Гирами Кьур’андиан вуйи насигьятар

Гирами Кьур’ан инсаниятдин аьхиризкьан варидариз насигьят вуди дебккнайиб ву. Аллагьу Тааьлайин душваъ дупнайи гафарихъди гъягъюри гъахьиш, инсандиз му жилиинра, аьхиратдиъра аьхю ужувлар шул. Магьа ичв фикриз гирами Кьур’андин «Гьюжурат» сурайиан вуйи насигьятар туврача. Фикир тувай.

1. Чlуру фикрарихьан ярхла йихь.

«Гьюжурат» сурайин 12-пи аятдиъ Аллагьу Тааьлайи амур апlура:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ

Мяна: «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Ужудар инсанарин терефназди чlуру фикрар апlбахьан ярхла йихьай. Гьаз гъапиш саспи фикрар аьзаб тувну ккуни гунгьарикан шула (тафсир «аль-Мунтахаб»).

2. Чиб-чпихъ ул михъипанай.

Зиихъ дупнайи аят давам апlури, дупна:

وَلَا تَجَسَّسُوا

Мяна: «Мусурмнарин нукьсанвалар агури, дурарихъ ул михъипанай» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

3. Чиб-чпиз чlуру гафар мапlанай.

Му аят гьамциб амур апlури ккудубкlура:

وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ

Мяна: «Чиб-чпилан чlуруди мулханай. Учвкан шлизкlа чан кечмиш гъахьи чвуччвун йикк ипlуз ккун шулинхъа? Думу ляхникан ичв юкlв ктабтlурдаринхъа. Гъит жара касдилан улхувалихьанра ичв юкlвар ярхла ишри. Аллагьу Тааьлайин амрар тамам апlури, Дугъу гьярам гъапlуб терг апlури, Аллагьу Тааьлайин аьзабнахьан ярхла йихьай. Дугъриданна, туба гъапlдариз Аллагьу Тааьлайин аьфв апlувал аьхюб ву, ва Дугъан рягьимлувалра кьадар адрубкьануб ву» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

4. Жарарик мякялхъян.

«Гьюжурат» сурайин 11-пи аятдиъ Аллагьу Тааьлайи дупна:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَى أَنْ يَكُونُوا خَيْرًا مِنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ عَسَى أَنْ يَكُنَّ خَيْرًا مِنْهُنَّ

Мяна: «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Гъит учвкан саспи жилари тмундарик кялхъювал дарапlри. Дурар кялхърайидар, белки, Аллагьу Тааьлайин улихь заанди шул. Гъит Аллагьдихъ хъугъу дишагьлийир тмуну Аллагьдихъ хъугъу дишагьлийирик кядляхъри. Белки, чпи кялхърайидар Аллагьдин улихь дурартlан заанди шул» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

5. Чиб-чпин нукьсанвалар агури махьанай.

Аллагьу Тааьлайи дупна:

وَلَا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ

Мяна: «Чlуру гафар апlури, чиб-чпи искан мапlанай» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

6. Чиб-чпихъ чlуру лакlмар михъитlанай.

11-пи аят гьаму амрариинди ккудубкlура:

وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ وَمَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Мяна: «Чlуру гафар апlури, чиб-чпи искан мапlанай, чиб-чпиз чlуру лакlмар мутуванай. Инсан Аллагьдихъ хъугъган, дугъак кялхъюз хай даршул. Аллагьу Тааьлайи гьярам гъапlубдихьан ярхла дархьиш, думу жвувахьнара, имбударихьнара гьякьлуди даршул. Дугъриданна, дугъу жвувазра, тмундаризра зарар тувра» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

7. Гъярхьнайидарин арайиъ мясляаьтар апlинай.

Аллагьу Тааьлайи дупна:

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ

Мяна: «Эгер Аллагьу Тааьлайихъ хъугънайи кьюб тереф чиб-чпихъди гъярхьраш, дурарин арайиъ мясяляаьт апlинай, эй Аллагьдихъ хъугъдар! Эгер сабуну тереф тмунубдиин алархьну, масляаьт апlуз рази шулдарш, мясляаьт апlуз рази даршлурихьди дяви апlинай, дугъу Аллагьу Тааьлайин амур кьабул дарапlдикьан гагьди (тафсир «аль-Мунтахаб»).

8. Гьякьлудар йихьай.

Гирами Каламдиъ дупна:

وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Мяна: «Эгер дугъу Аллагьдин кьадар кьабул апlураш, дурарин мясляаьт апlинай ва вари ляхнариъ инсанарихъди гьякьлуди йихьай. Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайиз гьякьлудар ккунидар ву» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

9. Учвуз шликlа фукlа ктибтган, сабан думу гьякьлуб вуш, даш аьгъю апlинай.

«Гьюжурат» сурайин 6-пи аятдиъ дупна:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ

Мяна: «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Аллагьу Тааьлайин шариаьтдилан улдучlву фужкlа кас учвухьна саб хабар ктибтури гъафиш, дугъу ктибтурайиб гьякьлуб вуш, дарш аьгъю апlинай, учву тахсир ктру касдиз ичв аьгъдрувалиан зарар тутрувуз ва хъасин думу тахсир даруб аьгъю гъабхьиган, учву гъапlубдихъан швумал даршуз» (тафсир «аль-Мунтахаб»).

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз Гирами Кьур’андиан вуйи насигьятар дидисну, дурарихъди гъягъюз кюмек туври!