Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Ассаламу алейкум гьюрматлу ватанагьлийир. Му макьала бикlурайир саб кьадар уьмрин рякъ гъябкъю, читинваларра алахьу аьдати табасаран аьгьли ву.

 

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, улихь вахтари диндин ляхнар гъахуз лап читинди вуйи. Гьамус яваш-явашди му ляхинра ужуб къайдайиз дуфна. Ихь аьхю абйирихьан апlуз дархьи ляхнар гъи заан дережайиинди кlулиз гъахура.

Му макьалайиъ саб жара ляхниз ичв фикир жалб апlуз ккундузуз. Лигайчва, аьзиз гъардшар! Улихь вахтна мистар адарди, гъудган-жилкlан ачухъди апlуз мумкинвал адруган чиб-чпихьна аьхю гьюрмат айи. Гьамус вари раккнар тlаъна, амма саб дестейи му терефназди, тмундари чпин терефназди зигура. Жигьилар вари аьлимар духьна, аьхюдари кlуруб гьяспикккьан ккапlрадар.

Саб мистаъ - Аллагьу Тааьлайин хулаъ - дуснайидаркьан саб мясляаьтнахъна гъюрадар. Гьарури чаз Ислам диндикан тмунуризтlан артухъ аьгъюганси улупура. Хъа фикир тувган, дурарикан саркьан Ислам диндин аьгъювалар гъадагъури гъахьидар дар. Саб серенжемдиъ гъахьунза. Мушваъ илим дурхнайи касра айи. Гьаму касдитlан гьамушваъ айи имбудари диндин гьюкмарикан артухъди улхуйи.

Мици гьаз шулайкlан? Йиз фикриан, илим артухъ урхбахъ, инсандиз, чан диндин дережа фу къайдайиъ аш, аьгъю шула. Хъа фукlара аьгъдрурин, чаз варибдикан мялумат айиганси, хиял шул.

Ваъ, дици дар-гьа. Ухьу фикир дапlну ккундуки, диндин аьгъювалар гъадагъну ккудукlуз шлудар дар.

Имамди мистаъ вяза апlури шулу, хъа саспидари дугъу кlурайи гафар дисурадар. Гьаз дисурадарчва? Дугъан гафар чакан кадагъну кlурайидар вуйин, дарш гирами Каламдиан, Пайгъамбарин суннайиан вуйин? Ав, гъи ухьуз жюрбежюр ресурсариъ гизаф илимдикан ктибтура, мялуматар тувра. Гьаддихъди сабси ухьу жвув улдугуз гъузну ккундар. Гьарсаб ухьухьна рубкьурайи мялумат ухьу гирами Каламдихъди, Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди теври ккунду. Эгер шулдарш, думуган аьгъю агьларин, имамар-аьлимари кlурайибдихъ дикъатниинди хъебехъну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз сабвалихъна гъюз кюмек туври. Мистаъ ухьу сафди дугъужвган, гьадди ихь сабвал улупура. Мистаъ ухьу диндин гаф-чlал апlруган, аьгъдруб аьгъю апlруган, чиб-чпихьна ужуди янашмиш шлуган, халкьдин арайиъра мясляаьт хьибди. Гьеле мистаз дяргъюрайи ксарира ужуб терефназди фикир апlур. Хъа мистаъ чиб-чпихьан жаради, сариз тмунур гьяспикк ккадарди, имамдин гаф гъададабгъри гъахьиш, думуган ихь ляхнар ужуб гьялнаъ ади шулдар, мид’ан мистхьан ярхла вуйидар хъанара ярхла шул.

Гьаддиз гъачай ихь мистар ибадатниинди, мясляаьтниинди, чиб-чпихьна гьюрмат айивалиинди уткан апlухьа.

 

Имран Гьяжимурадов

2026-09-01 (Рабиуль авваль 1448 г.) №9.


Ипни хьуз кIури ушв гъибисуриз саваб айин?

Ушв бисувал лап аьхю саваб айи ибадатарикан саб ву. Ушв бисувалин хусуси шартI ният вари ушв батIил апIру вари дюшюшарихьан ярхла хьуб ву.   Гьаци вуйиган, ахсрар ккивхъанмина лавландин гъудгнин вахтназкьан инсанди ушв батIил шлу дюшюшар гъапIундарш, дицирин ушв бисувалин шартIар тамам...


Гъиямат йигъ лавландин гъудгниз экбер тувган улубкьурин?

Аллагьу Тааьлайи инсанарихьан жиниди гъибтнайи ляхнар а. Дурар жиниди гъитувалин мурад-метребра инсанарин мянфяаьтназ ву. Гъиямат йигъ улубкьру вахт саризра ашкар дарувал гьадрарикан саб гьисаб шула.   «Гьяшия ас-Сави» китабдиъ дидин гьякьнаан гьамци дибикIна: «Аллагьу Тааьлайи саспи ляхнар...


Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягърур сагъ хьиди

Диндин медицина лап яркьуб ва девлетуб ву, душваъ улупнайи себебариинди жюрбежюр уьзрарихьан сагъ хьуз шула, Аллагьдин ﷺ амриинди.   Мугьяммад Аьбдурягьмановдихъди учу му темайин гьякьнаан сюгьбат гъубхунча, думу учв Мягьячгъала шагьриъ айи Абубакаровдин ччвурнахъ хъайи Медицинайин центриъ...


Гуми гъулаъ аьхю серенжем

21-пи авгъусти Табасаран райондин Гуми гъулаъ Пайгъамбар ﷺ бабкан гъахьи ваз улубкьбан гьюрматнаан аьхю мажлис кlули гъубшну.   Гьар йисан ихь республикайин шагьрариъ ва районариъ, Пайгъамбарин ﷺ уьмрикан ктибтури, дугъкан назмар урхру мажлисар шулу. Дупну ккундуки, мициб аьхю серенжем Гуми...


Кьур’андин фуну аят аьхиримжи вуди гьапIну?

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андин аьхиримжи аят вуди фунуб гьапIнуш, аьлимарин арайиъ жюрбежюр фикрар а:   Аьхю пай аьлимарин гафариинди думу «Бакьара» сурайин 281-пи аят ву:   وَاتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا...