Гъудгнин кьяляхъ урхру азкарар

Гъудгнин кьяляхъ гизаф вахт арайиан гъябгъяйиз улупнайи азкарар, дюъйир урхуб суннат ву. Дурар жвувакди урхуб ужи ву. Хъа эгер чан жямяаьтдин арайиъ дурар аьгъдру кас аш, имамди азкарар ягъал сесниинди урхуру.

Адлу аьлимари, азкарар душваъ айидарира дургъбан бадали, дурар имбударизра ебхьруганси имамди ягъал сесниинди урхуб ужи ву, кIура.

Азкарар тамам апIбан шартIарикан гьисаб шула фарз гъудгнин кьяляхъ дишлади урхуб. Эгер фарз гъудгнин кьяляхъ дишлади суннат-ратибатар гъапIиш, гьадрарин кьяляхъ вушра гъурхиш, кьан шуладар. Хъа азкарар суннатарин улихь урхуб ужи ву. Амма лавландин гъудгнин кьяляхъ, азкарар урхубтIан, сабан суннат апIуб ужи ву.

Азкарар ва урхру дюъйир Пайгъамбарихьан ﷺ гъафидар урхуб ужи ву. Пайгъамбарихьан ﷺ вуйи азкарар урхбан саваб артухъ шулу ва, Дугъхьан вуйи азкарар гъитну, жара дюъйир урхуруш, думу, гъизил гъибтну, арс гъадабгъбак мисал ву.

Пайгъамбарихьан ﷺ вуйи азкарар гизафдар а. Гъудган ккудубкIган, жвув деъну айи саягънаъ имиди, сифте гьамци пуб ужи ву: шубуб ражари «Астагъфируллагь». Хъасин шубуб ражарисана:

اَسْتَغْفِرُ اللهَ الْعَظِيمَ الَّذِى لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ الْحَىّ الْقَيُّومَ وَأَتُوبُ اِلَيْهِ

«Астагъфируллагьаль аьзима ллази ла илагьа илла гьуваль гьяйяль кьаййюма ва атубу илайгьи (3 ражари).

Мяна: «Йиз гунгьарин аьфи апIуб ккун апIураза Аьзим вуйи Аллагьдикан. Ибадат апIуз лайикь вуйир жарар фужкIа адар, анжагъ сар АллагьтIан, ЧIивир, Гьаргандиз Гъузрур вуйи, узу туба апIураза Дугъаз»

КIуллан хил алдатури

بِسْمِ اللهِ الَّذِى لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ الرَّحْمَن الرَّحِيمِ

«Бисмиллагьи ллази ла илагьа илла гьува ррагьману ррагьим».

Мяна: «Аллагьдин ﷻ ччвурнахъан: ибадат апIуз лайикьлу вуйир, ДумутIан гъайри, жарар сарун фужкIа адар, му дюн’яйиъ варидарихьна ва Ахиратдиъ анжагъ муъминарихьна Рагьимлур вуйир».

اَللَّهُمَّ اَذْهِبْ عَنِّى الْهَمَّ وَالْغَمَّ وَالْحَزَنْ

«Аллагьумма азгьиб аьнниль гьамма валь гъамма валь гьязан».

Мяна: «Я Аллагь! Узхьан гъалабалугъвал, дерд ва хажалатвал ярхла апIин».

اَللَّهُمَّ أَعِنَّا عَلَى دَوَامِ ذِكُرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ

«Аллагьумма аьинна аьла давами зикрика ва шукрика ва гьюсни ибадатика».

Мяна: «Я Аллагь! Увуз гьямд апIуз, ва Увуз ужуди ибадат апIуз, гьарган Уву кIваин апIуз узуз кюмек йихь».

لا اِلَهَ اِلا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

 «Ла илагьа илла ллагьу вагьдагьу ла шарика лагьу лагьуль мульку ва лагьуль гьямду ва гьува аьла кулли шай’ин кьадир (гвачIниндинна лавландин гъудгнин кьяляхъ 10 ражари)».

