Бедбахтвалиъ сабур апIуб мусурман касдин хасиятнан лишан ву
Сабур апIуб инсандик кайи заан ужувлан лишнарикан саб ву. Эгер инсандик му лишан ктарди гъабхьиш, къурхуллувалариъ ахъган, гизаф читинди алабхъуру, хъа сабур апIбиинди инсан заан дережайиз удучIвуру.
Имам Аьгьмадди гъапну:
الصبر في القرآن في نحو تسعين موضع
«Сабур апIбан гьякьнаан гирами Каламдиъ 90 ражари кIваин дапIна». Магьа дурарикан сабуну аятдиъ Аллагьу Тааьлайи кIура:
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
Мяна: «Дугъриданна, Аллагьу Тааьла сабур апIрударихъди ву» (сура «аль-Бакьара», аят 153). Читинвалиъ сабур апIувал аьхю савабнан ляхнарикан ву.
Аллагьу Тааьлайи хъана дупна:
وإن تصبروا وتتقوا لا يضركم كيدهم شيئاً
Мяна: «Эгер учву сабур апIури, Аллагьдихьан ﷻ гучI кайивал улупуруш, учвуз дурарин (мунафикьарин) чIуруваларихьан гучI адар» («Алу Имран», аят 120).
Гирами Каламдиан сабур апIбан заанваликан кIваин апIбан кьяляхъ мидин гьякьнаан сакьюдар гьядисарра хидихьа.
Пайгъамбарин ﷺ гьядисар
Пайгъамбари ﷺ гъапну:
والصبر ضياءً
Мяна: «Сабур апIувал акв ву» (Имам Муслим).
Гьацира Пайгъамбарин ﷺ жара гьядисдиъ дупна:
ومن يتصبر يصبره الله ، وما أعطى الله أحداً عطاءً هو خير وأوسع من الصبر
Мяна: «Шли сабур апIураш, Аллагьу Тааьлайи дугъаз думу тувди, ва Аллагьу Тааьлайи туврайидарикан сабуртIан ужуб фукIара адар». Сабурнан гьякьнаан магьа гьамцдар гьядисар хъанара гизаф а.
Бала-кьаза улубкьурин гьякьнаан
Гьич сар касра: я пайгъамбрар, я расуларра кмиди - Алагьу Тааьлайин бедбахтваларихьан ва имтигьянарихьан азад дапIнадар. Аллагьу Тааьлайи читинвалар ва балйир тувру ва анжагъ Дугъу инсандихьан дурар ярхла апIуру.
Аллагьу Тааьлайи дупна:
ما أصاب من مصيبة إلا بإذن الله
Мяна: «Кьаза-бала улубкьурдар анжагъ Аллагьу Тааьлайин амрииндитIан» (сура «ат-Тагабун», аят 11). Ихь уьмриъ фу гъабхьишра, сабпи нубатнаан, ухьуз вари шулайиб анжагъ Аллагьу Тааьлайин амрииндитIан дарубдихъ кIваантIан хъугъну ккунду. Гьаддиз думу читинвалар, уьзрар, бедбахтвалар ярхла апIрур анжагъ Сар Аллагь ву.
Ухьуз вари улубкьурайиб Аллагьу Тааьлайихьан вуйиб якьинди аьгъяш, Дугъан кьадарниин рази дархьиди фици гъузуз шулухъа?!
Аллагьу Тааьлайи Чан лукIраз туврайибдиъ варибдиъ мянфяаьт а, гьаз гъапиш Аллагьу Тааьла Гьякьлур ву ва Дугъу Чан лукIариз зулум апIурдар. Аллагьу Тааьлайи лукIариз, дуарин гунгьар марцц хьпан бадали, имтигьян тувру, хъа эгер лукIар марцциди вуш, дурарин дережа хъанара артухъ за апIуз кIури имтигьян тувра. Пайгъамбари ﷺ гъапну:
Мяна: «Дугъриданна, кьаза-балйир улукьу касди сабур гъапIиш, ужувлан ляхнар апIури заан хьуз даршлубсикьан заан дережайиз думу за шулу» (Ибн Гьиббан, «Сагьигь», № 2896).
