Гъудгнин жикlувал батlил апlру ляхнар

«Бицlи гьядас» - думу гъудгнин жикlувал батlил шлувал ву. Гъудгнин жикlувал адарди гъудган апlуз хай шулдар. «Аьхю гьядас» - думу тамамди жандак дижибкlну ккуни дюшюшар гъахьиган улубкьуру. Думуган гъусул дарапlдикьан гагьди, яна бегьемди жандак дижрибкlди, гъудган апlуз хай шулдар.

Гъудгнин жикlувал 4 ляхниан батlил шулу:

1. Улхьан ва хъялхъян вуйи аьвратдиан фукlа удубчlган. Гьадму аьвратдиан удубчlвубди фти вушра гъудгнин жикlувал батlил апlуру, анжагъ маяйи (спермайи) ктарди, думу удубчlвну кlури, гъудгнин жикlувал батlил шулдар. Эгер нивкlукди дугъан мая удубчlвувал гъабхьиш, дугъан гъудган батlил шулдаршра, бегьемди жандак дижибкlну ккунду. Мушваъ гьамциб суал арайиз гъюру: эгер мая удубчlвган жандак тамамди дижибкlну ккундуш, гъудгнин батlил даршлуваликан фу мянфяаьт а? Саспи аьлимарин гафариинди, жандак бегьемди гъижибкlу кас гъудгнин гъижикlурик мисал шуладар, дицир кас гъудгнин жикlувалихь хьади шулу - магьа дидкан айи мянфяаьт.

Эгер саб фициб вуш себеб дубхьну кьюби аьвратарра фукlа удрубчlвруганси хъяркьнуш ва гьадму себеб дубхьну жара йишв’ан нежес удубчlвруганси гъапlнуш, гъудгнин жикlувал батlил шулу, эгер хутlнихьан исина вуйи йишвкан урхъ ктипнуш. Эгер нежес удубчlвуз хутlнихьан зиина урхъ дапlнаш, гъудгнин жикlувал батlил шулдар. Эгер кьюби аьвратарра хъяркьнади бабкан гъахьир вуш, думуган дугъан хутlнихьан зиина, ясана исина вушра урхъ гъапlиш, гъудгнин жикlувал батlил шула. Эгер инсандин сабунуб аьврат ачмиш даршлу саягъниинди, яна хъябкьнади бабкан гъахьиш, гьадушв’ан удубчlвну ккуниб наънан удубчlвишра, диди гъудгнин жикlувал батlил апlура.

2. Амриан гъягъюб. Эгер инсан нивкlуз душну, пиян духьну, жинар кучlвну, ясана гьациб жара себебнаан тамамди амриан гъушиш, му дюшюшдиъра гъудгнин жикlувал батlил шула. Эгер инсан деъну, швякь кьялхъян аьвратдиъ удубкьну, душв’ан фукlа удрубчlвруганси дусну нивкlуз гъушиш, дицир касдин гъудгнин жикlувал батlил шуладар. Дици дуснайи касдиз хъасин учв сабпи ражари дуснайи йишвхьан цlиб вушра жара гъахьнуш, думуган гъудгнин жикlувал батlил шула. Хъа нивкl алди хьувалиан батlил шуладар. Нивкl алди хьувалинна нивкlуз гъягъювалин фаркьвал гьадму вуки, нивкl али касдиз багахь хьайидарин сесер ерхьури шулу, хъа нивкlуъ айириз ерхьурдар.
3. Мягьрам дару (багахьлу мирасар, чиб-чпихъди нюкягь апlуз хай даршлудар) ксарин чиб-чпик хам, гъяцlли йишвар куркIруш ва эгер дурарикан сар бицlи велед дарш. Жили жвуван жара бицlи шурак куркIну кlури гъудгнин батlил шулдар. Бицlи риш гъапиган, думу тахминан 7 йис хьайиз кlурайиб ву. Ва дишагьлийинна гьадму яшариъ айи жара бицlи балик куркlну кlури, гъудгнин жикlувал батlил шулдар.

Жара кас, мисалназ, жилижви жара дишагьлийин кушарик, шибарик, силбарик куркlну кlури, гъудгнин жикlувал батlил шуладар. Эгер аьгъдарди сарик куркlнуш ва шлик куркlнушра аьгъдарш, яна жилижвувак, дишагьлийик, бицlирик, ясана дугъан шибарик, кушарик куркlнуш дарш аьгъдарш ва аьгъю апlуз мумкинвалра адарш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шуладар. Думутlанна гъайри, саб фициб вушра перде ади куркlнушра батlил шулдар.

