Хяларихьна эдебнан гьякьнаан

Хяларихьна эдебнан гьякьнаан

Хяларихьна эдебнан гьякьнаан

Гьарсаб хизандиз хялар шулу ва хяларихьна аьхю гьюрматра ади шулу. Думу заан ва Аллагьу Тааьла рази шлу ляхнарикан ву. Гьаци вуйиган, хялижвувахьна вуйи бязи эдебарикан мялумат тувдихьа.

 

Хулан эйсийи наан учв дитнуш, гьадушвахь дусуб хялижвуваз лайикь ву. Чан хулан гьял эйсийиз ужуйи аьгъя.

 

Хялижв 4 ляхин уьрхюб важиблу ву:

  1. 1. Чаз улупу йишв’ин дусуб.
  2. Жвуван улихьна гъабхибдиин рази хьуб.
  3. Хулан эйсийин ихтияр дарди гъудудужвуб.
  4. Удучlвган эйсийиз дюаь апlуб.

Сар касдин хул’ан удучlвган, Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Ушв дибиснайидари учвухь ушв гьибтри, ичв хурагнакан ужудари ипlри, малаикари учв’ина рягьмат алапIри, учв’ина рягьмат гъюри».

Хялари, шидна-кьилтlан гъайри, чпин улихьна фукIа жараб хуб тlалаб дарапlур. Хурагназ аьйиб дарапlди, жвуван улихь дивуб дипlну, «гьямд» дапlну ккун. Суфрайихъ яшнан аьхюр хъайи вахтна, яшлуритlан ухди ипlуз хъюгъюб ужу дар. Мисалиъра дупнадаринхъа: «Улихь хьуб - падишагьдиз, ккергъуб - йисарин аьхюриз». Жвуваз адрубдин жафайиъ учlвуб, айибдиз хаинвал дапlну, хялижвуван улихьна дархуб ужи дар. Мидихъди сабси, чан хизан мягьрум дапlну, айиб хялижвуваз харж апlубра ихтияр айиб дар.

Хялар цlибди гъахьиган, дурарихъди суфрайихъ дусну ашра, дурариз гъуллугъ апlуб ужи ву. Уьлихъ дусган, лап гуж дарапlди, амма хялижвуваз «ипlин» кlури пубра, ужи ву. Хяларин багахь ккебехъну дусну ккундар, ясана дурар гъитну удучlвну гъягъюз хай шулдар. Хяларихъди маш ачухъди дубхьну ккун. Ипlруб дипIну ккудубкlну, хялариз алдабгъуз ккун гъабхьиган, дурар дерккубра ужи дар.

Гьамцдар эдебар, хялижвувахьна духьну ккуни гьякьар а.

Гьаци апIури, ихь Пайгъамбарин ﷺ рякъ гъибисиш, аьхю мянфяаьт а. Гьарсаб ляхнин чан къайда а, ва хялижвув кьабул апlбан кьайдара ухьуз ихь диндиъ улупна. Фицир кас вушра, жвуван хулазди учвlнуш, дугъахьна заан гьюрмат улупну ккунду.

Жвуван хулаъ айи ипlрубдикан тувну, бизар духьнаш, эрг’вал йивуз гъитну ккун. Хялижвуваз мициб гьюрмат улупуб аьхю саваб айи ляхин ву.

Хялижвувахъди хулаз берекетра гъюр. Уву яв хиларилантина садакьа тувган, гьаддихъди сабси яв ризкьра артухъ шулу.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьу хяларихьна гьюрмат уьбхру агьларикан апlри! Амин!

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...