Жямяаьт гъудгникан жикъиди
Жямяаьт гъудгникан жикъиди
Жямяаьт гъудган суннат-муаккада ву, яни думу ижми суннатарикан шула. Гъудгнарикан жямяаьтдихъди апIуз варитIан заан вуйиб гвачIиндин гъудган ву, хъасин - хъитIирхбандин, хъа - гьаркбандин гъудган.
Жилариз гъудгнар мистаъ жямяаьтдихъди апIуб ужи ву, ва фуну мистаъ гизаф инсанар аш, ари гьадушваъ. Аммаки, эгер жямяаьт гизаф айи мистаъ имам фасикь кас вуш, ясана бид' аь апIру кас вуш, ясана багагь хьайи мист ичIиди гъубзруш, мицдар дюшюшариъ цIиб жямяаьт айи мистаъ гъудгнар апIуб ужи ву. Жямяаьт гъудгниз хъуркьуб гьисаб шулу, эгер имамди салам тувайиз ният апIуз хъуркьиш. Амма тамам вуйи саваб имамди сабпи Аллагьу Акбар гъапибси маъмумди дишлади ният гъапиштIан рубкьурдар. Рукуъ апIру вахтна, вая аьхиримжи аттагьият урхруган, гъудган апIуз мистаъ учIву касдихъ дугъужвуб ужи ву. Гъудган шлихъди апIуз хай шлуваликан улхуруш, азад касдиз гъудган лукIрахъра хъибтIуз хай шулу, хъа балигъ касдиз - йисариккна дуфну адрурихъра. Жилириз хпирихъ гъудган хъибтIуз хай шулдар. ГъалатIар ктарди урхру касдиз гъалатIар апIрурихъ хъибтIуз хай шулдар.
Жямяаьт-гъудгнин шартIар
Жямяаьт-гъудгниз ургуб шартI а:
1) Имамдин швякьярилан маъмумарин швякьяр улихьна илтIигъну ккундар. Хъа эгер гъудган дусну апIураш, имамдин агъарилан маъмумарин агъар илтIигъну ккундар. Эгер имамдихьди сабси дугъужвнаш, думу карагьат шула. ИмамтIан сацIиб кьяляхъ дугъужвуб ужи ву. Жили касдиз чан гъудган гъудгник кайирихъ хъибтIуз ккун гъабхьиш, думу арччул гъвалахъинди дугъужвуру, эгер сарсана кас гъафиш, думу гагул гъвалахъинди дугъужвну ккунду, хъасин имам улихь гъягъюру, ясана дурар кьяляхъ шулу. Хъа эгер гъудгниз кьюр, ясана артухъ ксар дуфнаш, дурари дишлади имамдин кьяляхъ саб жерге апIуру ва гъудган гьациб саягъниинди ккебгъну давам апIуру. Имамдин кьяляхъ сабан жилар, хъа бицIи баяр, хъасин дишагьлийир дугъужвуб ужи ву. Эгер бицIи баяр сабпи жергейиз жилартIан ухди гъафиш, дурар сабпи жергейиъ гъузру.
2) Имамдихъди гъудган апIурайидариз имам рякъюри, ясана дугъан сес ебхьури духьну ккунду.
3) Мистаъ жямяаьт-гъудган апIруган, чиб-чпин арайиъ гизаф манзил ашра, ракннар хъяркьнашра, мидкан жямяаьт-гъудгниз манигъвал адар. Хъа эгер жямяаьт-гъудган гьяятдиъ гъабхьиш, шартI ву имамдинна гьарсаб жергейин арайиъ 300 хъуршилтIан артухъ манзил дархьуб, ва гьацира дурарин арайиъ цал, ясана хъяркьнайи раккнар дархьуб. Эгер имам мистаъ гъахьиш, хъа маъмум чIат, думуган мистаъ айи аьхиримжи жергайихъантина 300 хъуршил гьисаб апIуру.
