Кечмиш духьнайирик буржар кади гъахьиган…
Кечмиш духьнайирик буржар кади гъахьиган…
Инсан кечмиш гъахьибси, эгер дугъак Аллагьу Тааьлайин, ясана инсанарин улихь буржар каш, кечмиш гъахьирин рюгь буржариккан азад хьпан бадали, гьадрар тувуз гьялак духьну ккунду.
Гьядисдиъ дупна: «Сар кас кечмиш гъахьиган, Пайгъамбар ﷺ дугъ’ин гъудган алалапIди дугъужвну, гьятта Абу Кьаттада кIуру касди думу бурж чаина бисайизкьан гагьди».
Му гьядисдин жара риваятдиъ дупна: «Думу асгьябди му касдик кайи кьюб динар бурж чаина гъидисган, Пайгъамбари ﷺ, сарун му кьюб динар бурж ув’ина гъафну, хъа майит дурарихьан азад гъабхьну, дупну, майтиин жаназа гъудган алапIну».
Бурж кади кечмиш хьувал гьамциб ляхин ву, гьюрматлу чвйир ва чйир. Гьамус гъачай ихь гъийин йигъандин гьялназ лигухьа. Инсан кечмиш гъахьиган, ухьу цIийина фу ляхнар апIуз гьялак шула? Ухьу майтин эйсийиин гъагъ илипбахъ шулахьа. Гьаз гъапиш, думу эйсийи, жямяаьтдиз пай апIуз кIури, мал гъадабгъну ккунду кIура, гизафдари думу малра буржди гъадабгъури шулу. Хъасин ккергъра жвумйир, ягъчIврар, хьцIурна кьюдар, хъа йискьубар - мурар сабкьан Шариаьтдиъ улупнайидар дар. Гьамрар вари эйсийикан гъягъру харжар дарин?! Хъа кечмиш духьну, Аллагьу Тааьлайин улихь дугъужвнайирин буржарикан сарикьан фикир апIурдар. Дугъан ккудушу гъудгнар, ушвар, закат, дарапIу гьяж - мурарикан сарира гьаз фикир апIурдар? Сабпи нубатнаан, гьаму ляхнар тамам дапIну ккунду, хъасин - имбудар. Хъа ухьу зиихъ ктуху йискьбар, жвумйир ва гьацдар жара ляхнар я диндиъ улупнайидар, ясана майтиз манфааьт кайидар дар.
ДумутIанна гъайри, майтин васият тамам апIуз гьялак духьну ккунду, эгер думу гьярам, ясана макругь ляхнар адру васият вуш.
Инсан кечмиш гъахьиган, дугъан хулаъ айидариз, ясана кечмиш духьнайирин дустариз майтин машназ мак апIуз хай шулу. Гьаз гъапиш, Уьсман бин Мазуьн кIуру кас кечмиш гъахьиган, Пайгьамбари ﷺ дугъан машназ мак гъапIнийи. Имам Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ дупнаки, Абу Бакар асгьябди, Пайгъамбар ﷺ му дюн’яйилан гъушган, дугъан машназ мак гъапIнийи.
Инсан кечмиш гъахьиган, гьадму касдихъан гъудган алапIрудар, дюаь апIрудар артухъ хьпан бадали, думу хабар гизафдариз тувуб ужи ву. Эфиопияйин паччагь Нажаши кечмиш гъахьиган, Пайгъамбари ﷺ варидариз хабар тувну ва гьаци дугъхъан жаназа-гъудганра гъапIну.
Жвуваз мумкинвал аш, майит ужуб кафнигъян гъибиржуб ужи ву. Имам Муслимдихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Фуну касди чан гъардшиин кафан иливуруш, гъит дугъу ужубсиб иливри». Ибн Аьдийихьан вуйи жара гьядисдиъ дупна: «Кечмиш гъахьидариин ужудар кафнар иливай, дугъриданна, кечмиш духьнайидари чиб-чпихьна зиярат апIуру».
Майит гъабхурайиган, зикир урхури вушра, Кьур’ан урхури вушра, ягъал сес апIуб карагьат ву. Гьаз гъапиш, асгьябари дици апIури гъахьундайи, ва дурариз думу ляхин кьабул вуйибра дайи. Майит хьади гъягъруган, гьарури чан аьхирикан фикир апIури, гьаму дюн’яйин фанаваликан фикир апIури духьну ккунду.
Хъа саспидарсана сабдиканра фикир ктарди, ихтилатар апIури, майтин кьяляхъди гъягъюри шулу. Ари гьамци дархьбан бадали, ухьу ихь дин аьгъю дапIну ккунду.
Эгер мусурман ксаринна кяфирарин майтар сатIи духьну, дурарикан фуну майит шлинуб вуш аьгъю апIуз шулдарш, дурар вари дижикIну, кафан иливну, байтуль малиан вуйи пуликан харж дапIну, фаркьат апIуру.
