Заһир мәчете – Малайзия сәнәгате мирасындагы мәрҗән
Заһир мәчете – Малайзия сәнәгате мирасындагы мәрҗән
1912 елда төзелгән бу мәчет Малайзиянең иң борынгы мәчетләренең берсе булып кына калмый, шулай ук ул дөньядагы иң матур 10 мәчетләр санына кертелгән.
Заһир мәчете Кедах штатының башкаласы булган Алор-Сетара үзәгендә урнашкан һәм бу өлкәнең бер тарихи урыны булып тора. Малайзиялеләр тарафыннан ихтирамлы караш шунысы белән дә бәйле, 1821 елда сиамлылар бәрелеше вакытында вафат булган Кедах сугышчылары күмелгән урын булганга да бу җиргә һәм мәчеткә аеруча бер җылы караш.
Мәчетнең архитектурасы Төньяк Суматрадагы Газизә мәчетеннән илһам алынган. Малайзиянең күп кенә мәчетләре кебек үк, аның үзәгендә киң мәйданы бар, төп намаз укый торган зал көньяк-көнбатыш, көньяк-көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш тарафларыннан өч күшәк белән әйләндереп алынган. Мәчетнең ике михрабы бар. Моннан тыш 1959 елда мәчеткә килүчеләрнең саны арту сәбәпле төп залда тышкы михраб та төзелгән. Мәчетнең төньяк-көнбатыш тарафына корольнең төшке аш ашау залы кушылган. Элек ул зал дәүләт белән идарә итүченең гаиләсе карамагында булган, ә хәзер монда шәригать суды утырышлары һәм башка хосусый дәүләт чаралары да үткәрелә.
Мәчетнең биш гөмбәзе бар – иң зурысы кечкенәләре белән камап алынган. Алар Исламның биш әркәнен тасвирлый. Әүвәлдә зур гөмбәз Бөек Могол архитектурасына хас булган суган шәкелендә ясалган, гарәп, фарсы һәм һинд йогынтысы астында формалашкан. Ләкин 1959 елда ул үзгәртелгән.
Башка илләрнең сәнгате тәэсир иткән булуга карамастан, Заһир мәчете Кедах климатына яраклаштырылып ясалган. Бинаның периметры буйлап даими кояш нурларыннан саклаучы бинаның төрле өлешләрен тоташтыручы тар һәм озын бүлмә урнашкан һәм гадәти җилләткеч итеп тишекләр ясалган. Моннан тыш, биш гөмбәз тирәли куелган аскы түбә яңгыр сулары агып төшсен өчен куелган агынты көчле яңгырлар булганда су агып китү өчен җайланма.
Мәчетнең әһәмияте истәлекле бер архитектура бинасы буларак кына түгел, ул штатның аерым бер билгеләмәсе дә булып тора. Монда ел саен дәүләт тарафыннан үткәрелүче Коръән уку бәйгесе чарасы башкарыла. Бигрәк тә Рамазан аенда кеше күп җыела, тәравих намазын меңнән артык кеше җыела.
Сәяхәтчелек буенча дәүләт комитеты рәисе Датук Мохд Салле Сәидин әйтүенчә, штатның идарә җитәкчелеге ниятләвенә карасак, Заһир мәчете үзенең төп истәлекле урын буларак алган дәрәҗәсен саклап калырга тиеш.
“Заһир мәчетенең хосусый бина һәм мөселман дөньясында иң матур мәчетләр исемлегендә булуын саклап калуда дәүләт ярдәм итәргә әзер булуын хәбәр итте”, - диде дәүләт эшлеклесе.