4) Имамдихъ хъибтIуз, ясана жямяаьтдихъди гъудган апIуз кIури ният апIуб.
5) Гъудган жара гъудгнихъ хъибтIбан бадали дурар чиб-чпиз тялукь вуйидар духьну ккунду. Мисалназ, жаназа гъудгнихъ жара фарз гъудган хъибтIуз шулдар. Хай шулу хъибтIуз лисундин гъудган гьаркбанубдихъ ва гь.ж.
6) Имамдихъди апIурайи гъудгниъ ижми суннатариъ дугъахъди тялукьди хьуб. Мисалназ, эгер имамди сужда-тилават гъапIиш, хъа маъмумди чаз аьгъяди гъибтнуш, дугъан гъудган батIил шулу.
7) Гъудгнин рукнариъ имамдин кьяляхъди жуван рукнар тамам апIуб. Эгер кьюб рукниинди имамтIан улихь гьудучIвиш ва гьацира, саб фицибкIа уьзур адарди, кьюб рукнутIан артухъ имамдин кьяляхъ хъахъиш, маъмумдин гъудган батIил шулу. Эгер саб себеб ади, имамдин кьялахъ гъузиш, мисалназ, имамди маъмумдитIан гьялакди урхуруш, думу вахтна шубуб ярхи рукнариз кьяляхъ гъузуз хай шулу. Хъа эгер шубуб ярхи рукнартIан артIухъ кьяляхъ хъахъиш, маъмумди жямяаьтдихъан жара хьуз ният апIуру ва чан гъудган ккудубкIуру, ясана имамди фуну рукну апIураш гьаддушвахьна гъягъюру ва имамди салам тувбалан кьяляхъ саб рякааьт тамам апIуру. Амма имам рукуъдиз гъушган, гъудгниз кьан гъапIу касди (масбукьди) чан аьлгьям убхивал дебккну, дишлади дугъахъди рукуъдиз душну ккунду - гьаци гъапIиган дугъан ракааьт гьисаб шулу.
Жямяаьт-гъудгнихъди вуйи суннатарикан
Кьамат дурхну ккудубкIубси гъудгниз за хьуб, жергейиъ айидар сабси дугъужвуб, имамди жерге дюз апIинай кIури амур апIуб суннат ву. ВаритIан аьхю саваб шлуб сабпи жерге ву. Фасикь кас, бид'аь апIру ксар имамди хьуб карагьат ву. Суннатарикан ву такбирар, яни «Аллагьу акбар», «самиаьллагьу лиман гьямидагь» кIуру гафар имамди ягъалди урхуб, ва гьацира саламра ягъалди кIуру.
Жямяаьт-гъудган гъибтуз ихтияр айи себебар
Жямяаьт гъудган гъибтуз ихтияр айи себебар гьамрар ву: лап ижмиди убгъурайи мархьликк ккахъуб, гьятта палтар кьяши шлуганси. Жвуван иццрушин, чан багахьлу касдин иццрушин, мисалназ: хпир, дуст, чан лукI. Ва гьацира думу себебарикан гьисаб шула, эгер дина гъушган, жвуваз фукIа шул кIури, гучI аш; чан мал девлетнахъан гучI аш; мистаз гъягъюз лайикь вуйи алабхьру палат адарш. Йишвандин вахтна аьхю микI хъаш. Уьл ипIуз яманди иштагь аш, ясана штухъ яманди дахаргнаш. Ясана эгер уву шарш, гули дипIну, дурарин ниърахьан марцц хьуз шулдарш, ва гьацира жилар тIурччвувал - гьадмура жямяаьт гъудган гъибтуз шлу себебарикан ву. Магьа гьаму ухьу ктуху ляхнар себеб вуди, жямяаьт гъудган ккадапIуз ихтияр а.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьарган гъудгнар жямяаьтдихъди апIуз тавфикьвал туври!