Пайгъамбари ﷺ гьацира гъапну:
Мяна: «Муъмин касдихъди фу гъабхьишра: хажалатвал, гъалабаллугъвал, пашманвал, читинвал, чIурувал - гьеле зазкьан дугъан жандик кубкIиш, гьамрар вари думу касдин Аллагьу Тааьлайи гунгьарин аьфв апIуз себеб вуди дибккна» (Имам аль-Бухари). Саб бицIидикьан читинвал гъабхьиш, гьадмура гунгьарин аьфв апIуз себеб шула.
Бала-кьазйир адрувал фикир апIуз себеб ву
Инсандиин гизаф бала-кьазйир улукьурашра, думу ужувлаз ву дупну, сабур дапIну ккунду, хъа эгер йигъар, вазар, йискьубар гъягъюри сабра читинвал адарш, ари гьадмуган фикрарикк духьну ккунду. Пайгъамбари ﷺ гъапну:
«ЛукIраз уж’вал адар, эгер дугъан мал-мутму айибси гъубзраш ва дугъан жандиз иццрувал адарш, дугъриданна, Аллагьу Тааьлайиз Чан лукIариз имтигьян тувуз ккунду ва дицир лукI ккун шулу, эгер имтигьян улубкьган, лукIру сабур апIуруш» (Ибн Аби Дунья).
Гьацира Пайгъамбари ﷺ дупна:
من يرد الله به خيراً يصب منه
Мяна: «Аллагьу Тааьлайиз шлиз ужувлар тувуз ккундуш, дугъаз кьаза-бала шулу».
Сабур фици апIруб ву?
Инсанди сабур апIруган, думу кIваантIан ва Аллагь ﷻ бадали дубхьну ккунду, хъа жара себеб ади ваъ. Аллагьу Тааьлайи дупна:
فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُوْلُوا الْعَزْمِ
Мяна: «Сабур апIин, аьхю пайгъамбрари сабур апIруганси» (сура «аль-Агькаф», аят 35).
Ижмиди, дудуркьну дугъужвну ккунду, хъа тмундарикна аьрзар апIури ваъ, Аллагьу Тааьлайихьна дюаь апIури илтIикIну ккунду. Пайгъамбари ﷺ гъапну:
Мяна: «ЛукIриин саб бала-кьаза улубкьган, дугъу сабур апIури: “Ухьу вари Аллагьдихьан ﷻ вухьа ва дугъахьна кьяляхъ хътакрудар вухьа. Я Аллагь, гьаму бала-кьазайиъ узуз уж`вал тува”, - гъапиш, дицир лукIраз Аллагьди ﷻ саваб тувди» (Имам Муслим). Яни, бала-кьаза улубкьу кас гьаму зиихъ улупнайи дюаьйиинди Аллагьу Тааьлайихьна илтIикIну ккунду, ва Аллагьу Тааьлайи дугъаз тухъди саваб тувди.
Сабур апIувалин тамамди саваб гъазанмиш апIбан бадали, гьаму исихъ улупнайи шартIар тамам дапIну ккунду:
1) Вари шулайиб Аллагьдихьан ﷻ вуйибдихъ ва балйир ярхла апIрур анжагъ Сар Думу вуйибдихъ кIваантIан хъугъуб.
2) Сарикнара аьрзйир дарапIуб, анжагъ Аллагьдиз дюъйиртIан ﷻ.
3) Читинваларикк анжагъ Аллагьу Тааьла бадали ккюгъну ва Дугъ’ина таваккал дубхну сабур апIуб.
4) Вари шулайибдиъ Аллагьу Тааьлайин гьикмат а кIури, кIваантIан хъугъуб.
Гьамрар бала-кьаза улубкьу касли тамам дапIну ккуни хусуси шартIар ву, дарш дугъаз саваб адар, анжагъ чаз алахьурайи читинвалартIан. Хъа аьссивал улупури гъахьиш, дицир кас гунагьнаъ ахъру.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз вари читинвалариз Чав бадали сабур апIуз тавфикьвал туври! Амин!