Мяна: «Ибадат апIуз лайикьлу вуйир АллагьтIан ﷻ адар, Сар вуйир, Чаз шерик адрур. Вари мулк Дугъануб ву, гьямд ибшри Дугъаз, Думу гьарсаб шейъназ Кьудратлу ву».

اَللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ولَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللهِ، لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ وَلا نَعْبُدُ اِلَّا اِيَّاهُ، لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الْفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الْحَسَنُ، لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْكَرِهَ الْكَافِرُونَ

«Аллагьумма ла маниаь лима аътIайта ва ла муътIия лима манаъта ва ла янфауь заль жадди минкаль жадд. Ва ла гьявла ва ла кьуввата илла биллагь. Ла илагьа иллаллагьу ва ла наъбуду илла иййагьу лагьу нниъмату ва лагьуль фазлу ва лагьу ссанауль гьясан. Ла илагьа иллаллагьу мухлисина лагьу ддина валав каригьаль кафирун».

Мяна: «Я Аллагь, Уву туврубдиз сарихьанра манигъ’вал апIуз даршул, ва Уву тутрувуб сарихьанра тувуз даршул. Девлет айирин девлетнакан дугъаз Яв багахь мянфяаьт адар. Ужуб дарубдихьан ярхла хьуз, гьякь ибадатнахъна гъюз кьувват адар, тек Сар АллагьдихьантIан. Ибадат апIуз лайикь вуйир Сар АллагьтIан адар, ва ухьу, ДугъазтIан гъайри, сарун жарариз ибадат апIудархьа. Вари девлет Дугъануб ву, рягьматра, фазилатра ва ужуб гьямдра. Ибадат апIуз лайикь вуйир тек Сар АллагьтIан адар, Гьадгъаз Сариз ухьу кIваантIан ибадат апIурахьа, дин Дугъануб ву, гьятта му кяфирариз даккунди вушра».

Хъасин аят аль-Курсий урхуру:

اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

Гъудгнин кьяляхъ му аятар урхбан заанваликан Пайгъамбари ﷺ гьамци дупна: «Гьарсаб фарз гъудгнихъан аят «аль-Курсий» урхру кас женнетдихьан анжагъ аьжали ярхла апIур, яни кечмиш гъахьиган, думу женнетдиз гъягъюр» (Ибну Гьиббан, Ан-Насаи)

Хъасин сура «аль-Ихлас»; сура «аль-Фалакь» (кьул ауьзу бираббиль фалакь); сура «ан-Нас» (кьуль ауьзу бирабби ннас) са-саб ражари урхуру.

Хъасин урхурхьа:

«Субгьяналлагь» (33 ражари).

اَلْحَمْدُ للهِ

«Альгьямдулиллагь» (33 ражари).

اَللهُ أَكْبَرُ

«Аллагьу Акбар» (34 ражари).

لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

«Ла илагьа илла ллагьу вагьдагьу ла шарика лагьу лагьуль мульку ва лагьуль гьямду ва гьува аьла кулли шай’ин кьадир».

Му зикрар урхбан гьякьнаан Пайгъамбари ﷺ гьамци дупна: «Гъудгнин кьяляхъ шли 33 ражари «Субгьяналлагь», 33 ражари «Альгьямдулиллагь»  ва 33 ражари «Аллагьу акбар» дупну, варжпи ражари «ла илагьа иллаЛлагьу вагьдагьу…» кIуру йишвхъан «кьадир» кIуру йишвахъна гъурхиш, гьюл’ин али кафкьан гунгьар кади вушра, дурарин варидарин аьфи апIур» (Муслим).

Хъасин 5 ражари урхуру:

رَبِّ اغْفِرْلِى وَلِوَالِدَىَّ وَلِمَنْ لَهُ حَقٌّ عَلَيَّ

«Раббигъфирли валивалидаййа ва лиман лагьу гьякъкъун аьлайя».

