Рәҗәб ае фазыйләтләре

Рәҗәб ае фазыйләтләре

Рәҗәб ае – ул тыелган айларның берсе. Бу хакта Аллаһ Тәгалә Коръән Кәримдә әйтте:

 

«Дөреслектә, Аллаһ хозурында айларның саны Аллаһның күкләрне һәм җирне яралткан көндәге язуында – унике. Шуларның дүртесе хәрам айлар. Бу – хак дин. Боларда үз-үзегезгә золым итмәгез”. (9-36).

 Рәҗәб аеннан тыш тыелган айлардан саналган айлар – зөлкагъдә, зөлхиҗҗә һәм мөхәррәм. Рәҗәб ае мөселман календаре буенча җиденче ай, һәм ул Рамазан һәм Шәгъбан айларына илтүче күпер кебек. Рамазан аена әзерләнү өчен Рәҗәб аен орлык чәчү ае итеп карарга кирәк (ягъни изге гамәлләр, нәфел уразалар, садака, зикер итү, дога, нәфел намазлар, күбрәк Коръән уку, нәфес белән көрәшү, үз-үзеңне тәрбияләү өстендә эшләү кебек). Шәгъбан ае – ул бу орлыкка су сибеп тору, ягъни күз яшьләре түгеп тәүбә кылу, Аллаһ Тәгалә каршында истигъфар кылу, гафу үтенү. Ә Рамазан – уңышны җыеп алу ае.

Әйткәнебезчә, Рәҗәб ае хәрам айлардан санала һәм моның асыл мәгънәсе шунда, бу ай тугач, мөэмин-мөселманнар гамәлләренә карата аеруча да игътибарлы булырга тиеш. Ибен Габбас (Аллаһ аңардан разый булсын) әйтте: “Аллаһ Тәгалә унике айдан дүрт айны аерды һәм аларны олылап хәрам кылды. Һәм Ул бу айларда кылынган гөнаһларны иң начары, ә изге гамәлләр һәм әҗер-савап иң бөеге дип белдерде” (Ибне Әбу Хәтим).

 Аллаһ Тәгалә безгә хәрам айларны бирде һәм бу айда без хәлебездән килгән кадәр гөнаһлардан пакьләнергә Аллаһ ризалыгына омтылырга тиеш булабыз. Һәм иң беренче чиратта Аллаһ Тәгалә безнең тәүбәләребезне көтә, яманлыкны калдырып яхшылыкка омтылуыбызны һәм гыйбадәтләребезне арттыруыбызны көтә. Имам Җәгъфар Садыйк (Аллаһ аңардан разый булсын) әйтте: “Рәҗәб ае – ул өммәтнең тәүбә кылу ае. Күп итеп тәүбә кылыгыз, чөнки Аллаһ гафү итүче һәм мәрхәмәтле” Аллаһның гафу итүенә якынайтучы нәрсә – ул бу айда тыелган гамәлләрдән тыелу. Моңа ярдәмче буларак, изге гамәлләр кылу һәм нәфел ураза тоту. Пәйгамбәребез галәйһссәләм әйтте: “Рәҗәб – ул Аллаһның ае, бу айда (һичьюгы) бер көн ураза тотучы Аллаһның олуг ризалыгына ирешә һәм Аллаһның ачуы аңардан ерагая. Җәһәннәм ишекләренең берсе аның өчен ябык була”.

“Рәҗәб” сүзе гарәп теленнән берничә мәгънәгә ия. Тамыры “тәрҗиб”, ягъни хөрмәт итү һәм ихтирам кылу. Пәйгамбәребез галәйһиссәләм бу айны “Рәҗәб мудар” дип атады. Мудар – рәҗәб аена аеруча игътибарлы булган һәм бу айны ихтирам кылган гарәп кабиләсе һәм бу айның изгелеген саклаучы кабилә. Бу кабилә хөрмәтенә һәм аларның махсус бу Рәҗәб аена карата булган мөнәсәбәте хөрмәтенә бу ай Рәҗәб мудар дип аталган.

Бу айның хәрам булуының мәгънәсе шунда ки, гаделсезлек, фетнәләрнең бу айда тыелган булуы. Бу айда булган теләсә нинди җәберләүләр һәм җинаятьләр гөнаһ ягыннан тагын да авыррак. Шуңа күрә үземне һәм сезне кисәтеп, ялганнардан, икейөзлелектән ерак булырга, әгъзаларны хәрамнан сакларга өндим.

Шулай ук Рәҗәб ае белән мөселманнар өчен аеруча мөһим булган берничә вакыйга да бәйле.

Беренчедән, риваятьләрдә әйтелгәнчә, Рәҗәб аенда Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләмнең әти-әнисе өйләнешкән. Пәйгамбәребезнең әтисе – Габдулла, әнисе – Әминә исемле. Аларның никахы рәҗәб аеның беренче җомга көнендә булган. Бу кичне күбесе “Рәгаиб”, ягъни “мәрхәмәт кичәсе” дип атыйлар.

