Саламдиз гъафидариз ипIруб гьивбан гьякьнаан
Саламдиз гъафидариз ипIруб гьивбан гьякьнаан
Шариаьтдин фикьгьдин вари китабариъ саламдиз текелифназ дуфнайидариз ипIруб гьивуб карагьат ляхнарикан вуй кIури дибикIна. Хъа эгер инсанари чан тяриф хъапIуз, фукьан ужуйи албагну адайинхъа пуз кIури ва гь.ж.
метлебар ади ипIруб гьивраш, думу ляхин гьярам ляхниз илтIибкIура. Гъуншйириз, мирасариз, багахьлуйириз сабпи йигъари кечмиш духьнайирин хулан эйсйириз ипIруб хьади дуфну, жандиъ кьувват шлуси, дурариз ипIруб тувуб сунна ву.
Гьарйир апIури, ишлар апIури, саламдиъ Аллагьу Тааьлайиз аьссивалар апIру дишагьлийириз ипIруб гьивуб гьярам ву. Саламдиз дуфнайи имбудариз эйсийи ипIруб гьивбан гьякьнаан аьлимарин арайиъ жюрбежюр фикрар а. Думу ляхин карагьат, ясана гьярам ву кIурайи аьлимари, далил вуди, Пайгъамбарин ﷺ имам Аьгьмадди жаририхьан хурайи гьядис улупна.
Жабир ибну Аьбдуллагьди гъапну:
كُنَا نعدُّ اْلإجْتِماعَ إلىَ أهْلِ الْمَيِّتِ, وَصَنِيعَهُمْ الطَّعَامَ بَعْدَ دَفْنِهِ, مِنَ النِّيَاحَةِ
Мяна: «Учу, яни асгьябари, кечмиш духьнайирин хизандихьна уч хьуб ва дурари ипIруб гьязур апIувал инсан фаркьат апIбан кьяляхъ Шариаьтди гьярам дапIнайиб гьисаб апIуйча» (Аьгьмад, Ибн Мажагь).
Му дюшюшариъ гизаф ляхнариз фикир тувну ккунду. Мисалназ, ипIруб гьивру йишвариъ, гъулан айитI фуну касди ужи албагнача кIури, гьюжат гъябгъюру, ва гьадму гьюжатнаъ касиб касра ахъра. Думу касди чан хизандиъ дициб ляхин гъабхьиган, буржариъ учIвнура гьаму ляхнар апIуз чалишмиш шулу. Му ляхниз фикир тувай.
ДумутIанна гъайри, кечмиш гъахьидарин гизафдарин Аллагьу Тааьлайин улихь буржар кади шулу, мисалназ, закат тутрувувал, каффарат, фарз гьяж ва гь.ж., ва инсанарин улихь вуйи буржарра кайидар шулу. Гьаму ляхнар гъитну, кечмиш духьнайирин багахьлуйири, мирасари гьаз вуш, жарадарин кьяляхъ гъузурдарча кIури, жара ляхнариин машгъул шулу. Хъа ухьу шариаьтдихъди гъягъюрайин, дарш аьдатарихъди?
Аьлимари «ужуб дару ляхин ву» гъапибдихьан ухьура ярхла духьну, Пайгъамбарин ﷺ марцци сунна дибисну ккунду.