Мяна: «Я Йиз Аллагь, Уву марцц апIин йиз гунгьар, йиз абйир-бабарин гунгьар ва узу шлиз буржлу вуш, гьадрариндарра».

ГвачIниндинна лавландин гъудгнин кьяляхъ 7 ражари

اَللَّهُمَّ اَجِرْنِى مِنَ النَّارِ

«Аллагьумма ажирни мина ннар».

Мяна: «Я Аллагь, Уву узу Жегьеннемдин цIихьан уьрх».

Гьаму азкарар дюъйир урхбан кьяляхъ, жвуван, багахьлуйирин, мирасарин, жвувахъди гъудган гъапIдарин, вари инсанарихъан гунгьарин аьфв апIури дюаь апIуб ужу ву.

Гъудгнин кьяляхъ ва жара дюаь апIру йишвариъра Аллагьдин тяриф хъапIбан кьяляхъ ва Пайгъамбариина ﷺ салават урхбалан кьяляхъ дюаь урхуб ужу ву.

Гъудгнин кьяляхъ гъапIу дюаь кьабул апIуру кIуру гафариз далил вуди, аьлимари гьаму гьядис хура: Пайгъамбарихьан ﷺ гьерхну: «Аллагьу Тааьлайи жаваб тувбан бадали, фуну вахтнан дюаь ужуб ву?» Дугъу гъапну: «Йишвандин гьацIаъ ва гъудгнарин кьяляхъ апIру дюаь» (Тирмизи).

Дюаь  мусурман касдин яракь ву. Ва гьамци жюрбежюр дюъйир кьабул апIбак умуд кивну, улупнайи дюшюшариъ думра тамам апIуб ужи ву.

الدُّعاءُ سِلاَحُ الْمُؤمِنِ, وَعِمَادُ الدِّينِ, وَنُورُ السَّمَوَاتِ وَاْلأرْضِ

Мяна: «Дюаь мусурман касдин яракь ву, думу диндин мурхьул ва жиларинна заварин акв ву» (Аль-Гьяким).

Аьишайихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна:

إنَّ الْبَلاَءَ لَيَنْزِلُ فَيَتَلَقَّاهُ الدُّعاءُ فَيَعْتَلِجانِ إلى يَوْمِ الْقِيامَةِ

Мяна: «Кьаза бала ис шулу, дюаьйи думу гюрюшмиш апIуру ва Гъиямат йигъазкьан дурар чиб-чпихъди женгнаъ шулу» (Аль-Гьяким).

Пайгъамбари ﷺ улупнайи жюрейин дюаь апIуб варитIан ужи ву, гьацира аьлимари улупнайи дюаь гьаддихьна аьлава апIубра ужи ву.

Эгер жямяаьтдин улихь хьайи имамдиз ярхиди му азкарар урхуз ккундуш, дугъу сабпи нубатнаан гьаму ухьу улупу Пайгъамбарихьан ﷺ вуйи азкарар дурхну жямяаьтдихъди му ляхнар ккудукIбалан кьяляхъ, хъасин чав азкарар давам апIиди.

Азкарариъ урхру аятар ва сурйир, Кьур’ан урхуз кIури ният ади ваъ, хъа зикир апIуз кIури, ният ади урхуру. Азкарариъ аятар ва сурйир Кьур’ан урхуз кIури ният дапIну урхуб аьлимари карагьат ву кIура, гьаддиз «аль-Фатигья», «Ихлас», «Фалакь», «ан-Нас» урхруган, «ауьзу-йилан» ваъ, хъа «бисмиллагьи» дупну урхуз хъюгъру. Эгер аят «аль-Курсий» ва «ШагьидаЛлагьу» урхуруш, я «бисмиллагь», ясана «ауьзу» урхурдар.