Ракааьтар апIбан гьякьнаан шаклувал гъабхьиш

Ракааьтар апIбан гьякьнаан шаклувал гъабхьиш

Гъудгнин аьхириъ кьюбпи сужда апIури, ясана «Ат-Тагьияту» урхури, ясана думу урхбан кьяляхъ, шубуб дарш юкьуб ракааьт гъапIнийкIан кIури, шаклувалиъ гъахьиш, думуган, шубуб ракааьт гъапIубси гьисаб дапIну, якьинвализ сабсана ракааьтдиз за шулу.

 

Эгер за шули дугъаз учв хьубпибдиз ваъ, хъа юкьубпи ракааьтдиз гъудужвурайиб якьинди аьгъю гъабхьиш, чав, белки, хьубпибдиз гъудужвурашул кIури шаклувал ади за шулайивализ дилигну, дугъу «сужда сагьв» апIиди. Эгер чав хьубпи ракааьтназ за гъахьиб якьинди аьгъю гъабхьиш, думу дишлади дусди ва «ат-Тагьият» урхиди (эгер дидин улихьна гъурхундарш), эгер за хьайиз гъурхнуш, дишлади «сужда-сагьв» дапIну, салам тувбиинди гъудгникан ктучIвиди. Эгер за шули чав артухъ вуйи ракааьтдиз за шулайибдикан аьгъю гъабхьнуш ва дилан ис шлур деувалихьнатIан дугъужвувалихьна багахь вуди гъахьнуш, думуган «сужда-сагьв» апIуру, хъа эгер деувалихьна багахь вуйи йишвхьан кьяляхъ гъафнуш, думуган «сужда» апIурдар. Гьамци дупна Аль-Иснаавийи ва Ибну Гьяжари «Тугьфатуль Мугьтаж» китабдиъ ва Рамалийира «Нигьаят» китабдиъ. Хъа Ибну Имадди «сужда-сагьв» анжагъ инсан тамамди гъудужвну хъа ис гъахьиштIан дапIну ккундар кIура ва Мугьяммад Аш-Ширбинира чан «Мугъниль Мугьтаж» китабдиъ гьаму гафарихъди гъягъюра.

Сабсана мисал, «ат-Тагьият» урхру вахтна чав сабпи дарш кьюбпи «ат-Тагьият» урхурайкIан кIури шаклувалгъабхьиш ва за хьайиз чав кьюбпи «ат-Тагьият» урхурайибдикан аьгъю гъабхьиш, думуган, «сужда-сагьв» дарапIди салам тувну, гъудгникан ктучIвуру. Хъа эгер дидкан аьгъю гъабхьиш, рукуъ апIру йишвхьан зиина за шулайиган, дугъу, ис духьну, «сужда-сагьв» дапIну, хъа салам тувди. Эгер за хьпан кьяляхъ, думу сабпи «ат-Тагьият» вуйиб аьгъю гъабхьнушра, дугъу «сужда-сагьв» апIуру, гьаз гъапиш, думу шаклувал ади за гъахьну.

Эгер имам чаз аьгъдарди хьубпи ракааьтдиз за шулаш, хъа увуз думу артухъ вуйи ракааьт вуйибдикан якьинди аьгъяш, имамдихъди за хьуб гунагь шула. Му ляхниканра аьгъяди, гьаци вушра имамдихъди за гъахьиш, гъудган батIил шулу. Имам артухъ ракааьтназ за гъахьнуш, уву я, дугъхьан жара хьуз ният дапIну, салам тувурва, ясана, улупнайи дюъйирра урхури, имам кьяляхъ гъяйиз, ккилигурва. Хъа гьаци гъузну, имамдин саламдин кьяляхъ гъудган ккудубкIуб ужи ву.

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Гьаму дюн’ятIан заан вуйи гъудган

Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?   Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна: ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها   «ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...