Икенчедән, нәкъ бу айда Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләм күкләргә күтәрелде (Мигъраҗ) һәм Мәккәдән Иерусалимга күчерелде. Пәйгамбәребез галәйһиссәләм Аллаһ Тәгалә белән, пәйгамбәрләр һәм рәсүлләр белән очрашты. Моңа кадәр бер генә пәйгамбәр дә бу олуг нигъмәткә ирешмәгән иде. Бу вакыйга хөрмәтенә Коръәндә бер сүрә “Исра” (Төнлә күчү) исемен йөртә. Нәкъ мигъраҗ вакытында иң озын сүрә булган “Бакара” сүрәсенең соңгы аятьләре иңдерелде.

Өченчедән, Аллаһ Тәгалә мөселманнарга биш вакыт намазны мигъраҗ вакытында фарыз кылды.

Пәйгамбәребез галәйһиссәләм әйтте: “Рәҗәб Аллаһның ае, Шәгъбан – минем аем, Рамазан – өммәтемнең ае...” Рәҗәб Аллаһның ае икән, димәк, без Коръән һәм Сөннәткә таянып, гөнаһлардан һәм талашудан тыелырга, сабыр булырга, шайтанның капкыннарына эләкмәскә тырышырга, гыйбадәтләребезгә һәм изге гамәлләр кылуга игътибарлы булырга, тәкъвалык һәм тәүфыйк юлында булырга тиеш.

“Иң зур байлык – ул күңел байлыгы”, - диде Пәйгамбәребез галәйһиссәләм. Шуңа күрә, әйдәгез, бергәләп үзебезнең яхшы якларыбызны күрсәтик, кешеләргә карата игътибарлы, мәрхәмәтле булыйк, күңел җылылыгыбыз белән бүлешик һәм бер-беребезнең хакларын үтик. Хәдисләрдә әйтелгән, Рәҗәб ае килүгә Пәйгамбәребез галәйһиссәләм күп дога кылган, нәфел намазларын, нәфел уразаларын тагын да арттырга, сәдака биргән.

Пәйгамбәребезнең сөннәтенә итәгать итәргә, шушы рәҗәб аенда Аллаһ Тәгалә биргән бәрәкәтле мөмкинчелекләрдән файдаланырга өндим. Аллаһ Тәгалә безгә Рәҗәб һәм Шәгъбан айларын бәрәкәтле кылсын һәм Рамазан аена ирешергә насыйп итсен!

 

Фәргать Мифтахетдинов

2026-09-01 (Рабигыл-әхир 1448 ел.) №9.


Әбү Ләйс әс-Сәмәрканди сүзе буенча, наданлыкның алты билгесе

Классик ислам галимнәре арасында Әбү Ләйс әс-Сәмәрканди аерым урын алып тора. Бер яктан ул ислам хокукын тирәнтен белүе белән дан казанса, аның әхлакый камилләшүгә һәм рухи үсешкә багышланган хезмәтләре дә танылу ала. Аның «Тәнбиһүл-гафилин» («гамьсезләргә үгет-нәсыйхәт») китабы гасырлар буе...


Ни өчен мөселманнар хәләл ризык ашарга тиеш?

Хәләл ризыкны куллануның мәгънәсе нәрсәдә? Хәләл ризык ашау нинди файда китерә?   Ислам – ул Аллаһы Тәгаләнең теләгенә һәм әмеренә итәгать итү, буйсыну дигәнне аңлата. Мөселман буларак, бу дөнья тормышында безнең бердәнбер максатыбыз – кодрәтле Аллаһка буйсыну һәм Аның ризалыгына...


Кайбыч районында “Кошман укулары” үтте

Кайбыч районың Кошман авылында сөннәт йоласының тарихына, аның рухи традицияләренә һәм осталары — сөннәт бабайларга багышланган фәнни-гамәли конференция булып узды. Чараны җирле мәчет һәм Казанның «Ислам кабул итүгә 1000 ел» мәдрәсәсе оештырды. Конференциядә йөздән артык кеше...


Гыйлем алуның фазыйләтләре турында

Ислам динендә гыйлем бик зур урын алып тора. Әбу әд-Дарда исемле сәхабә (Аллаһ аннан разый булса иде): “Гыйлем иясе, яки гыйлем алучы, яки гыйлемне тыңлаучы бул. Ләкин дүртенчесе булма, һәлак булырсың”, – дип әйткән.   Моннан аңлашылганча, һәркайсыбызга гыйлемле, белемле...


«Аятел-Көрси “ аятенең өстенлеге

“Аятел-Көрси» — Коръән аятьләренең сәйиде. Әбү Һөрәйрәдән (Аллаһ аңардан разый булсын) риваять ителгән хәдистә әйтелгән: «Чыннан да, һәрнәрсәнең түбәсе бар, әл-Бәкара сүрәсе – ул Коръәннең түбәсе, һәм бу сүрәдә Коръәннең барлык аятьләренең хуҗасы булган аять бар. Бу -...