4. Хилин гагьар ва хиларин айтlан йишвар, яна хиларин гагьар чиб-чпиин иливган куркlрайи йишвар, жвуван, ясана жарадин аьвратдик куркlиш, гьаддианра гъудгнин жикlувал батlил шула. Хиларин заълан йишвар, тlубарин кlакlар аьвратдик куркlну кlури, гъудгнин жикlувал батlил шуладар. Жвуван вушра жарарин вушра, жилижвуван ва дишагьлийин вушра, бицlирин ва яшлуйин вушра аьвратдик куркIган, гъудгнин жикIувал батIил шулу. Кечмиш духьнайи касдинра аьвратдик кучиш, ари гьадму шли кучраш, гьадгъан гъудгнин жикIувал батIил шулу. Мушваъ ухьу аьврат гъапиган, гъудгниъ ккебкну ккуни аьврат кlурадархьа, мушваъ улхьан ва хъялкьян вуйи аьвратдикан улхура. Дада чан никкдихъ хъайи веледдин аьвратдик куркIишра батIил шула.

Гъудгнин дижикlнайи касдин хъасин чав гъудгнин жикlувалихь хьимиш, хьимдарш шаклувалгъабхьиш, думу гъудгнин жикlувал имбурси гьисаб апlура. Мисалназ, жиларра дишагьлийирра айи йишв’ан удучlвурин чан гъудгнин батlил гъабхьнуш, гъабхьундарш кlури шак гъабхьнуш, гъудгнин жикlувал имбуб гьисаб шула.

Гьацира, эгер гъудгнин дижрикlу касдин гъижикlнуш, гъижикlундарш кlури шаклувалгъабхьнуш, дугъан гьюкум гъудгнин гъижикlундар, кlури шулу.

Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:

1. Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб.
2. Кябайилан илдицуб (тlаваф апlуб).
3. Кьур’андик кучуб. Гьацира Кьур’андин кlажарик, жилдарик ва думу иврубдикра кучуз хай шулдар, эгер айитl Кьур’ан аш. Хъа эгер думу аятар урхуз дубгъуз кlури ваъ, хъа саб йишвак берекетназ дидикlнайидар вуш, дурарик кучну кlури, ясана жвувахъди гъибтну, кlури, гунагьвал адар. «Икьнаъ» китабдиъ дибикlна, жвуван гардандикк ккабхъру сабаб мулахдикан дапlнайи мутмуйигъян гъибиржну ккунду кlури. Хъа гъийин йигъан дурар целлофандигъян гъидиржиш ужи ву. Вари Кьур’ан, сабаб вуди, жвувахьди гъудгнин дижрикlди гъабхуз ихтияр адар.

Эгер ккурттарик аятар дидикlнаш, гъудгнин дижрикlди дидик кучуз вая алабхьуз хай шулдар. Хъа гъабрак аятар дидикlну, штухьди марцц дапlну, сабабназ ва берекетназ думу шид убхъуз хай шулу. Аятар дидикlнайи кlаж ипlуз, хътlюбкъюз ихтияр адар. Кяфир касдиз Кьур’андик кучуз мумкинвал тувну ккундар. Гьацира дицир касдиз Кьур’андин аьгъюваларра тувну ккундар, эгер думу дидихъ хъугърадарш. Хъа эгер дицир касди Ислам ва Кьур’ан инкар апlурадарш ва дугъу, му аьгъювалар гъадагъну, Ислам дин кьабул апlур кlури умуд кивраш, дицириз аьгъювалар тувуз хай шулу. Ужибна харжиб жара апlуз даршлу бицlидарихьан кучуз шлу йишвахьра Кьур’ан гъибтуз хай шулдар ва дурарин хиларигънара тувуз хай шулдар. Ургуд йистlан артухъ вуйи бицlириз Кьур’андик кучуз, думу хьади дарсназ гъягъюз ихтияр а, гьеле гъудгнин дижикlну адаршра. Имбу дюшюшариъ, дурариз Кьур’андик кучуз, мина-тина гъабхуз ихтияр тувну ккундар.

Гъудгнин дижикlну адарди Кьур’андик кучуз хай шулу, эгер думу чан тафсир, яна мянара туври дибикlнайиб вуш ва эгер дидин мяна саб гьярфнииндикьан Кьур’антlан артухъ вуш. Гьацира гъудгнихь хьтарди дидик кучуз хай шулу, эгер думу имбу мутмйирихъди гъабхурайиб вуш ва хусуси метлеб Кьур’ан гъабхувал дарш. Гъудгнин дижикlну адаршра кьалмихьди, ручкайихьди Кьур’андин жилдар, кlажар ккидирцуз шулу (хилар кудрукIди).

Гъудгнин дижикlну адарди кlваъланди Кьур’ан урхуз, зикир апlуз, салаватар урхуз хай шулу, хъа гъудгнихь хьади му ляхнар апlури гъахьиш, хъанара ужи ву, ва думу касдиз савабра артухъ шул, иншаАллагь.