам диндиъ сари тмунуриз кюмек апIинай, дупна, гьелбетда, фужкIа саб читин гьялнаъ айи вахтна. Гьацдар кюмек апIуваларикан саб, инсан читин гьялнаъ ахъган, дугъахьна буржди пул тувувал ву.   Аьбдуллагь Ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Мусурман мусурмандиз гъардаш ву, ва дугъу...


Сар вуйихь, инсан, Аллагь

Аьгъю апlина, инсан, Аллагьу Аллагь. Ялгъуз сар вуйихь Думу, Аллагьу Аллагь. Иман аьбкъина, инсан, Аллагьу Аллагь. Сар ву, инсан, ихь Аллагь - Аллагьу Аллагь.   Яв рягьмат тува учуз, Аллагьу Аллагь, Ярхла дебккава гунагь, Аллагьу Аллагь. Аьф апlин учуз, Аллагь – Аллагьу...