Гьаму дюн’яйиъ имиди аьзаб гъурубкьу касдиз жегьеннемдин цlа кубкIуйкlан
Гьаму дюн’яйиъ имиди аьзаб гъурубкьу касдиз жегьеннемдин цlа кубкIуйкlан
Ислам диндиъ улупнайи гунгьарихъан гьарурин чан аьзаб а. Гунгьарра жюрбежюр а: инсандинна Аллагьу Тааьлайин арайиъ вуйидар ва инсанарин чин-чпин арайиъ вуйидар.
Эгер Аллагьу Тааьлайи саб фулану ляхнин аьзаб дебккнаш, думу адар пуз сарихьанра шулдар. Эгер сар касди тмунурин мал-мутмуйиз зарар тувнуш, сагъвалихъ мягьрум гъапIнуш, думуган дугъаз тувру аьзабнан гъагъ зулмикк ккахъурилан асиллу ву.
Эгер сари тмунурин хил хътабтIнуш, зулум гъабхьирихьан гьациб аьзаб тмунуризра тувуб тIалаб апIуз шулу, ва дугъан тIалаб тамам дапIну ккунду. Амма дугъаз саб тяйин дапIнайи пулихъ, ясана жара гьациб дакьатнахъ дугъаз аьфв апIузра ихтияр а, ваяки саб жюрейин тIалабар адардира аьфв апIуз ихтияр а. Гьаци гъабхьиш, думу зулум гъапIу кас аьзабнаккан азад шулу.
Эгер инсандиз аьзаб тувнуш, Аьхиратдиъра дугъаз аьзаб шуйкIан?
Аьхюну пай аьлимарин гафниинди, гьаму уьмриъ аьзаб гъадабгъувал думу гунагьнахъан тамамди жаваб тувувал гьисаб шула. Гьадму ляхнарихъан дугъаз Аьхиратдиъ сарун аьзаб тувидар, яни дугъак гунагь кимиди гъубзурдар.
Мисалназ, эгер инсанди арагъ убхъури гъахьнуш, гьаддихъди дугъаз думу гунагьнахъан Шариаьтдиъ улупнайи аьзаб тувнуш (гьядд) ва дугъу думу ляхин гьюжатар дарапIди кьабул гъапIнуш, Аьхиратдиъ дугъаз дидхъан аьзаб хьибдар.
Уьбад бин Ас-Самитди ктибтура, Саб ражари Пайгъамбарин ﷺ багахьна саб десте асгьябар уч гъахьиган, Пайгъамбари ﷺ гъапну:
تَعَالَوْا بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلَا تَسْرِقُوا، وَلَا تَزْنُوا، وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ، وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ، وَلَا تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ لَهُ كَفَّارَةٌ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ، إِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ، وَإِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ
«Узуз гаф тувай учву, АллагьдизтIан ﷻ гъайри, сарун саризра ибадат апIурдарча, кIури, гьитIибкIурдарча, зинавал апIурдарча, жвуван веледар йихурдарча, жвувкан кадабгъну кучIал тарабгъурдарча ва узу учвуз Шариаьтдиъ улупнайи амур табшуругъ гъапIган, дидиз ваъ кIурдарча, кIури. Учву му гаф гъибисиш, Аллагьу Тааьлайи савабар тувди, хъа шли му ляхнарикан сабкьан гъапIхъан му дюн’яйиъ имиди дугъаз аьзаб тувнуш, ари гьадму дугъаз аьфв апIувал хьибди. Хъа шли гьаму гунгьарикан фукIа гъапIхъан Аллагьу Тааьлайи думу жиниди гъибтиш, думуган Аллагьу Тааьлайи къарар адабгъур, Чаз ккундуш аьфв апIиди, Чаз ккундуш аьзаб тувди». (Бухари, 3896; Тирмизи, 1439)
Имам Ибн Гьяжар Аль-Аскьалянийи, му гьядисдиз мяна туври, чан «Фатгь Аль-Бари» китабдиъ гьамци бикIура:
«Гизаф гьядисариъ улупураки, гьаму жилиин инсандиин улукьурайи балйир дугъан гунгьарин аьфв апIуз себеб шлудар ву. Белки, думу гьядисарин мяна вушулки, балйир улукьбиинди аьфв апIуру гьацдар гунгьарин фундариз шариаьтдиинди аьзаб (гьядд) улупнадарш, ари гьадрар. Аллагьу Тааьлайиз ужиди аьгъя.
Гьаму гьядисди гьацира улупураки, гьаму жилиин гъапIу гунагьнан шариаьтдиъ улупнайи аьзаб тувиш, думу чIяаьн шула кIури, гьеле инсанди думу гунагьнахъан туба дарапIишра. Гьамциб фикир ву аьхю пай аьлимарин. Амма думу гунагьнан аьфв апIбан бадали, туву аьзабнахъди сабси, туба апIубра герек ву, кIуру аьлимарра а».
Гьаддиз саб тахсир ктубчIву кас, думу тахсирнахъан шариаьтдиъ улупнайи аьзаб ашра, дицир шариаьтдин кьазийихьна гъягъюб ва дугъаз му гунагьнакан ктибтуб, жвуваз аьзаб тув кIури тIалаб апIуб чарасуз дар. Белки Аллагьу Тааьлайи думу чпин кьюриддин арайиъ гъибтнашул. Ари гьацибдихъан кIваантIан туба дапIну ккунду.
Эгер саризра хабар адру гунагь вуш, думу жиниди гъибтну, туба дапIну, хъа шлубкьан артухъ ужувлан ляхнар тамам дапIну ккунду. Гунгьарихъан туба гъапIур гунгьар ктрурик мисал ву.
Аьбдуллагь Ибн Мас‘удди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
التَّائِبُ مِنَ الذَّنْبِ، كَمَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ
«Жвуван гунгьарихъан туба гъапIур гунгьар ктрурик мисал ву». (Ибн Мажагь, 4250; ТIабарани, «Аль-Му‘джам аль-кабир», 10281)
Аллагьу Тааьлайи ухьухьна кьадар адру рягьимлувал улупура ва гьарсаб гунагьнахъан гьаму жилиин илмиди туба апIуз мумкинвал тувна.
Хъа бицIи-бицIиди чахьан ктучIву гунгьар мусурман касдихьан шлукьан гизаф ужувлан ляхнар апIбиинди ктIушвуз шулу - думура Аллагьу Тааьлайин Чан лукIарихьна вуйи рягьимлувал ву. Мициб рягьимлувал анжагъ мусурмнариз улупна, гьаз гъапиш кяфирариз Гъиямат йигъан я бицIи, я аьхю гунгьарин аьфв адар.
Аьхю гунгьарикан улхуруш, дурар анжагъ ужувлан ляхнар апIбиинди ктIушвуз шлудар дар, дурарихъан кIваантIан туба дапIну ккунду. Туба дарапIу аьхю гунгьарихъан инсандиз гьаму жилиинра, ахиратдиъра аьхю зарар а.
Жвуван гунгьарихъан туба дарапIру ксарин берекет даршул, дурар Аллагьу Тааьлайин рягьимлувалихъ мягьрум шул, хъа Ахиратдиъ дурариз читин аьзаб шул.
Гъит Аллагьу Тааьлайин амриинди ухьу Чан ккуни лукIарикан, гунгьарихъан туба апIрударикан, артухъси ужувлан ляхнар апIрударикан ишри!
Мугьяммад Султанов
