Жилириз «тербия» тувуб

Жилириз «тербия» тувуб

Фукьан макьалйириъ ва китабариъ ади шулу, фици «ужур дару» жилирикан «варитIан ужур» апIуз шулуш. Дици дарш, яшамиш хьуз шулдар. «Лиг, гъуншдин фукьан аьхю хал аш, гьаци вушра хулаъ дусну адар, йиз чуччун жилириз айи ляхниз лиг, фукьан пул кайиб вуш, хъа учухъди лихурайи дишагьлийин жилири, кIуруш, гьарйигъан хпириз пешкешар тувру. Хъа узуз фу а?

 

Узу лайикь вуйир дарин дарш? Дишди кIура йиз юлдаш шубари, жилириз ил хътабгъуз гъитну ккундар, дарш чпи гъапIу саб бицIи ляхинра зурбабси рябкъюру».

Гьаму зиихъ дупнайидарикан фунубкIа шубариз алабхъну шул, ясана шликIа гьаци гъапIну кIури, гъеебхьуншул.

Узу му макьалайиъ ктибтурадарза, ухьу фици жилирихъ хъебехъну ккундуш, думу ляхникан ухьуз гизаф йишвариъ дупна. Амма ухьу архаинди гъидритрудар ухьуз ухьу гьапIруш мясляаьтар тувру саспи шубар, дишагьлийир ву. Хъа бязи вахтари дурарин кьадар лапра аьхюб шулу, эгер увуз саб дерд кайи вахт гъабхьиш. Увуз жилирихъ хъпехъуб герек дар кIуру дишагьлийиз яв хайир ккундийкIан?! Узу кIуруб дарапIиш, увхьан гьудучIвурза, йип жилириз кIури, мясляаьт тувруриз яв хайир ккундийкIан?! Ари гьаддиз саб ляхин апIайиз, ясана сари кIурубдихъ хъпехъайиз, агъзур ражари фикир дапIну ккун.

Жилиринна хпирин арайиъ дурарин абйир-бабаркьан учIвну ккундар, имбударикан кIурадрза. Ичв хулаъ айи читинваларикан, ичв арайиъ айи сирарикан ктибтури, уву яв юлдаш шубариз яв хизандилан жарарин улихь улхуз мумкинвал туврава. Уву фукьан дугъкан жиниди гъибтуб ккун гъапIишра, дугъу саризкьан ктидибтди гъитур кIури мумкинвал цIибтIан адар. Хъа дугъу шлиз ктибтнуш, гьадму касдира сакьюдариз ктибтуз мумкин ву.

Эгер дицдар читинвалар хизандиъ духьнаш, сабурниинди, абурниинди жилирихъди дусну гафар апIуб герек ву. Яв гафарикан мянфяаьт адарш, думу шлихъ хъпехъураш, шлин гаф гъадабгъураш, гьадгъукан жилирихъди гафар апIуб ккун апIин.

Амма юлдаш шубарин советар чIурудар хьуз мумкин ву. Эгер дугъан чан жилирихъди гьаци дюз гъабхьнуш, яв жилирихъди думу гафариан хъанара аьлакьйир читин хьуз мумкин ву, гьаз гъапиш дугъан хасият жараб ву.

Сабпи нубатнаан жвувахьинди дилигну ккунду. Белки вари тахсир ухьуъ айхьиб. Ав, тмунурин нукьсанарикан улхуб варитIан рягьтиб ву. Амма, гизаф дюшюшариъ, жилир хпирихьна фици илтIикIуруш, хпирилан асиллу ву.

Рази дарнучва? Ав, уву кIарва: «Хъа жилири убхъуруш, папрус зигуруш? ИпIруб тувурдарш?» Му гафар жара темайиндан ву. Му дюшюшдиъ пуз шлуб саб ву, эгер уву гьадгъахъди уьмур адапIуз ният дапIнаш, думу уву ктабгъу рякъ ву ва яв аьхиризкьан гьадгъахъди гъуз. Ва гьацира хураг апIруган гъудгнин дижикIну, салаватар, дюъйир урхури гьязур апIин ва Аллагьу Тааьлайикан ичв аьлакьйир ужуйи гъитуб ккун апIин.

Жилир – думу ухьуз дебккнайи далу ву. Ухьу дугъахъди фици шулаш, ари гьаддилан гизаф асиллу ву. Думу фицир вушра, эгер хпирин дугъахьна ужуб аьлакьа гъабхьиш, сад йигъан думу дигиш шул, ин ша Аллагь.

Жилир чан хпирин маш ву. Эгер ухьуз гьаму жилиин, Аллагьу ТааьлайизтIан гъайри, шлизкIа сужда апIуб герек вуйиш, думу хпири жилириз апIру сужда шуйи. Му гафариъ аьхю мяна а.

 

Маржана Мусаева

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Мусурман касдин палат

Ассаламу аьлейкум, йиз дагълу халкь! Му макьала бикlурайир уьмрин саб кьадар тажруба айи, гизаф йисари жямяаьтдин кlакIнаъ ади гъахьи ва гъийин девриъ саспи ляхнариин мюгьтал духьнайи яшлу кас ву.   Му макьалайиъ сацlиб жигьиларин алахьру ккурттарикан улхуз ккундузуз. Хъа му палат...


Дамагълувал фу вуйкlан?

Инсандин чаз айи гьюрмат, ккунивалианси, разивалианра чахьна айи табиаьтдин гьисс ву.   Бязи инсанар жвув кьадарсуз ккунивалиан, Аллагьдин ﷻ имбу лукIар, сарра гьяспикк ккадарди, фурс кади шулу. Гьамци инсан инсанарихьинди даккунди, дурар саймиш дарапIри, саринра гаф гъададабгъри, имбудар...


Суал-жаваб

- Ич гъул думукьан аьхюб дар, аш саб 50-60 хизан. Му гъулаъ яшамиш шули 40 йис вуйиз. Узуз аьгъю вахтарихъанмина вари гъуландариз кьюр касдихьан зарар а. Дурари, фу дапlнура, зарар тутрувди гъитдар. Хярар уршвру вахтн - дурарин кlуллан, хифар уч апlруган - гьадрарилан. Гьамцдар зарар кайи ксар ву....


Нач`валин гьякьикьат

«Гьяя» кIуру гафнан мяна гъапIу ляхнин нач`вал ва кIван утанмиш`вал ву. Хъа суфйирин «гьяя» гафнан мяна нач`вал ва юкIв умун апIувал шула. Суфйирин имам Джунайд аль-Багъдадийи «нач`вал» гафнан мяна гьамци ачухъ гъапIну: «Мициб гьял, Аллагьу Тааьлайин...


Сар вуйихь, инсан, Аллагь

Аьгъю апlина, инсан, Аллагьу Аллагь. Ялгъуз сар вуйихь Думу, Аллагьу Аллагь. Иман аьбкъина, инсан, Аллагьу Аллагь. Сар ву, инсан, ихь Аллагь - Аллагьу Аллагь.   Яв рягьмат тува учуз, Аллагьу Аллагь, Ярхла дебккава гунагь, Аллагьу Аллагь. Аьф апlин учуз, Аллагь – Аллагьу...